Trong những tuần gần đây, dòng chảy dầu thô từ Nga đang trở nên ngày càng khó theo dõi, khi các tàu chở dầu ngày một tích cực che giấu hành trình bằng các tín hiệu vị trí giả hoặc ẩn hoàn toàn khỏi hệ thống giám sát AIS (Automated Identification System). Hiện tượng này đang gia tăng rõ rệt ở các khu vực xuất khẩu trọng yếu như Biển Baltic, Biển Đen và Bắc Cực.

Theo dữ liệu từ Bloomberg, trong 18 ngày đầu tháng 5, có đến 16 trên 20 tàu chở dầu tại cảng Primorsk phát tín hiệu cho thấy chúng đang neo đậu giữa các đảo không thể tiếp cận – một dấu hiệu rõ ràng của hành vi "spoofing". Cùng thời điểm, tại phía Đông, nhiều tàu tiến hành chuyển tải dầu thô từ tàu sang tàu ngoài khơi vịnh Nakhodka hoặc gần cảng Zarubino mà không phát tín hiệu định vị trong nhiều ngày. Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh vẫn cho thấy hoạt động diễn ra nhộn nhịp tại đây.

Việc che giấu như vậy không phải là điều mới mẻ, nhưng đang trở nên phổ biến hơn, phần lớn do các biện pháp trừng phạt của phương Tây lên đội tàu vận chuyển dầu Nga. Một số nhà máy lọc dầu Ấn Độ – vốn là khách hàng chủ lực của dầu Nga – từng tuyên bố sẽ không nhận các chuyến hàng thiếu minh bạch. Dù vậy, thực tế cho thấy cam kết này có thể không còn được tuân thủ nghiêm ngặt.

Mặc dù có nhiều thủ thuật che giấu, các dòng dầu thô từ Nga vẫn có thể được ước tính nhờ kết hợp dữ liệu vệ tinh, báo cáo cảng và phân tích dài hạn tín hiệu AIS. Theo đó, trong bốn tuần tính đến ngày 18/5, xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của Nga đạt khoảng 3,4 triệu thùng/ngày, giảm nhẹ so với giai đoạn trước.

Việc ngày càng nhiều chuyến hàng dầu Nga trở nên “vô hình” đặt ra nhiều rủi ro và thách thức cho thị trường năng lượng toàn cầu:

Gia tăng bất ổn trong định giá dầu: Khi các dòng cung không còn minh bạch, việc dự báo cung – cầu toàn cầu trở nên khó khăn hơn. Điều này có thể tạo ra biến động lớn về giá, đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị còn nhiều căng thẳng.

Suy yếu hiệu lực trừng phạt: Nếu Nga tiếp tục thành công trong việc "lách" các lệnh cấm bằng cách ẩn danh vận chuyển, hiệu quả của trừng phạt sẽ giảm sút. Điều này tạo ra tiền lệ xấu và có thể dẫn đến sự gia tăng các hoạt động vận chuyển dầu lậu ở quy mô toàn cầu, đặc biệt với các quốc gia bị trừng phạt khác như Iran hoặc Venezuela.

Gia tăng chi phí tuân thủ và giám sát: Các quốc gia nhập khẩu và các cơ quan giám sát quốc tế sẽ phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ theo dõi vệ tinh, phân tích dữ liệu AIS phức tạp và kiểm tra xuất xứ hàng hóa để đảm bảo tuân thủ. Đây là một chi phí vô hình nhưng đáng kể cho chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Rủi ro tài chính và bảo hiểm hàng hải: Việc che giấu hành trình khiến các công ty bảo hiểm khó định giá rủi ro chính xác. Các tàu sử dụng tín hiệu giả có thể bị từ chối bảo hiểm hoặc phải trả mức phí rất cao, làm tăng chi phí logistics và ảnh hưởng đến giá cuối cùng của sản phẩm năng lượng.

Việc Nga ngày càng tinh vi trong việc giấu dòng chảy dầu không chỉ là một vấn đề vận hành hay kỹ thuật, mà là chỉ báo rõ rệt cho thấy thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào một giai đoạn phức tạp hơn, nơi mà minh bạch và kiểm soát đang bị thách thức. Đối với nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách, đây là lúc cần cẩn trọng hơn trong việc phân tích dữ liệu và đưa ra các quyết sách liên quan đến năng lượng và lạm phát toàn cầu.