Xóa bỏ rào cản "tù mù" để đón vận hội nâng hạng

Từ việc khai tử các điều kiện kinh doanh lạc hậu đến việc định nghĩa lại "nhà đầu tư chuyên nghiệp", giới quản lý đang nỗ lực xóa bỏ định kiến về một thị trường thiếu minh bạch trong mắt khối ngoại.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang chuẩn bị sửa đổi Luật Chứng khoán trong năm 2026 với mục tiêu nâng chất lượng thị trường vốn và cải thiện khả năng tiếp cận dòng tiền trong lẫn ngoài nước.

Theo định hướng mới, hàng loạt thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh không cần thiết sẽ được cắt giảm nhằm giúp doanh nghiệp huy động vốn dễ dàng hơn. Song song đó là yêu cầu siết chặt tính minh bạch, nâng chuẩn công bố thông tin và vận hành thị trường theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế.

Cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu thêm nhiều công cụ tài chính mới như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu và khung pháp lý cho trái phiếu phục vụ các dự án PPP.

Giới chuyên gia đánh giá đây là bước dịch chuyển quan trọng, khi thị trường chứng khoán không còn đơn thuần là nơi giao dịch tài sản tài chính mà được định vị như kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, đặc biệt với khu vực tư nhân.

Điểm nghẽn lớn nhất vẫn là minh bạch

Nhiều ý kiến cho rằng dư địa hút vốn ngoại của Việt Nam vẫn còn rất lớn nhưng rào cản nằm ở chất lượng minh bạch và chuẩn hóa thông tin tài chính.

Theo các chuyên gia, nhà đầu tư quốc tế không thiếu tiền, điều họ thiếu là niềm tin vào mức độ rõ ràng của báo cáo tài chính và khả năng tiếp cận thông tin thị trường. Không ít quỹ ngoại vẫn xem báo cáo doanh nghiệp Việt là “vùng xám” khó đọc, thiếu chuẩn thống nhất và chưa đủ độ tin cậy.

Vì vậy, lần sửa luật này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng chuẩn kế toán quốc tế, nâng chất lượng công bố thông tin và mở rộng cơ hội tiếp cận vốn toàn cầu.

Bên cạnh đó, cơ chế dành cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp cũng được đề xuất rà soát lại nhằm tránh tình trạng “đạt chuẩn trên giấy” nhưng thiếu năng lực thực tế.

Thị trường vốn phải giảm phụ thuộc ngân hàng

Nhiều chuyên gia nhận định nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường vốn chưa phát huy đúng vai trò chia sẻ gánh nặng huy động vốn trung và dài hạn.

Do đó, Luật Chứng khoán sửa đổi cần mở rộng không gian cho nhiều mô hình doanh nghiệp mới, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ và các dự án hạ tầng PPP — những lĩnh vực cần lượng vốn lớn nhưng khó tiếp cận tín dụng truyền thống.

Ngoài ra, khả năng nới room ngoại tại các lĩnh vực không nhạy cảm cũng được xem là bước đi đáng chú ý nhằm tăng sức hấp dẫn cho thị trường Việt Nam trong tiến trình nâng hạng.

Nếu các nút thắt về minh bạch và cơ chế được tháo gỡ, thị trường chứng khoán có thể trở thành “đường cao tốc vốn” đúng nghĩa, thay vì chỉ đóng vai trò kênh giao dịch ngắn hạn như hiện nay.