#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Bẻ khóa tư duy cũ, mở đường cải cách thị trường vàng

Đừng tìm cách quản lý vàng như một mối lo – hãy đối xử với nó như một lớp tài sản chính danh. Điều thị trường cần không phải là vòng kim cô, mà là một hệ quy chiếu niềm tin đủ mạnh để vàng không còn bị nhìn như biểu tượng của bất ổn.

Dự thảo sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP của Ngân hàng Nhà nước, với mục tiêu “nâng cao hiệu quả quản lý thị trường vàng”, tiếp tục theo đuổi một cách tiếp cận quen thuộc – quản lý kỹ thuật theo chiều dọc. Tuy nhiên, trong một thị trường tài sản biến động nhanh và tâm lý đầu tư phức tạp, việc đặt vấn đề từ góc độ quản lý hành chính dễ dẫn đến những giải pháp tình thế: bơm cung, can thiệp giá, siết thanh tra.

Vấn đề cốt lõi cần được đặt lại từ tầm chiến lược: Làm sao để người dân không còn chọn vàng như một nơi trú ẩn cuối cùng? Bởi lẽ, vàng chưa bao giờ là nguyên nhân – nó là kết quả. Là triệu chứng của một thị trường tài sản nghèo nàn về lựa chọn và thiếu chiều sâu về niềm tin.

Chênh lệch lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới, xét cho cùng, là hệ quả của một hệ sinh thái tài sản chưa đủ sức hấp dẫn. Khi thị trường không có những công cụ trung gian – như vàng số, ETF vàng nội địa hay kênh tiết kiệm chống lạm phát – thì vàng vật lý nghiễm nhiên trở thành lựa chọn mặc định, dù kém hiệu quả về chi phí, thanh khoản và quản lý.

Trong khi đó, hầu hết đề xuất cải cách hiện nay – từ Bộ Công an, Bộ Tài chính đến Ngân hàng Nhà nước – đều xoay quanh các thuật ngữ “minh bạch hóa”, “bình ổn”, hay “kiểm soát”. Những giải pháp này tuy cần thiết, nhưng vẫn chưa đi vào gốc rễ: Vì sao người dân không gửi tiền vào ngân hàng, không đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu, mà cất giữ vàng?

Câu trả lời, một cách đơn giản, là: vàng là tài sản duy nhất có thể “nhìn thấy – cầm được – rút ra bất cứ lúc nào”, giữa lúc các lớp tài sản chính thức còn thiếu minh bạch, thiếu linh hoạt, và thiếu khả năng bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Vàng – từ vật cản đến “bộ điều áp niềm tin”

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô bất ổn, tỷ giá và lạm phát nhạy cảm, Ngân hàng Nhà nước không thể thường xuyên dùng dự trữ ngoại hối để ổn định thị trường vàng. Nhưng thay vì tìm cách “đỡ giá”, có thể xoay chiều tư duy: dùng vàng như “cục pin tâm lý” – hấp thụ lo lắng, giảm áp lực lên tỷ giá mà không cần can thiệp trực tiếp vào dự trữ ngoại tệ.

Cơ chế “pin tỷ giá” hoạt động dựa trên việc dẫn dòng tâm lý sang các sàn vàng hợp pháp, nơi giao dịch được chuẩn hóa, minh bạch, có thể định hướng kỳ vọng. Khi kỳ vọng được điều tiết, tỷ giá được “xả áp”, chênh lệch vàng thu hẹp. Vàng, lúc này, trở thành bộ điều áp của hệ thần kinh thị trường, chứ không chỉ là một món hàng.

Để vận hành “cục pin tỷ giá”, cần thiết lập một cơ chế “cầu nối thanh khoản” – cho phép người dân chuyển đổi giữa vàng và VND thông qua hệ thống định chế tài chính kiểm soát được. Như vậy, vừa không rối loạn thị trường vật lý, vừa không tạo cú sốc tỷ giá.

Suy nghĩ lại về vàng: Không chỉ là miếng, mà là một “nút” trong mạng lưới tài sản số

Khi thế giới đã tiến vào kỷ nguyên token hóa, với các sản phẩm như XAUT, PAXG, hay PMGT, thì việc Việt Nam vẫn “mò mẫm” với vàng vật lý cho thấy khoảng cách ngày càng xa về tư duy chính sách tài chính. Vấn đề không nằm ở công nghệ, mà ở khuôn khổ pháp lý đủ chặt chẽ để kiểm soát rủi ro và khuyến khích sáng tạo.

Việc xây dựng hệ sinh thái tài sản số – bắt đầu từ vàng – hoàn toàn có thể thí điểm qua ETF vàng nội địa, tài khoản vàng kỹ thuật số được kiểm soát, và khung pháp lý sandbox cho tài sản có bảo chứng. Đây là những bước đệm để tiến tới tương lai, nơi vàng không còn là gánh nặng quản lý, mà trở thành một phần hữu cơ trong hệ thống tài chính số.

Vàng không phải là câu hỏi, mà là lời đáp

Chênh lệch giá vàng, về bản chất, là khoảng trống giữa chính sách và niềm tin. Mọi cải cách nếu chỉ tập trung vào “quản lý giá” mà không kiến tạo hệ sinh thái tài sản có độ tin cậy tương đương – sẽ luôn bị động. Giải bài toán vàng không phải để kiểm soát nó, mà để người dân không còn cần phải hỏi quá nhiều về nó nữa.