Vàng tăng 35 lần sau 26 năm

Từ một thứ tài sản nằm im trong tủ kính với giá chưa đầy 5 triệu đồng, vàng đã biến thành "quái vật" thanh khoản, thiết lập đỉnh lịch sử hơn 190 triệu đồng/lượng. Hành trình 26 năm qua không chỉ là câu chuyện về giá cả, mà là tấm gương phản chiếu những cơn địa chấn kinh tế toàn cầu và tâm lý đám đông của nhà đầu tư Việt.

Nhìn lại 4 chu kỳ biến động dữ dội của kim loại quý để thấy: Vàng chưa bao giờ là cuộc chơi dành cho những tay mơ ưa thích sự bình lặng.

Thị trường vàng Việt Nam và thế giới đã trải qua một trong những chu kỳ tăng giá mạnh nhất lịch sử. Nếu đầu những năm 2000, vàng SJC chỉ dao động quanh 3,5-4,9 triệu đồng/lượng thì đến quý II/2026 đã lập đỉnh 190,3 triệu đồng/lượng, tương đương mức tăng gần 35 lần. Trên thị trường quốc tế, giá vàng cũng leo từ vùng 263-316 USD/ounce lên mức cao nhất 5.598 USD/ounce.

Theo thống kê từ Finhay, diễn biến giá vàng trong hơn hai thập kỷ qua có thể chia thành bốn giai đoạn chính: tăng trưởng mạnh giai đoạn 2000-2010, điều chỉnh từ 2011-2015, tích lũy trong giai đoạn 2016-2019 và bước vào "siêu chu kỳ" tăng giá từ năm 2020 đến nay.

Trong giai đoạn 2000-2005, vàng chủ yếu được xem là tài sản tích lũy truyền thống. Giá trong nước tương đối ổn định, dao động quanh 350.000-490.000 đồng/chỉ khi kinh tế toàn cầu chưa xuất hiện những cú sốc đủ lớn để kích hoạt nhu cầu trú ẩn.

Bước ngoặt đến vào năm 2006 khi Việt Nam gia nhập WTO, dòng tiền trên thị trường tài chính trở nên sôi động hơn, kéo giá vàng vượt mốc 1 triệu đồng/chỉ. Hai năm sau, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ đưa giá vàng thế giới lần đầu vượt 1.000 USD/ounce, trong khi vàng trong nước tăng lên khoảng 19,5 triệu đồng/lượng.

Giai đoạn 2009-2011 chứng kiến một trong những đợt tăng mạnh nhất lịch sử. Các gói nới lỏng tiền tệ quy mô lớn sau khủng hoảng đã đẩy dòng tiền toàn cầu tìm đến vàng. Năm 2011, giá vàng thế giới lần đầu vượt 1.900 USD/ounce, còn vàng SJC chạm đỉnh 49 triệu đồng/lượng.

Khủng hoảng nợ công châu Âu, việc Mỹ bị hạ bậc tín nhiệm cùng lạm phát trong nước lên tới 18,58% đã tạo nên những cơn sốt vàng chưa từng có. Người dân xếp hàng dài trước các cửa hàng kinh doanh vàng bạc để mua tích trữ.

Sau giai đoạn thăng hoa, thị trường bước vào chu kỳ điều chỉnh kéo dài. Kinh tế Mỹ phục hồi, Fed thu hẹp chính sách kích thích, trong khi Việt Nam triển khai Nghị định 24 nhằm siết quản lý thị trường vàng. Giá vàng thế giới giảm từ vùng 1.690 USD/ounce xuống quanh 1.200 USD/ounce, còn vàng SJC lùi về khoảng 35-36 triệu đồng/lượng.

Từ năm 2016 đến 2019, vàng gần như đi ngang. Khi bất động sản và chứng khoán trở thành tâm điểm hút vốn, giá vàng thế giới chỉ dao động trong vùng 1.100-1.350 USD/ounce, còn vàng SJC quanh mức 33-36,5 triệu đồng/lượng. Đây được xem là giai đoạn kém hấp dẫn nhất đối với nhà đầu tư nắm giữ vàng.

Tuy nhiên, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung và xu hướng nới lỏng tiền tệ từ năm 2019 đã mở đường cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Từ năm 2020, thị trường bước vào giai đoạn được nhiều chuyên gia gọi là "siêu chu kỳ vàng". Đại dịch Covid-19, xung đột Nga - Ukraine cùng hàng loạt bất ổn địa chính trị khiến nhu cầu trú ẩn tăng vọt. Giá vàng thế giới lần đầu vượt mốc 2.000 USD/ounce, còn vàng SJC nhanh chóng vượt 60 triệu đồng rồi tiến lên 74 triệu đồng/lượng.

Đến năm 2024, giá vàng trong nước tiếp tục tăng mạnh lên 92 triệu đồng/lượng. Theo Finhay, tình trạng khan hiếm nguồn cung vàng miếng SJC cùng môi trường lãi suất thấp đã thúc đẩy dòng tiền đổ mạnh vào kim loại quý.

Đỉnh cao xuất hiện trong giai đoạn 2025-2026 khi giá vàng thế giới lập kỷ lục 5.598 USD/ounce, còn vàng SJC chạm mốc lịch sử 190,3 triệu đồng/lượng - mức cao nhất từng được ghi nhận.

Dù vậy, sau giai đoạn tăng nóng, thị trường đã xuất hiện dấu hiệu hạ nhiệt. Trong tháng 6, giá vàng thế giới lùi về vùng 4.200-4.400 USD/ounce do áp lực chốt lời gia tăng và kỳ vọng chính sách tiền tệ ổn định hơn. Tại Việt Nam, vàng SJC hiện dao động quanh 140-150 triệu đồng/lượng, thấp hơn đáng kể so với đỉnh lịch sử nhưng vẫn ở vùng giá rất cao.