Vàng và USD "phản bội" nhà đầu tư?

Trong một thế giới mà "danh mục 60-40" kinh điển bị xé nát, tiền mặt bất ngờ trở thành hầm trú ẩn cuối cùng, dù cái giá phải trả cho sự an toàn này là không hề rẻ.

Một cú sốc đa tài sản đang diễn ra với tốc độ và cường độ hiếm gặp. Những “pháo đài phòng thủ” quen thuộc – từ vàng, trái phiếu chính phủ đến các đồng tiền trú ẩn – đồng loạt suy yếu, đẩy nhà đầu tư vào trạng thái không còn điểm tựa.

Chỉ số MSCI All Country World Index giảm mạnh từ tháng 1 đến tháng 3/2026, phản ánh đà lao dốc của thị trường cổ phiếu toàn cầu trước áp lực địa chính trị và giá năng lượng tăng cao.

Vàng, từng là biểu tượng của an toàn, bất ngờ trở thành mắt xích yếu. Giá kim loại quý giảm tới 17% chỉ trong tháng 3 – mức lao dốc sâu nhất trong nhiều thập kỷ. Làn sóng chốt lời sau chu kỳ tăng kéo dài, cộng với kỳ vọng lãi suất cao, đã bào mòn sức hấp dẫn vốn có của vàng, ngay giữa lúc căng thẳng Trung Đông leo thang và giá năng lượng bùng nổ.

Không chỉ đánh mất vai trò phòng thủ, vàng còn tụt lại phía sau nhiều tài sản rủi ro. Áp lực bán dâng cao trong khi lực mua suy yếu, khiến niềm tin vào “nơi trú ẩn truyền thống” bị lung lay rõ rệt.

Trái phiếu cũng không khá hơn. Lợi suất tăng vọt khi thị trường đặt cược vào chu kỳ thắt chặt mới để kiềm chế lạm phát. Việc các ngân hàng trung ương giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ càng làm suy yếu vai trò “vịnh tránh bão” của công cụ này.

Danh mục 60/40 – trụ cột của chiến lược đầu tư toàn cầu – ghi nhận một trong những tháng tồi tệ nhất kể từ năm 2022. Cổ phiếu giảm sâu theo làn sóng bán tháo toàn cầu, trong khi trái phiếu không còn đủ sức cân bằng rủi ro.

Chỉ số cổ phiếu toàn cầu mất gần 9% chỉ trong một tháng, phản ánh tác động dây chuyền từ xung đột Trung Đông và cú sốc năng lượng sau khi eo biển Hormuz bị gián đoạn. Trên Phố Wall, đà giảm vẫn kéo dài khi các thông điệp chính trị không đủ sức trấn an thị trường.

Ngay cả thị trường tiền tệ cũng không còn là nơi ẩn náu an toàn. USD tăng yếu ớt trong khi chịu áp lực từ nhu cầu thanh khoản năng lượng toàn cầu. Các đồng tiền trú ẩn như franc Thụy Sĩ hay yên Nhật cũng suy yếu vì những vấn đề nội tại.

Một thực tế đang lộ rõ: trong cú sốc lần này, gần như không tồn tại tài sản “miễn nhiễm rủi ro”.

Hiệu suất lợi nhuận theo tháng của danh mục 60/40 giai đoạn 2022-2026 cho thấy mức sụt giảm mạnh trong tháng 3/2026 khi cả cổ phiếu và trái phiếu đồng loạt lao dốc.

Cốt lõi của biến động nằm ở cú sốc năng lượng. Giá dầu Brent tăng hơn 50% kể từ khi xung đột bùng phát, làm dấy lên nguy cơ “lạm phát đình trệ” – kịch bản tồi tệ nhất với cả cổ phiếu lẫn trái phiếu. Khi tăng trưởng bị bóp nghẹt trong lúc giá cả leo thang, mọi chiến lược phân bổ truyền thống đều mất hiệu lực.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền bắt đầu rút khỏi các tài sản từng sinh lời tốt nhất. Vàng bị bán để bù lỗ, trái phiếu bị xả khi lợi suất tăng, cổ phiếu chịu áp lực kép từ chi phí và rủi ro.

Các chiến lược mới dần lộ diện: đặt cược vào lạm phát, hàng hóa, hoặc những ngành hưởng lợi trực tiếp từ khủng hoảng như năng lượng và quốc phòng. Tuy nhiên, đây không phải là lựa chọn phòng thủ, mà là cuộc chơi đòi hỏi tốc độ và độ chính xác cao.

Giữa bức tranh hỗn loạn, một cái tên cũ kỹ bất ngờ trở lại: tiền mặt.

Dòng vốn đổ vào các quỹ thị trường tiền tệ tăng mạnh, đạt gần 8.000 tỷ USD – mức kỷ lục mới. Đây là tốc độ tích lũy nhanh nhất kể từ thời điểm đại dịch bùng phát, cho thấy tâm lý phòng thủ cực đoan đang lan rộng.

Tiền mặt không sinh lời cao, nhưng trong giai đoạn mọi tài sản cùng mất phương hướng, nó trở thành lựa chọn ít rủi ro nhất. Và với nhiều nhà đầu tư, giữ tiền lúc này không phải chiến lược tối ưu – mà là lựa chọn bắt buộc.