Vướng mắc niêm yết: Hồ sơ rườm rà, nhiều giấy tờ không cần thiết

Dự thảo sửa đổi Nghị định 155 nhằm nâng cao tính minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy thị trường chứng khoán, nhưng theo các chuyên gia, vẫn chưa thực sự đột phá, đặc biệt trong khâu xử lý hồ sơ niêm yết. Vấn đề cốt lõi là cần đơn giản hóa quy trình, số hóa dữ liệu và có chế tài rõ ràng để giảm tồn đọng hồ sơ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng hồ sơ niêm yết chứng khoán bị kéo dài do quy trình rườm rà, nhiều giấy tờ không cần thiết.

Thời gian qua, Bộ Tài chính đã lấy ý kiến về việc sửa đổi Nghị định 155/2020/NĐ-CP nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán. Việc sửa đổi lần này được kỳ vọng sẽ khắc phục những bất cập trong thực tiễn vận hành của thị trường chứng khoán, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo thị trường hoạt động minh bạch, công bằng và an toàn, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các chủ thể tham gia.

Dự thảo sửa đổi tập trung vào ba nhóm chính sách quan trọng. Thứ nhất, tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động chứng khoán. Thứ hai, tháo gỡ rào cản cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời nâng cao an toàn trong giao dịch, hướng đến mục tiêu nâng hạng thị trường. Thứ ba, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Một số điều chỉnh đáng chú ý bao gồm việc cho phép cá nhân sử dụng thông tin định danh cá nhân thay cho căn cước công dân khi làm thủ tục hành chính, miễn một số yêu cầu đối với công ty chứng khoán nước ngoài, và rút ngắn thời gian niêm yết chứng khoán từ 90 ngày xuống 30 ngày.

Tuy nhiên, theo TS Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, những điều chỉnh trong dự thảo vẫn chưa mang tính đột phá và thậm chí có thể làm tăng thêm một số thủ tục không cần thiết. Ông cho rằng các quy định hiện nay tuy không sai, nhưng còn quá phức tạp và chưa giải quyết tận gốc những bất cập trong hệ thống thủ tục hành chính của lĩnh vực chứng khoán. Đặc biệt, dù thời gian niêm yết chứng khoán được rút ngắn, nhưng nếu quy trình xét duyệt hồ sơ vẫn kéo dài, việc thay đổi này sẽ không có nhiều ý nghĩa. Hiện nay, số lượng hồ sơ tồn đọng tại Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các sở giao dịch vẫn rất lớn, trong khi dự thảo chưa đề cập đến giải pháp khắc phục tình trạng này.

Một trong những nguyên nhân chính khiến hồ sơ niêm yết bị ứ đọng là yêu cầu giấy tờ quá phức tạp. Mặc dù dự thảo đã bãi bỏ một số thành phần trong hồ sơ đăng ký, nhưng theo nhiều chuyên gia, những thay đổi này chưa đủ để giảm tải đáng kể cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nguồn lực tại các cơ quan quản lý chứng khoán chưa đáp ứng kịp nhu cầu thẩm định hồ sơ, dẫn đến tình trạng xử lý chậm trễ. Do đó, TS Lê Xuân Nghĩa đề xuất cần số hóa và chuẩn hóa bộ hồ sơ niêm yết, đồng thời quy định rõ thời gian xử lý để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Ngoài ra, cần có chế tài cụ thể đối với các sở giao dịch trong khâu xét duyệt hồ sơ nhằm tránh tình trạng kéo dài quy trình một cách không cần thiết, gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp và sự phát triển chung của thị trường chứng khoán.