Washington và cơn mộng du chiến lược tại Iran

Sáu tuần sau khi khai hỏa vào Iran, Mỹ đang phô diễn một sức mạnh quân sự áp đảo nhưng lại hoàn toàn mù mịt về mục tiêu cuối cùng. Khi Nhà Trắng mải mê đếm xác xe tăng và tỷ lệ phần trăm năng lực đối phương bị hủy diệt, họ đã quên mất một định nghĩa căn bản: Chiến tranh mà không có đích đến chính trị thì chỉ là sự tàn phá vô nghĩa.

“Thắng từng trận đánh nhưng thua cả cuộc chiến” đang trở thành kịch bản hiện hữu tại Tehran, khi Washington nhầm lẫn giữa công cụ quân sự và mục đích chiến lược, đẩy thế giới vào sự hỗn loạn năng lượng chưa từng có.

Washington và cơn mộng du chiến lược tại Iran

Sau hơn một tháng kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, bức tranh tổng thể vẫn thiếu một mảnh ghép quan trọng: mục tiêu cuối cùng. Khi Nhà Trắng liên tục nhấn mạnh các con số thiệt hại quân sự của Tehran, một vấn đề lớn dần lộ diện – thành công trên chiến trường đang bị nhầm lẫn với chiến thắng chiến lược.

Trong logic chiến tranh, sức mạnh quân sự chỉ là công cụ. Nhưng khi công cụ bị nâng lên thành mục tiêu, toàn bộ chiến lược sẽ lệch hướng. Cách tiếp cận hiện tại của Washington cho thấy dấu hiệu rõ rệt của sự nhầm lẫn này: mục tiêu thay đổi theo diễn biến, thay vì dẫn dắt diễn biến.

Hệ quả không chỉ nằm trên bản đồ quân sự. Eo biển Hormuz tắc nghẽn, thị trường năng lượng chao đảo, và Iran – dù chịu tổn thất – vẫn duy trì được năng lực phản kháng. Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao chưa mang lại đột phá, khiến cuộc xung đột rơi vào trạng thái giằng co kéo dài.

Vấn đề cốt lõi không phải Mỹ có thể gây thiệt hại bao nhiêu, mà là họ muốn Iran phải thay đổi điều gì. Khi câu hỏi này chưa có lời giải rõ ràng, mọi chiến dịch quân sự – dù hiệu quả đến đâu – cũng chỉ mang tính tạm thời.

Lịch sử từng lặp lại kịch bản tương tự. Tại Afghanistan, ưu thế quân sự không chuyển hóa được thành kết quả chính trị bền vững. Một chiến thắng không được định nghĩa ngay từ đầu thường kết thúc bằng sự bế tắc.

Quay lại Iran, nguy cơ đó đang hiện hữu. Thỏa thuận ngừng bắn mong manh, đàm phán thiếu nền tảng, và áp lực leo thang quân sự ngày càng lớn. Khi chiến lược không rõ ràng, mọi lựa chọn đều trở nên rủi ro.

Cuối cùng, chiến tranh không được đo bằng số mục tiêu bị phá hủy, mà bằng trạng thái ổn định đạt được sau đó. Nếu không thể trả lời “kết thúc sẽ trông như thế nào”, thì mọi bước tiến trên chiến trường chỉ là chuyển động không định hướng.