Tuần qua, giới đầu tư toàn cầu một lần nữa phải nhìn lại rủi ro từ câu chuyện tài khóa Mỹ, sau khi Moody’s hạ xếp hạng tín nhiệm cuối cùng còn giữ mức AAA của nước này. Động thái này đã khiến lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tiếp tục tăng mạnh – một dấu hiệu cho thấy thị trường đang ngày càng lo ngại về quỹ đạo nợ công tại nền kinh tế số một thế giới.

Ngay sau khi Moody’s công bố quyết định, đồng USD suy yếu và thị trường trái phiếu Mỹ chứng kiến đà bán ra rõ rệt. Đáng chú ý, lợi suất trái phiếu 30 năm đã có lúc vượt mốc 5%, trước khi chốt phiên ở mức 4,937% – tiệm cận đỉnh cao nhất trong năm. Diễn biến này càng được củng cố khi Ủy ban Ngân sách Hạ viện Mỹ vừa thông qua một dự luật tài khóa mới, dự kiến sẽ làm gia tăng thâm hụt ngân sách thêm hàng nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới.

Mặc dù chỉ số chứng khoán vẫn duy trì đà tăng nhẹ (S&P 500 tăng 0,1%, Dow Jones tăng 0,3%, Nasdaq đi ngang), nhưng giới phân tích cho rằng tâm lý thị trường đang trở nên thận trọng hơn. Áp lực từ việc Chính phủ Mỹ cần phát hành nhiều trái phiếu hơn để bù đắp thâm hụt – trong bối cảnh nhu cầu chưa chắc đã theo kịp – sẽ khiến lãi suất phải tăng để thu hút người mua. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí vay của nền kinh tế và gián tiếp ảnh hưởng đến thị trường cổ phiếu.

Một điểm khiến nhà đầu tư lo lắng hơn là mức thâm hụt lớn hiện nay diễn ra trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế – thay vì giai đoạn suy thoái khi Chính phủ thường phải tăng chi tiêu và nguồn thu từ thuế giảm mạnh. Christopher Sullivan, CIO của United Nations Federal Credit Union, đặt câu hỏi đáng suy ngẫm: “Nếu hiện tại chúng ta đã thâm hụt lớn như vậy, thì chuyện gì sẽ xảy ra khi nền kinh tế thật sự rơi vào khó khăn?”

Theo thống kê, nợ công của Mỹ hiện đã vượt 29 nghìn tỷ USD, gần gấp đôi so với thời điểm cựu Tổng thống Trump ký thông qua đợt cắt giảm thuế lớn vào năm 2017. Hiện nay, cứ mỗi 7 USD Chính phủ chi tiêu thì có 1 USD dành cho trả lãi nợ – cao hơn cả chi tiêu quốc phòng.

Về phía chính sách, Hạ viện Mỹ đang chuẩn bị bỏ phiếu cho gói luật gia hạn một số chính sách giảm thuế, bổ sung thêm ưu đãi thuế mới và cắt giảm chi tiêu ở một số hạng mục như Medicaid và trợ cấp dinh dưỡng. Nếu được thông qua, gói này dự kiến sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách khoảng 3.000 tỷ USD trong 10 năm tới – so với kịch bản các ưu đãi thuế hiện hành kết thúc vào cuối năm nay.

Sự kiện Moody’s hạ bậc tín nhiệm không chỉ ảnh hưởng đến thị trường tài chính, mà còn làm dấy lên lo ngại về việc dòng vốn toàn cầu có thể dịch chuyển khỏi Mỹ – điều từng manh nha trong làn sóng “Sell America” hồi tháng trước. Khi đó, chính sách thương mại mang xu hướng biệt lập đã khiến nhà đầu tư lo ngại về một cuộc chiến vốn toàn cầu, trong đó các nhà đầu tư nước ngoài sẽ rút khỏi các tài sản Mỹ, bao gồm cả trái phiếu chính phủ.

Michael Arone, chiến lược gia trưởng tại State Street Global Advisors, bình luận: “Tâm lý thị trường đang rất mong manh, và người ta đang chờ xem điều gì sẽ đến từ chính sách tài khóa và lãi suất. Sự chờ đợi này luôn tạo ra cảm giác bất an, và chính điều đó đang phản ánh vào thị trường hiện tại.”

Tuy vậy, một số chuyên gia vẫn cho rằng thị trường tài chính Mỹ có “sức đề kháng” cao với những lo ngại về tài khóa – khi mà các yếu tố như chính sách thương mại hay lãi suất vẫn là chất xúc tác chính cho biến động ngắn hạn. Kevin Gordon, chuyên gia đầu tư cấp cao tại Charles Schwab, nhận định: “Thị trường dường như không biết phải tập trung vào yếu tố nào, và vẫn đang liên tục xoay trục. Nhưng thuế quan có lẽ vẫn là ưu tiên số một hiện nay.”