Zalo có đang “ép” người dùng cung cấp thông tin riêng tư?

Ngay trước thời điểm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, ứng dụng nhắn tin Zalo bất ngờ yêu cầu hàng triệu người dùng tại Việt Nam chấp nhận điều khoản dịch vụ mới. Động thái này nhanh chóng tạo ra nhiều tranh luận và lo ngại về quyền riêng tư trên không gian mạng.

Mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu

Theo thông báo từ Zalo (thuộc VNG Corporation), điều khoản dịch vụ mới mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu cá nhân của người dùng. Các thông tin được đề cập bao gồm dữ liệu cơ bản như số điện thoại, họ tên, giới tính, mối quan hệ gia đình; đồng thời cả những dữ liệu nhạy cảm như CMND/CCCD, vị trí địa lý, hành vi sử dụng và nội dung tương tác trên nền tảng.

Đáng chú ý, người dùng chỉ có một lựa chọn duy nhất là “Đồng ý tất cả” để tiếp tục sử dụng dịch vụ. Trong trường hợp từ chối, tài khoản sẽ bị xóa sau 45 ngày. Việc không cho phép người dùng lựa chọn từng phần dữ liệu đã khiến làn sóng phản ứng lan rộng trên mạng xã hội và các diễn đàn công nghệ.

Người dùng lo ngại bị “áp đặt”

Nhiều ý kiến cho rằng Zalo đang thu thập dữ liệu cá nhân vượt quá nhu cầu cần thiết. Anh Đức Vũ (TP.HCM) bức xúc: “Zalo muốn mở rộng quyền truy cập, kể cả các thông tin rất riêng tư như CCCD, giới tính, độ tuổi, nhưng lại buộc người dùng phải đồng ý hoặc ngừng sử dụng. Điều này là không công bằng”.

Trong khi đó, anh Mạnh Trinh (TP.HCM) cho rằng điều khoản mới cho phép Zalo tự do thu thập, kiểm duyệt nội dung và miễn trừ trách nhiệm nếu xảy ra rò rỉ dữ liệu: “Người dùng đang ở thế yếu, trong khi nền tảng nắm toàn quyền kiểm soát”.

Đặc biệt, điều khoản mới còn cho phép Zalo tiếp nhận, chia sẻ và chuyển giao dữ liệu người dùng cho các công ty con, công ty thành viên và công ty liên kết thuộc VNG. Một số chuyên gia đặt câu hỏi: người dùng chỉ sử dụng Zalo nhưng dữ liệu cá nhân lại có thể được dùng cho các đơn vị khác trong cùng tập đoàn, dù họ không hề sử dụng dịch vụ của các đơn vị đó.

Trước những lo ngại này, không ít người dùng đã tuyên bố xóa tài khoản Zalo để thể hiện sự phản đối.

Góc nhìn từ chuyên gia

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một số chuyên gia cho rằng việc chỉ cho phép “đồng ý tất cả” có thể đi ngược lại nguyên tắc “tự nguyện, rõ ràng, có thể rút lại” trong Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân sắp có hiệu lực.

Ông Nguyễn Phú Dũng – Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Pilac – nhận định phản ứng của người dùng là dễ hiểu. “Vấn đề không nằm ở việc thu thập dữ liệu, mà ở cách thu thập, mục đích sử dụng và quyền kiểm soát của người dùng. Khi sự đồng ý mang tính bắt buộc, niềm tin sẽ bị xói mòn”, ông Dũng nói.

Theo ông, để luật đi vào thực tiễn, người dân cần được trao quyền quản trị dữ liệu cá nhân: có thể mã hóa, lưu trữ, kiểm soát và chỉ chia sẻ những thông tin thật sự cần thiết trong từng bối cảnh. Đây là hướng tiếp cận mà nhiều quốc gia đang áp dụng nhằm cân bằng lợi ích giữa nền tảng số và người dùng.

Ở chiều ngược lại, ông Trần Viết Quân – nhà sáng lập, Chủ tịch Skillify – cho rằng Zalo khó có khả năng cố tình vi phạm pháp luật. Theo ông, việc chấp nhận hay không chấp nhận điều khoản mới vẫn là quyền lựa chọn của người dùng.

Nghi vấn về tính hợp pháp

Bên cạnh phản ứng cảm tính, nhiều người dùng đặt câu hỏi về tính pháp lý của điều khoản mới. Một số ý kiến cho rằng Zalo có thể đang dựa vào các quy định trong Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân sắp có hiệu lực.

Tuy nhiên, anh Lê M. (TP.HCM) cho rằng việc thu thập thông tin như mối quan hệ gia đình, CMND/CCCD, hộ chiếu là không phù hợp với quy định hiện hành, trong đó nêu rõ mạng xã hội và dịch vụ trực tuyến không được yêu cầu cung cấp ảnh giấy tờ tùy thân để xác thực tài khoản, nhằm bảo vệ quyền riêng tư và ngăn chặn việc thu thập dữ liệu trái phép.

Thực tế, Nghị định 147 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet cũng quy định mạng xã hội chỉ xác thực người dùng bằng số điện thoại; chỉ trong trường hợp không có số điện thoại mới được xác thực bằng CCCD.

Zalo nói gì?

Trong thông báo cập nhật điều khoản sử dụng, Zalo cho biết đây là “hoạt động phổ biến của các nền tảng công nghệ nhằm tuân thủ quy định pháp luật và cung cấp thông tin rõ ràng hơn cho người dùng về quá trình cung cấp dịch vụ”.

Zalo khẳng định sẵn sàng giải đáp thắc mắc thông qua các kênh hỗ trợ chính thức và tổng đài chăm sóc khách hàng.

Hiện Tuổi Trẻ đã gửi các câu hỏi, nghi vấn của người dùng đến đại diện truyền thông của Zalo và sẽ tiếp tục cập nhật thông tin đến bạn đọc khi có phản hồi chính thức từ phía nền tảng này.