Vượt hoài nghi, chứng khoán Việt xây niềm tin

Từ một ý tưởng táo bạo trong giai đoạn chuyển mình của nền kinh tế, thị trường chứng khoán Việt Nam đã vươn mình thành kênh dẫn vốn hàng triệu tỷ đồng. Đó là hành trình của cải cách thể chế, của niềm tin được gây dựng lại sau nhiều biến động và một quyết tâm xuyên suốt: "Làm thiệt, không làm thử."

Cách đây 25 năm, thị trường chứng khoán Việt Nam mở cửa trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều dè dặt, khép lại phiên giao dịch đầu tiên với vỏn vẹn 6.000 cổ phiếu khớp lệnh. Hôm nay, thị trường đã đón sinh nhật trên đỉnh cao mọi thời đại: 1.557 điểm, với thanh khoản kỷ lục hơn 52.000 tỷ đồng. Những con số ấy không chỉ là minh chứng cho sự tăng trưởng mạnh mẽ, mà còn là câu chuyện về hành trình của niềm tin và sự cải cách không ngừng nghỉ.

Gần 10 năm "đi tìm hình hài" và lời cam kết "làm thiệt, không làm thử"

Hành trình tìm kiếm một thị trường chứng khoán đúng nghĩa của Việt Nam thực chất đã bắt đầu từ cuối những năm 80, đầu 90, khi đất nước chuyển mình sang nền kinh tế thị trường. Ý tưởng táo bạo về việc lập ra một thị trường vốn đã được nhen nhóm, bất chấp những hoài nghi về mô hình kinh tế.

Với quyết tâm mạnh mẽ từ Trung ương và sự tiên phong của TP.HCM, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã đưa ra một kết luận dứt khoát: “Đã làm là phải làm thiệt, không làm thử”. Câu nói này không chỉ là một chỉ đạo, mà còn là kim chỉ nam cho cả một hành trình dài, vượt qua vô vàn trở ngại từ nhận thức, kỹ thuật cho đến con người.

Sau gần 10 năm chuẩn bị, từ việc xây dựng thể chế đến tìm kiếm "hàng hóa", ngày 28/7/2000, phiên giao dịch đầu tiên chính thức diễn ra, đánh dấu sự ra đời của một thị trường vốn đúng nghĩa. Đó là một hành trình cần lòng kiên nhẫn, cần niềm tin của những người tin vào bình minh dù đang đi giữa đêm.

Trưởng thành từ thăng trầm (2000 - 2009)

Giai đoạn đầu, thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước trưởng thành. Từ 2 mã cổ phiếu và 3 phiên giao dịch mỗi tuần, thị trường đã dần hoàn thiện về mặt hạ tầng, rút ngắn chu kỳ thanh toán và thu hút dòng vốn ngoại.

Năm 2006 đánh dấu bước ngoặt lớn với sự ra đời của Luật Chứng khoán và sự kiện Vinamilk niêm yết, giúp vốn hóa thị trường tăng vọt. VN-Index đạt đỉnh lịch sử 1.170,67 điểm vào năm 2007, được thúc đẩy bởi làn sóng IPO của các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, thời hoàng kim ngắn ngủi khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 khiến VN-Index lao dốc mạnh, để lại những bài học đắt giá.

Nuôi dưỡng khát vọng lớn lao (2010 - 2019)

Bước sang thập kỷ mới, thị trường chuyển từ giai đoạn mở đường sang phát triển chiều sâu. Khung pháp lý và các sản phẩm đầu tư liên tục được hoàn thiện: từ việc sửa đổi Luật Chứng khoán, ra mắt các bộ chỉ số VN30, VNMidcap đến việc đưa vào giao dịch chứng quyền có đảm bảo (CW).

Năm 2018, VN-Index phá đỉnh lịch sử với 1.204,33 điểm và Việt Nam lần đầu lọt vào danh sách theo dõi nâng hạng của FTSE Russell. Năm 2019, Quốc hội thông qua Luật Chứng khoán sửa đổi, chuẩn bị cho mô hình sở giao dịch chứng khoán duy nhất, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển tiếp theo.

Vượt qua khủng hoảng và nỗ lực nâng tầm (2020 - 2025)

Giai đoạn 2020-2025 là thập kỷ đầy biến động. Từ đáy sâu do đại dịch COVID-19, thị trường đã có một cuộc phục hồi ngoạn mục, chạm mốc 1.500 điểm vào cuối năm 2021, thu hút hàng triệu nhà đầu tư mới. Tuy nhiên, sự phát triển nóng cũng dẫn đến những bất ổn và khủng hoảng niềm tin, khiến VN-Index có lúc lao dốc hơn 40%.

Nhưng chính từ những khó khăn đó, Việt Nam đã thể hiện sức đề kháng mạnh mẽ. Giai đoạn 2024-2025 chứng kiến những cải cách quyết liệt, mang tính hệ thống nhằm gỡ bỏ các rào cản nâng hạng. Hệ thống công nghệ thông tin KRX chính thức vận hành, các quy định về non-prefunding và room ngoại được tháo gỡ.

Nhìn lại 25 năm, tinh thần "làm thiệt, không làm thử" vẫn là kim chỉ nam xuyên suốt. Nó không chỉ là nỗ lực nâng chuẩn vận hành theo thông lệ quốc tế, mà còn là quyết tâm xây dựng một thị trường minh bạch, hiệu quả để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên mới, với một vị thế xứng tầm trên bản đồ tài chính toàn cầu.