VND đang được "chống lưng" bởi điều gì?

Giới phân tích cảnh báo áp lực tỷ giá thường có độ trễ một quý; việc duy trì vị thế phòng thủ này sẽ phụ thuộc lớn vào tốc độ giải ngân đầu tư công và biến số thuế quan khó lường từ Mỹ.

Tỷ giá thường là một trong những biến số phản ứng nhanh nhất trước các cú sốc kinh tế. Thế nhưng trong 5 tháng đầu năm 2026, dù cán cân thương mại đảo chiều sang nhập siêu, lạm phát gia tăng và mặt bằng lãi suất neo cao, VND vẫn duy trì trạng thái ổn định hơn nhiều đồng tiền trong khu vực.

Theo các chuyên gia, đây không phải yếu tố ngẫu nhiên mà là kết quả của nhiều nguồn lực cùng lúc hỗ trợ thị trường ngoại hối.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở mức nhập siêu tăng mạnh. Tuy nhiên, phần lớn giá trị nhập khẩu lại tập trung vào máy tính, linh kiện điện tử, máy móc, hóa chất và thiết bị phục vụ sản xuất thay vì hàng tiêu dùng.

Điều này cho thấy dòng tiền đang chảy vào các dự án đầu tư công nghệ, trung tâm dữ liệu, hạ tầng số và mở rộng năng lực sản xuất. Nói cách khác, nhập siêu hiện nay mang nhiều dấu hiệu của một chu kỳ đầu tư mới hơn là sự suy yếu của nền kinh tế.

Dù vậy, hiệu quả của chu kỳ này còn phụ thuộc vào khả năng tạo ra nguồn thu ngoại tệ trong tương lai. Nếu các khoản nhập khẩu phục vụ xuất khẩu, cán cân thương mại có thể sớm được cải thiện. Ngược lại, nếu chủ yếu phục vụ chuyển đổi số hoặc tiêu dùng nội địa, nguồn ngoại tệ quay trở lại sẽ chậm hơn đáng kể.

Một yếu tố quan trọng khác nằm ở cơ cấu nhập khẩu.

Theo giới phân tích, phần lớn hoạt động nhập khẩu hiện nay đến từ khu vực doanh nghiệp FDI. Khác với doanh nghiệp trong nước phải mua USD trên thị trường nội địa, nhiều tập đoàn FDI sử dụng nguồn ngoại tệ sẵn có hoặc thanh toán nội bộ trong hệ sinh thái toàn cầu.

Điều này khiến áp lực thực tế lên thị trường ngoại hối thấp hơn đáng kể so với con số nhập siêu thể hiện trên thống kê.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục chảy mạnh vào Việt Nam. Trong 5 tháng đầu năm, vốn FDI giải ngân đạt gần 9,8 tỷ USD. Cùng với lượng kiều hối hàng tỷ USD mỗi năm, hai nguồn lực này đã góp phần bù đắp đáng kể phần thâm hụt thương mại.

Không chỉ cán cân thương mại, cán cân thanh toán tổng thể mới là yếu tố quyết định sức khỏe của tỷ giá. Và ở góc độ này, Việt Nam vẫn đang sở hữu nhiều điểm tựa quan trọng.

Lãi suất cao tạo thế cân bằng mới

Một nhân tố khác giúp tỷ giá ổn định là mặt bằng lãi suất trong nước.

Khi lãi suất VND tăng, khoảng cách lợi suất giữa đồng Việt Nam và USD được thu hẹp. Điều này làm giảm động lực chuyển vốn sang nắm giữ ngoại tệ, đồng thời hỗ trợ giữ chân dòng tiền trong hệ thống ngân hàng.

Trong bối cảnh thị trường kỳ vọng Fed có thể giảm lãi suất trong thời gian tới, lợi thế tương đối của VND càng được củng cố.

Nhiều chuyên gia cho rằng thị trường đang hình thành một mặt bằng lãi suất cân bằng mới - đủ cao để bảo vệ tỷ giá, nhưng vẫn duy trì khả năng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Rủi ro vẫn còn ở phía trước

Dù vậy, sự ổn định hiện nay không đồng nghĩa mọi áp lực đã biến mất.

Giới chuyên gia lưu ý tác động của nhập siêu thường có độ trễ. Các hợp đồng nhập khẩu được ký trước đó có thể khiến nhu cầu thanh toán ngoại tệ gia tăng trong những tháng tới.

Bên cạnh đó, chính sách thuế quan của Mỹ tiếp tục là biến số khó lường. Nếu hàng hóa Việt Nam phải đối mặt với các mức thuế cao hơn, tác động có thể lan sang xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và kỳ vọng tỷ giá.

Ở trong nước, lãi suất được dự báo khó giảm mạnh khi nhu cầu vốn vẫn ở mức cao và hệ thống ngân hàng còn áp lực cân đối nguồn vốn.

Nhìn tổng thể, tỷ giá Việt Nam đang được nâng đỡ bởi sự kết hợp giữa dòng vốn FDI, kiều hối, chính sách tiền tệ thận trọng và cấu trúc nhập khẩu mang tính đầu tư. Tuy nhiên, khả năng duy trì trạng thái ổn định này vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến thương mại toàn cầu, dòng vốn quốc tế và các quyết sách từ những nền kinh tế lớn.