Đòn giáng kép từ giá dầu giảm và chi phí tăng có thể làm tổn thương chính những người ủng hộ trung thành nhất của ông Trump.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã thể hiện rõ tham vọng khôi phục vị thế của ngành dầu khí Mỹ. Ông đẩy nhanh cấp phép khoan, nới lỏng các quy định môi trường và nhiều lần tuyên bố: nếu không có ông, ngành dầu mỏ Mỹ sẽ "gặp rắc rối lớn". Thế nhưng, những gì đang diễn ra lại cho thấy một thực tế phức tạp hơn: chính sách thương mại cứng rắn của ông – đặc biệt là cuộc chiến thuế quan – đang vô tình tạo thêm áp lực cho các nhà sản xuất dầu trong nước, nhất là các công ty dầu đá phiến quy mô vừa và nhỏ.

Từ khi ông Trump tái đắc cử, giá dầu WTI – chuẩn dầu thô Mỹ – đã giảm từ khoảng 80 USD/thùng xuống quanh mức 60 USD. Mức giá này đang ở sát hoặc dưới chi phí hòa vốn của nhiều nhà sản xuất dầu đá phiến. Theo Rystad Energy, một công ty tư vấn năng lượng, các nhà khai thác đá phiến cần giá dầu trung bình khoảng 63 USD/thùng để trang trải chi phí sản xuất, lãi vay và cổ tức.

Với bối cảnh này, hàng loạt công ty bắt đầu thu hẹp hoạt động. Diamondback Energy – một tên tuổi lớn trong ngành – đã cắt giảm mục tiêu sản lượng năm và giảm chi đầu tư khoảng 400 triệu USD. Các công ty khác như Coterra, EOG Resources và Matador cũng đưa ra kế hoạch tương tự. Lãnh đạo của Diamondback cảnh báo: “Chúng ta đang ở ngưỡng ranh giới. Nếu giá dầu duy trì quanh mức này thêm một năm, sản lượng dầu Mỹ sẽ sụt giảm đáng kể.”

Không chỉ đối mặt với giá bán giảm, các nhà sản xuất dầu Mỹ còn đang phải trả nhiều hơn cho các vật tư thiết yếu như ống khoan, thùng chứa và thiết bị thép – do ảnh hưởng từ thuế nhập khẩu. Đối với các công ty nhỏ, vốn có chi phí vận hành cao hơn và ít quyền lực thương lượng hơn, đây là đòn giáng thứ hai.

Hiện tại, các tập đoàn dầu khí lớn như ExxonMobil, Chevron và BP chiếm tới 60% sản lượng dầu đá phiến Mỹ – phần lớn nhờ vào các thương vụ sáp nhập thời gian gần đây. Khác với các công ty nhỏ, những “ông lớn” này có thể phân tán rủi ro sang các mảng kinh doanh khác và có khả năng đàm phán tốt hơn với chuỗi cung ứng. Trong khi các doanh nghiệp quy mô nhỏ thường chỉ hoạt động nội địa và khó tiếp cận nguồn vốn giá rẻ.

Một điểm thú vị là dù đang bị ảnh hưởng nặng nề, nhóm doanh nghiệp dầu đá phiến nhỏ vẫn là những người ủng hộ ông Trump mạnh mẽ nhất. Trong khi các tập đoàn lớn không mấy hào hứng với kế hoạch cắt giảm trợ cấp cho công nghệ thu giữ carbon và hydro – những lĩnh vực mà họ đang đầu tư, thì các công ty nhỏ lại đặt kỳ vọng lớn vào nhiệm kỳ của ông Trump.

Người đứng đầu là Harold Hamm – tỷ phú dầu đá phiến từ Oklahoma – người đã vận động hành lang để đưa Christopher Wright, một đồng minh thân tín và cũng là nhà khai thác đá phiến, vào vị trí Bộ trưởng Năng lượng Mỹ. Gần đây, ông Hamm còn tổ chức một cuộc họp kín tại Tulsa, nhằm thảo luận kế hoạch thúc đẩy sử dụng khí tự nhiên cho các trung tâm dữ liệu AI, đồng thời tìm cách tác động đến khung pháp lý để nghiêng cán cân có lợi cho nhiên liệu hóa thạch.

Từ góc độ nhà đầu tư, bức tranh hiện tại của ngành dầu đá phiến Mỹ là một minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ phức tạp giữa chính sách và lợi ích thị trường. Những biện pháp có vẻ “ủng hộ” doanh nghiệp đôi khi lại phản tác dụng, nếu không được cân nhắc trên nền tảng kinh tế thực tế. Câu chuyện cũng cho thấy tính hai mặt của chủ nghĩa bảo hộ: trong khi một số ngành được bảo vệ, thì chính các doanh nghiệp trong nước cũng có thể trở thành nạn nhân của chi phí đầu vào leo thang và thị trường xuất khẩu thu hẹp.

Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp quy mô lớn có thể trụ vững nhờ tiềm lực tài chính và khả năng đa dạng hóa. Nhưng về dài hạn, nếu giá dầu tiếp tục neo thấp và chi phí không giảm, ngay cả những người trung thành nhất với chính quyền cũng có thể phải nhìn lại chiến lược “khoan, khoan nữa” của mình.