Đấu võ của cô gái dưới tầng để xe, Luận về "trí nhớ cơ bắp" từ sinh tồn cá nhân cho đến sinh tồn một quốc gia.

▮Trong toàn bộ vụ cận chiến dưới tầng hầm để xe, riêng động tác đầu tiên ném mạnh chiếc túi xuống đất là là động tác duy nhất ý thức can thiệp của cô gái.

Một quyết định được cho là kích hoạt cơ thể sản sinh Adrenaline, hóc môn kỳ diệu tăng cơ chế bảo vệ, phản ứng chống lại tình huống nguy hiểm của cơ thể.

Còn sau đó là hàng loạt thao tác tiếp theo không hề là sự tập trung suy nghĩ của não bộ, tất cả là muscle memory (trí nhớ cơ bắp).

Muscle memory quan trọng hơn bạn tưởng, nó không chỉ quyết định thắng thua trong sinh tồn cá nhân, mà có thể ảnh hưởng đến cả cục diện một cuộc chiến tranh.

Hãy khảo sát thời sự hiện tại: cuộc chiến Ucraina Nga.

▮ Ngay từ khi cuộc chiến bắt đầu năm 2022, Ucraina liên tục gây sức ép lên Hoa Kỳ và khối NATO là họ cần máy bay tiêm kích để chống lại ưu thế trên không của quân đội Nga.

Yêu cầu của họ, không phải bất kỳ loại máy bay nào trong kho vũ khí của NATO, mà phải là chiến đấu cơ F16 hiện đại đang được sử dụng hiện tại. Tổng thống Zelensky nhấn mạnh F16 chính là "game changer", nhân tố làm thay đổi và đảo chiều cuộc chiến với quân đội Nga.

Sau khi được "toại nguyện" với 79 chiếc F16 cam kết và 24 chiếc đã bàn giao và hiện trong biên chế không quân Ucraina, chương trình huấn luyện phi công Ukraine được đào tạo ở châu Âu và Mỹ cũng đã hoàn thành.

Thì sau đó là một sự im lặng trên chiến trường, ngoại trừ tin 1 chiếc F16 đã bị bắn hạ (ngày 26 tháng 8, 2024)

"Game changer" đâu rồi ?

Nguyên nhân, tất cả là do muscle memory (trí nhớ cơ bắp) của phi công Ucraina.

▮Trí nhớ cơ bắp hay ký ức cơ bắp có tên gọi tiếng Anh là muscle memory, là khả năng của cơ thể ghi nhớ các chuyển động và động tác thông qua việc lặp đi lặp lại nhiều lần, giúp thực hiện chúng một cách nhanh chóng và chính xác mà không cần tập trung suy nghĩ.

Trí nhớ cơ bắp hoạt động nhờ não bộ tạo ra các đường dẫn thần kinh và kích hoạt lại chúng khi thực hiện hành động đã được ghi nhớ.

Trong thể thao trí nhớ cơ bắp giúp năng cao thành tích, còn trong những tình huống khẩn cấp đòi hỏi vận động thể chất, trí nhớ cơ bắp đóng vai trò có tính sống còn ví dụ như xử lý tình huống bất ngờ khi lái xe, hay trong cận chiến như vụ việc cô gái đấu võ dưới tầng để xe mới đây.

Và một trường hợp đặc biệt ảnh hưởng đến bước ngoặt cuộc chiến Ucraina Nga: trí nhớ cơ bắp của phi công Ucraina trong thực chiến với tiêm kích F16.

▪ Hiểu đơn giản thế này:

Muscle memory (trí nhớ cơ bắp) ở phi công là thói quen cơ thể và phản xạ thần kinh khi thao tác trong buồng lái ví dụ như đặt tay vào đúng chỗ để bật công tắc, kéo cần, hay phản ứng theo bản năng khi bị khóa mục tiêu (radar của máy bay phát hiện mục tiêu và tiến hành "khóa" còn gọi là “lock-on” để kích hoạt phóng tên lửa không đối không )

Phi công Ukraine vốn bay MiG-29, Su-27 những loại tiêm kích thế hệ Liên Xô cũ có buồng lái, bố trí nút bấm, màn hình hệ thống, cả logic chiến thuật đều khác với F-16.

Khi chuyển sang F-16, trong tình huống cận chiến tốc độ cao (dogfight), hoặc đối phó với tên lửa thì vài giây quyết định sống chết, phản xạ cũ (muscle memory cũ) có thể khiến họ thao tác nhầm hoặc chậm trễ. Đây có thể nguy hiểm: vài giây chậm hơn là mất mạng.

