Xác suất của tương lai khi có ý chính của nhà tạo lập

Vài tuần trước có một nhà đầu tư đặt vấn đề cho mình rằng :

Mình cũng nghĩ mất một lúc, làm sao để so sánh và đánh giá giữa “thực trạng đang diễn ra” với “ý chí của nhà tạo lập”, cái gì sẽ tạo ra kết quả cuối cùng? Xong mình đáp thế này:

“Hồi còn đi học, lớp em có một cậu bạn là con của giáo viên tiếng anh. Okie, vậy thì ta có nghĩ cậu ấy học giỏi tiếng anh không ?

Em nghĩ là có, đa số mọi người chúng ta đều nghĩ là có.

Bởi một cách đơn giản con của giáo viên tiếng anh mà dốt tiếng anh thì khá là tệ và sẽ làm mất mặt giáo viên, nên ta đều hiểu giáo viên ấy chắc chắn sẽ muốn cậu ấy học giỏi! Thậm chí là không thể cho phép điểm thấp.

Nhưng khi em chơi cùng cậu bạn này, em nhận ra cậu ấy hạnh kiểm không tốt lắm, cậu ấy khá là ăn chơi và điểm của cậu ấy cũng tệ. Tức là thứ phản ánh trên chỉ số, trên bảng điểm để đánh giá con người đều cho thấy một sự không ổn.

Vậy nếu để đặt cược học kì tới điểm cậu ấy có tốt không? Em sẽ dựa trên bảng điểm đang có nhiều hơn trên “ý chí” của giáo viên tiếng anh.

Em cũng hoàn toàn tin rằng việc là con của một giáo viên tiếng anh mang lại lợi thế rất lớn. Cậu ấy có môi trường tốt hơn, có người hướng dẫn sát hơn và có nhiều cơ hội sửa sai hơn những người khác.

Nên vài học kỳ sau điểm số cải thiện, thì em sẽ đặt niềm tin sau mà không phải vì “ý ch픓

---

Câu chuyện này liên tưởng rất nhiều đến đầu tư.

Một trong những sai lầm phổ biến nhất mà mình thường thấy là nhà đầu tư vô thức đánh đồng giữa “muốn” và “làm được”.

Mọi người đều muốn kinh tế tăng trưởng cao

Mọi người muốn hạ lãi suất.

Fed muốn tránh suy thoái.

Doanh nghiệp muốn lợi nhuận tăng trưởng.

Nhưng trong kinh tế học, ý chí chỉ là một biến số. Kết quả cuối cùng thường là tổng hòa của rất nhiều thứ khác như:

(1) năng lực thực thi, (2) nguồn lực hiện có, (3) điều kiện môi trường, (4) những ràng buộc bất khả thi và cả (5) cái giá phải trả để đạt được mục tiêu

Đó là lý do tôi luôn cảm thấy cần phải cẩn trọng mỗi khi nghe một câu chuyện nghe có vẻ rất hợp lý về “ý chí”

Ví dụ như: “sẽ đạt tăng trưởng 2 chữ số bằng mọi giá” Nhưng điều quan trọng hơn là bằng cách nào? Nhà đầu tư tận dụng được gì trong nỗ lực ấy?

Trong tài chính hành vi có một khái niệm gọi là Narrative Fallacy tức xu hướng tin vào những câu chuyện nghe hợp lý.

Con người vốn rất thích những lời giải thích mạch lạc. Chúng ta thích những câu chuyện có mở đầu, có nguyên nhân và có một kết thúc đẹp, nhưng thị trường không vận hành bằng những câu chuyện.

“Ý chí” và “Thông điệp” không phải là “chất lượng” thậm chí có vài ví dụ về các doanh nghiệp chất lượng mà còn toàn các thông điệp tệ nữa mà.

Cre: Trương Đắc Nguyên

P/S: Đây là góc nhìn về phương pháp phân tích, không phải nhận định về bất kỳ chủ thể hay chính sách cụ thể nào.