Việt Nam trước thách thức thuế 46%: Định hướng chiến lược để vượt sóng lớn

Mỹ áp thuế 46% lên hàng hóa Việt Nam, tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu. Để ứng phó, Việt Nam cần phát triển chuỗi cung ứng nội địa, mở rộng hợp tác với Mỹ trong các lĩnh vực ít bị ảnh hưởng bởi thuế quan và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành nhận định, dù chính sách thuế đã được công bố, nhưng cánh cửa đàm phán vẫn rộng mở. Việt Nam có nhiều lợi thế để ứng phó, quan trọng là biết cách khai thác và chủ động điều chỉnh chiến lược trong cuộc chơi này.

Ngày 2/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế nhập khẩu 10% trên toàn cầu, đồng thời tăng mạnh mức thuế đối với các đối tác thương mại chính. Việt Nam bị áp mức thuế lên tới 46%, cao thứ hai sau Campuchia (49%), gây ra không ít lo ngại cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Cú sốc thuế quan và những hệ lụy

Quyết định này khiến cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam bất ngờ, bởi trước đó hầu hết dự báo đều cho rằng mức thuế tối đa có thể chỉ khoảng 25%. Theo chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành, đây là động thái nhằm bảo vệ lợi ích thương mại của Mỹ, nhưng sẽ tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là nhóm FDI như Samsung, Adidas hay Nike.

Dù phần đóng góp vào chuỗi giá trị Việt Nam của các doanh nghiệp này vẫn còn hạn chế, nhưng nếu họ gặp khó khăn hoặc rời đi, hệ lụy sẽ rất nghiêm trọng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn đe dọa việc làm của hàng triệu lao động, đặc biệt trong ngành may mặc và điện tử.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần xem xét lại mục tiêu tăng trưởng GDP đến năm 2025, bởi ngay cả khi chưa có tác động từ chính sách thuế mới, nền kinh tế đã phải nỗ lực để đạt các mục tiêu đề ra.

Những 'lá bài' cần tận dụng

Theo ông Thành, để ứng phó với áp lực thuế quan, Việt Nam cần tập trung phát triển năng lực sản xuất nội địa thay vì phụ thuộc vào doanh nghiệp FDI. Việc xây dựng một chuỗi cung ứng vững mạnh sẽ giúp Việt Nam tránh bị xem là "quốc gia gia công", qua đó có thể đàm phán với Mỹ để giảm thuế đối với hàng hóa sản xuất trong nước.

Ngoài ra, ông Thành nhấn mạnh Việt Nam cần nghiên cứu chiến lược đầu tư của Mỹ để tìm ra cơ hội hợp tác. Các doanh nghiệp Mỹ khi vào Việt Nam thường tập trung vào các ngành tiêu dùng nội địa, năng lượng tái tạo hay cơ sở hạ tầng - những lĩnh vực ít bị ảnh hưởng bởi thuế quan và có thể trở thành điểm tựa trong quan hệ song phương.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ nhằm cân bằng cán cân thương mại. Việt Nam cũng có thể tận dụng lợi thế trong các lĩnh vực chiến lược như đất hiếm và công nghệ bán dẫn để tạo lợi thế khi đàm phán.

Đặc biệt, ông Thành cho rằng Việt Nam cần một tổ chức chuyên sâu nghiên cứu về thương mại đối ngoại với Mỹ để giảm sự phụ thuộc vào các bên trung gian, từ đó giúp doanh nghiệp trong nước có sức ảnh hưởng lớn hơn trên thị trường quốc tế.

"Dù chính sách thuế đã được công bố, nhưng cánh cửa đàm phán vẫn rộng mở. Việt Nam sở hữu nhiều ‘lá bài’ có thể tận dụng, điều quan trọng là biết cách khai thác và chủ động hơn trong cuộc chơi này," ông Thành nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông cũng khuyến nghị Việt Nam cần mở rộng thị trường xuất khẩu sang các khu vực khác, tránh tình trạng phụ thuộc quá mức vào Mỹ, từ đó giảm thiểu rủi ro trước những thay đổi chính sách bất ngờ.