Để thiết lập ký ức cơ bắp mới cho F16 đè lên muscle memory cũ của phi công đã quen với MiG-29, Su-27, cần hàng nghìn giờ bay để ít nhất tương đương với phi công của khối NATO, cũng như của đối phương (Nga) - những "Ace" trên Su-35S (thế hệ 4++), MiG-31cùng kinh nghiệm thực tế ở chiến trường Syria trước đây.

Điều này là bất khả thi, bởi khung huấn luyện tiêu chuẩn cao cấp nhất của NATO là 180 - 200 giờ/ một năm cộng thêm 26,927 đô la/giờ bay huấn luyện chi phí cho nguyên liệu và bảo trì (một giờ bay cần 16 - 20 giờ bảo trì) nên tổng chi phí khoảng gần 27 triệu đô la và 5 năm để đạt mức độ “combat ready” (sẵn sàng chiến đấu, có thể tham gia không chiến phức tạp và phối hợp nhiều lực lượng) cho mỗi phi công là không thực tế.

Nên phải hiểu "game changer", nhân tố làm thay đổi và đảo chiều cuộc chiến với quân đội Nga tất cả chỉ là triết lý Machiavelli, chiến thuật “nghệ thuật trị quốc” mà tổng thống Ucraina áp vào chiến tranh hiện đại.

Zelensky một ngôi sao truyền thông và có thể cả các chiến lược gia NATO nữa, họ đặt cược vào hiệu ứng chính trị, coi "vở kịch F-16" mang tính biểu tượng, rằng NATO cam kết dài hạn với Ukraine, là chiến lược thiên về ý chí hơn là bảo đảm chắc chắn về năng lực phi công.

▮Trở lại câu chuyện đấu võ của cô gái dưới tầng để xe.

Kỹ chiến thuật, một blueprint có triết lý và quy trình, quy tắc rằng: bắt đầu bằng động tác nghi binh, đánh lừa deception, rồi bất ngờ tấn công vào điểm yếu nhất, điểm không phòng bị.

Ngay khi cho đối phương thấy tưởng (đánh lừa deception) sự ra đòn kiểu boxing trực tiếp, thì trong 1/10 giây sau đã là một cú đá vào đầu gối để làm đối thủ mất thăng bằng.

Tiếp theo là một series liên hoàn vào khu vực chính (vùng mặt) để vừa gây choáng, cũng như để nock out và cuối cùng là cận chiến chấp nhận chút rủi ro bị đối thủ phản đòn để áp sát và áp chế đối thủ.

Tất cả tiến trình đó đều là muscle memory hình thành do nhiều năm luyện tập.

Trong thể thao, trong võ thuật chiến đấu cá nhân, tình huống thực chiến này có một huyễn tưởng sai lầm [của người không chuyên và ngay chính người chuyên nghiệp] các blueprint và tiến trình đó được bộ não thần kinh ra quyết định. Thực ra, trong khoa học thể thao đó là quá trình ra quyết định mà rất ít sự can thiệp một cách ý thức.

Trong điều kiện critical situation - cái điều khiển 1/10 giây đó là trí nhớ cơ bắp (muscle memory) .

▮Nếu triết lý "tập võ" chung (võ đạo) bao gồm việc rèn luyện sức khỏe, tinh thần, nghị lực và ý chí trong tổng thể hướng đến hoàn thiện bản thân

Thì khía cạnh tăng khả năng tự vệ, quá trình tập võ hàng ngày chính là quá trình dạy cho cơ bắp có tri nhớ.

Văn ôn, võ luyện.

Tập võ chính là tập đánh nhau, mà ngày nào cũng tập có nghĩa là đánh nhau mãi thành quen là như vậy..

Trong thực chiến quân sự cũng vậy, huấn luyện cũng chính là "đánh trận giả" định kỳ để khi lâm trận sẽ quen như "dạo chơi công viên" vậy.

Cuối cùng "trí nhớ cơ bắp" nó quan trọng từ sinh tồn cá nhân cho đến sinh tồn một quốc gia.

Hiểu được nó, các nation's war strategist (chiến lược gia quân sự) "đọc vị" được động thái của đối thủ, hiệu quả phân bổ nguồn lực trong xây dựng chiến lược có ảnh hưởng đến hàng nghìn, hàng nghìn sinh mạng và hàng tỷ hàng tỷ đô la ngân sách quốc phòng quý giá.

___________

▮Hanoi, 08.9.2025

@ Hoàng Anh Tuấn