Vinaconex: Sáng cửa dự án, tối màu bức tranh lợi nhuận?

Dù Vinaconex liên tiếp trúng thầu các dự án lớn, bức tranh tài chính quý I/2025 lại ảm đạm với lợi nhuận sụt giảm và dòng tiền âm sâu, cho thấy thách thức trong việc chuyển hóa hợp đồng thành hiệu quả kinh doanh.

Vinaconex, cái tên quen thuộc trên bản đồ xây dựng Việt Nam, vẫn đều đặn hiện diện tại các dự án hạ tầng nghìn tỷ, duy trì vẻ ngoài của một "ông lớn" không thể lay chuyển. Tuy nhiên, đằng sau những hợp đồng béo bở và vị thế vững chắc, bức tranh nội bộ lại ẩn chứa những gam màu xám: nội lực đang dần hao mòn. Liệu chuỗi thành công trên bề mặt có thể che lấp những vết nứt tiềm ẩn, hay Vinaconex đang phải đối mặt với một cuộc chiến thầm lặng để bảo toàn vị thế và sức khỏe tài chính?

Tổng Công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, HOSE: VCG) hiện là một trong những “ngôi sao” sáng giá nhất trong các dự án hạ tầng quy mô quốc gia, với hồ sơ đấu thầu dày đặc và uy lực vượt trội trong đầu tư công. Tuy nhiên, đằng sau những gói thầu trăm đến nghìn tỷ đồng và sự hiện diện dày đặc trên bản đồ xây dựng, bức tranh tài chính quý I/2025 của Vinaconex lại phảng phất nhiều gam màu xám, hé lộ những thách thức nội tại khó tránh khỏi cho “ông lớn” xây lắp trong thời kỳ chuyển mình.

Gần đây, dư luận đặc biệt chú ý tới gói thầu hơn 880,7 tỷ đồng thuộc dự án cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành khi Ban Quản lý dự án tỉnh Bình Phước công bố kết quả lựa chọn nhà thầu. Trong 5 ứng viên, bốn tên tuổi lớn như Tập đoàn Sơn Hải, Cienco4, Đèo Cả và Vinaconex đều bị loại ngay vòng đánh giá kỹ thuật, phản ánh sự cạnh tranh gay gắt và chuẩn mực ngày càng khắt khe của thị trường đầu tư công. Dẫu vậy, Vinaconex vẫn khẳng định vị thế với tỷ lệ trúng thầu khoảng 40% trong 15 gói thầu đã tham gia từ đầu năm 2025, trong đó có những dự án trọng điểm như đoạn La Sơn – Hòa Liên thuộc dự án đường Hồ Chí Minh trị giá hơn 2.705 tỷ đồng và công trình Nhà máy thủy điện tích năng Bác Ái hơn 4.334 tỷ đồng, thể hiện sức mạnh về năng lực kỹ thuật và quy mô quản lý dự án.

Dù được ví như nhà thầu “tầm vóc lớn” với danh mục hợp đồng dày đặc – trong năm 2024 đã trúng tới 20 gói thầu, nhiều dự án quy mô nghìn tỷ đồng như nút giao vành đai 3,5 – Đại lộ Thăng Long hay các hạng mục của sân bay quốc tế Long Thành – hiệu quả kinh doanh của Vinaconex quý I/2025 lại cho thấy dấu hiệu đi xuống rõ rệt. Doanh thu thuần giữ ở mức 2.596 tỷ đồng gần như không đổi so cùng kỳ, nhưng lợi nhuận gộp sụt giảm mạnh tới gần 60%, còn 317,6 tỷ đồng, chủ yếu do chi phí đầu vào leo thang và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.

Tình hình tài chính cũng không khả quan hơn khi doanh thu tài chính giảm sút, trong khi chi phí tài chính chỉ được kiểm soát phần nào nhờ lãi vay giảm. Lợi nhuận thuần chỉ còn 177,3 tỷ đồng, chưa bằng một phần ba cùng kỳ năm trước; lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 151,4 tỷ đồng, trong đó công ty mẹ thu về gần 128 tỷ đồng. Dòng tiền kinh doanh âm sâu tới 763,2 tỷ đồng, gần gấp đôi quý I/2024, xuất phát từ việc tăng mạnh khoản phải thu và giảm khoản phải trả, đẩy dòng tiền thuần âm hơn 1.139 tỷ đồng, làm tiền mặt công ty giảm xuống chỉ còn 1.332 tỷ đồng.

Trong khi tổng tài sản gần 29.000 tỷ đồng, cấu trúc tài sản chuyển dịch rõ nét với tiền mặt giảm hơn 1.100 tỷ đồng, nhưng đầu tư tài chính ngắn hạn lại tăng, ưu tiên tính linh hoạt cho dòng vốn. Hàng tồn kho và tài sản dở dang vẫn neo ở mức cao, với khối lượng thi công lớn trải dài từ các dự án Cái Giá – Cát Bà đến Kim Văn – Kim Lũ, Sa Pa và Hòa Lạc, tạo áp lực dòng vốn lớn. Nợ vay và thuê tài chính vẫn duy trì trên 8.763 tỷ đồng, trong đó vay ngắn hạn chiếm hơn 4.550 tỷ đồng, bên cạnh khoản nợ xấu tiềm ẩn rủi ro cao khi giá trị có thể thu hồi chỉ chiếm chưa đến 7,1% tổng giá gốc.

Dẫu có những điểm sáng như tăng vốn chủ sở hữu lên 11.266,9 tỷ đồng, lợi nhuận chưa phân phối gần 2.000 tỷ đồng, và nỗ lực cải thiện quản trị tài chính qua giảm khoản phải thu từ bên liên quan, Vinaconex vẫn đối mặt với áp lực nội tại không nhỏ, đòi hỏi chiến lược tối ưu hóa nguồn lực, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả dự án để duy trì vị thế “ông lớn” trong bối cảnh thị trường đầu tư công ngày càng khắc nghiệt.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VCG ghi nhận biến động tích cực với mức tăng 5,5% trong tuần cuối tháng 5/2025, song áp lực điều chỉnh nhẹ vẫn hiện hữu, phản ánh sự thận trọng từ nhà đầu tư giữa bối cảnh doanh nghiệp đang cần hành động quyết liệt để hóa giải những gam màu xám trong bức tranh tài chính.