Ngành dầu khí: Cải cách pháp lý – Động lực then chốt mở khóa chu kỳ thượng nguồn

Hoạt động Thăm dò & Khai thác (E&P) của Việt Nam đã trải qua một giai đoạn suy giảm sâu và kéo dài từ 2015–2022.

Nguyên nhân xuất phát từ: (i) biến động giá dầu khiến các nhà thầu quốc tế thu hẹp đầu tư, (ii) khung pháp lý cũ chưa đủ hấp dẫn, kéo dài quy trình phê duyệt dự án, và (iii) mức độ rủi ro địa chất tăng dần khi các mỏ truyền thống bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng. Tổ hợp yếu tố này khiến vốn đầu tư E&P liên tục giảm, qua đó làm chậm tốc độ bổ sung trữ lượng – một chỉ số quan trọng với an ninh năng lượng.

Tuy nhiên, xu hướng phục hồi vốn đầu tư E&P đang hình thành rõ nét giai đoạn 2025 - 2027, được thúc đẩy bởi: (1) Yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, (2) Vai trò ngày càng lớn của khí thiên nhiên trong việc phát triển điện khí và LNG, và (3) Nỗ lực của Chính phủ trong việc tháo gỡ các dự án dầu khí trọng điểm.

Điểm nhấn 2025: Chu kỳ đầu tư thượng nguồn bắt đầu được xác nhận

Năm 2025, PVN dự kiến chi 866 triệu USD cho hoạt động E&P, tương đương gần gấp đôi so với 2024 và là mức tăng mạnh nhất trong gần một thập kỷ. Tính đến 9T2025, PVN đã giải ngân 492 triệu USD (57% kế hoạch) – mức thực hiện cho thấy tiến độ tích cực ngay cả khi kế hoạch năm mang tính tham vọng.

Số liệu tăng mạnh đầu tư năm 2025 được xem là tín hiệu xác nhận cho sự đảo chiều của chu kỳ dầu khí thượng nguồn, tạo nền tảng cho quá trình phục hồi bền vững của hoạt động E&P trong giai đoạn 2025 - 2027.

 

Nguồn: Phương Nghi HSC

Khung pháp lý cho ngành dầu khí nói chung và hoạt động E&P nói riêng đang được hoàn thiện theo hướng hỗ trợ hơn, với loạt pháp lý mới bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị từ khảo sát - thăm dò - phát triển mỏ - phê duyệt đầu tư - xây lắp - khai thác - mở rộng. Đây là yếu tố mang tính bản lề, giúp tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại của ngành nhiều năm qua:

Nguồn: Phương Nghi HSC

(1) Khảo sát & thăm dò: Luật Dầu khí 2022 cho phép hợp đồng linh hoạt hơn, ưu đãi cho khu vực nước sâu và xa bờ, cải thiện hiệu quả kinh tế của các giếng thăm rủi ro cao ---> Khuyến khích nhà đầu tư quay lại hoạt động E&P.

→ Điều này trực tiếp mở rộng nhu cầu thuê giàn khoan thăm dò, hỗ trợ tích cực cho PVD trong giai đoạn 2025–2027.

(2) Thẩm lượng & phát triển mỏ: Nghị định 45/2023/NĐ-CP chuẩn hóa quy trình, làm rõ cơ chế thu hồi chi phí; Nghị quyết 66.6/NQ-CP phân quyền cho PVN phê duyệt một số nội dung, giúp rút ngắn đáng kể độ trễ thủ tục

→ Hệ quả là giai đoạn từ phát hiện sang phát triển mỏ được tăng tốc, kéo theo nhu cầu khoan phát triển tăng mạnh – một tín hiệu quan trọng cho mức sử dụng giàn và giá thuê của PVD.

(3) Quyết định đầu tư (FID): Luật Dầu khí 2022 và Nghị định 132/2024/NĐ-CP mở rộng ưu đãi cho mỏ cận biên, mỏ suy giảm sản lượng và minh bạch hóa cơ chế chuyển nhượng vốn góp ---> Tạo thêm sự linh hoạt trong việc tái cấu trúc dự án của nhà đầu tư.

→ Điều này mở rộng đáng kể backlog EPCI của PVS, nhất là trong bối cảnh các dự án khí quy mô lớn (Lô B – Ô Môn, Sư Tử Trắng giai đoạn 2, Cá Voi Xanh) tiến gần giai đoạn triển khai.

(4) Thi công & xây dựng: Cơ chế đặc thù (như Lô B - Ô Môn) tháo gỡ vướng mắc bồi thường và tái định cư ---> Giảm rủi ro chậm tiến độ dự án.

(5) Khai thác & mở rộng: Ưu đãi cho khoan bổ sung và cải tạo giếng khai thác ---> Giúp tạo điều kiện kéo dài vòng đời mỏ và nâng cao hiệu quả thu hồi dầu khí.

Tổng thể, các văn bản mới – đặc biệt là Nghị quyết 66.6/NQ-CP – không chỉ xử lý các điểm nghẽn rời rạc mà quan trọng hơn là tạo lập một cơ chế vận hành đồng bộ cho toàn chuỗi thượng nguồn. Chúng tôi đánh giá cao tác động của việc rút ngắn chu kỳ phê duyệt – từ thăm dò, thẩm lượng tới FID – đối với khả năng hiện thực hóa dự án.

Điều này đặt nền tảng cho chu kỳ phục hồi mạnh mẽ của phân khúc E&P giai đoạn 2025–2027, đồng thời mở ra cơ hội tăng trưởng rõ rệt cho các doanh nghiệp dịch vụ chủ chốt như PVD, PVS và nhóm midstream – khai thác khí.