Đánh thức dòng vốn vàng bằng cải cách thị trường

Nghị định 232 mở đường cho việc xóa bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng, kỳ vọng tạo thị trường minh bạch, cạnh tranh và ổn định hơn. Tuy nhiên, việc giám sát, quản lý rủi ro tỷ giá, hạ tầng công nghệ và chống buôn lậu vàng sẽ là những thách thức lớn trong quá trình thực thi.

Vàng, từ lâu đã được coi là thước đo của sự giàu có và an toàn, đang đứng trước một bước ngoặt. Liệu kim loại quý này có thể thoát khỏi “chiếc áo” tiền tệ để thực sự trở thành một loại hàng hóa thông thường, lưu thông tự do trên thị trường? Đó chính là câu hỏi mấu chốt được ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, đặt ra.

Thách thức thực thi Nghị định 232

Tại cuộc họp báo Chính phủ chiều 6/9, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết Nghị định 232 – văn bản sửa đổi, bổ sung Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng – sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 10/10. NHNN hiện đang gấp rút hoàn thiện các hướng dẫn thi hành, theo hướng minh bạch, công khai và tiết kiệm tối đa chi phí, thời gian lẫn nguồn lực.

Nghị định 232 mở rộng phạm vi cấp phép cho các doanh nghiệp, ngân hàng đủ điều kiện sản xuất vàng miếng, kinh doanh vàng và chế tác trang sức. Hồ sơ, thủ tục cấp phép sẽ được NHNN quy định cụ thể theo khung pháp luật hiện hành, từ Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp đến các luật liên quan. Trong bối cảnh giá vàng liên tục “nóng sốt”, văn bản này được kỳ vọng sẽ mở ra một thị trường minh bạch, cạnh tranh và ổn định hơn.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn – CEO AFA Capital, điểm đột phá lớn nhất của Nghị định 232 là xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng. Khi nhiều doanh nghiệp tham gia, nguồn cung sẽ dồi dào hơn, thị trường sôi động hơn, người dân và nhà đầu tư cũng tiếp cận vàng với mức giá hợp lý hơn. Bên cạnh đó, yêu cầu giao dịch từ 20 triệu đồng trở lên phải thanh toán qua ngân hàng và sử dụng hóa đơn điện tử sẽ giúp dữ liệu được lưu trữ, kết nối trực tiếp với NHNN, góp phần ngăn ngừa gian lận, buôn lậu và nâng cao tính minh bạch. Đáng chú ý, việc cấm vay vốn để mua vàng cũng sẽ hạn chế nguy cơ vàng biến thành công cụ đầu cơ gây rủi ro cho hệ thống tín dụng.

Tuy vậy, con đường cải cách không hề bằng phẳng. Theo ông Tuấn, thách thức lớn nhất chính là khâu giám sát và thực thi. Việc chuyển từ cơ chế độc quyền sang mô hình cấp phép có điều kiện đòi hỏi hệ thống quản lý phải đủ chặt chẽ để bảo đảm chất lượng vàng miếng và sự minh bạch của thị trường. Trong bối cảnh giá vàng thế giới liên tục lập đỉnh, nguy cơ rủi ro tỷ giá, biến động cung – cầu hay lệch pha thị trường hoàn toàn có thể xảy ra nếu thiếu công cụ điều tiết kịp thời. Ngoài ra, bài toán hạ tầng công nghệ – từ kết nối dữ liệu, lưu trữ giao dịch đến kiểm định chất lượng và chống vàng giả – cũng là một thách thức không thể xem nhẹ.

Ba giai đoạn cải cách thị trường vàng

Ông Tuấn cho rằng, mục tiêu tối hậu của cải cách là đưa vàng trở về đúng bản chất hàng hóa, chấm dứt vai trò “nửa tiền tệ, nửa hàng hóa” vốn từng tạo ra áp lực lên tỷ giá, bào mòn dự trữ ngoại hối và góp phần vàng hóa nền kinh tế.

Theo đó, cải cách cần đi qua ba giai đoạn. Thứ nhất, thiết lập nền tảng: hoàn thiện hành lang pháp lý như Nghị định 232, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật và thử nghiệm hạ tầng kết nối giữa doanh nghiệp, ngân hàng với NHNN. Thứ hai, triển khai và giám sát: thực thi các quy định mới về thanh toán qua ngân hàng, hóa đơn điện tử, cấp phép sản xuất vàng miếng, đồng thời kiểm tra và kết nối dữ liệu giao dịch. Thứ ba, hoàn thiện và mở rộng: hướng tới thành lập một Sở giao dịch vàng quốc gia hoặc đưa vàng lên sàn hàng hóa. Khi đó, vàng vật chất được niêm yết và lưu ký tại đơn vị uy tín, nhà đầu tư có thể mua – bán linh hoạt mà không còn nỗi lo “giữ vàng trong két”.

“Chỉ khi vàng trở thành một lớp tài sản tài chính minh bạch, hòa nhập vào dòng chảy vốn của nền kinh tế, thay vì ‘ngủ yên’ trong két sắt của từng hộ gia đình, cải cách mới đi đến đích”, ông Tuấn nhấn mạnh.