Việt Nam trong cuộc đua bán dẫn: Mới chạm ngưỡng kiểm thử, đóng gói

Với đặc thù của một ngành công nghệ cao, bài toán về nguồn nhân lực trình độ cao và nắm bắt công nghệ chính là những thử thách khó nhất đối với Việt Nam.

Chuyên gia nhận định, so với Indonesia hay Malaysia, lợi thế duy nhất của Việt Nam là thu hút sự quan tâm từ các nhà đầu tư và một số tập đoàn lớn. Tuy nhiên, đây chưa phải những khoản đầu tư cố định hay đáng kể. Hiện tại, Việt Nam mới chỉ tham gia vào khâu kiểm thử, đóng gói, chưa thực sự bước sâu vào R&D hay các lĩnh vực đầu tư mạo hiểm.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang ở thời điểm vàng để tham gia vào cuộc đua bán dẫn toàn cầu. Trong khi thế giới phát triển với tốc độ chóng mặt, nếu không hành động kịp thời và hiệu quả, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội vươn lên. Tuy nhiên, ngành bán dẫn không phải là một lĩnh vực dễ dàng. Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức nếu muốn xây dựng vị thế vững chắc trong "cuộc đua" này.

Việt Nam trên con đường đua bán dẫn: Dừng lại ở khâu kiểm thử, đóng gói

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định rằng thách thức lớn nhất đối với sự phát triển ngành bán dẫn của Việt Nam là phải xây dựng và thực thi một chiến lược mạnh mẽ và quyết liệt. Tuy nhiên, cùng lúc, chúng ta cũng phải tìm ra những đột phá về cơ chế để thúc đẩy ngành này phát triển nhanh chóng.

“Các quốc gia như Indonesia và Malaysia đang đổ nhiều vốn vào ngành bán dẫn. Về mặt tài chính, chúng ta vẫn thua họ. Lợi thế duy nhất của Việt Nam là khả năng thu hút các nhà đầu tư lớn, nhưng đây chưa phải là những khoản đầu tư lâu dài và sâu rộng. Hiện tại, mọi thứ mới chỉ dừng lại ở việc kiểm thử và đóng gói, chưa thực sự tiến sâu vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D) hay đầu tư mạo hiểm,” ông Thiên chia sẻ.

Khó khăn trong quy trình sản xuất và chuỗi cung ứng

TS. Nguyễn Ái Việt, nguyên Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm trong các quy trình sản xuất và kiểm tra bán dẫn phức tạp. Công nghệ trong ngành bán dẫn vẫn phụ thuộc nhiều vào các công ty nước ngoài, khiến Việt Nam gặp khó khăn trong việc tự chủ công nghệ. Hơn nữa, chuỗi cung ứng trong ngành này còn yếu, với nhiều linh kiện và nguyên liệu phải nhập khẩu.

Nhân lực và công nghệ: Hai yếu tố quyết định thành công

Đối với một ngành công nghệ cao như bán dẫn, nhân lực trình độ cao và khả năng tiếp cận công nghệ hiện đại chính là yếu tố sống còn. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhấn mạnh: “Chúng ta cần có nhân lực và công nghệ để định hình tương lai ngành bán dẫn.” Tuy nhiên, cạnh tranh toàn cầu trong lĩnh vực này rất khốc liệt, và việc chuyển giao công nghệ cũng gặp không ít rào cản. “Mỗi quốc gia chỉ sẵn sàng chuyển giao một phần công nghệ, và nếu thiếu nhân lực, chúng ta sẽ khó triển khai được,” bà Lan nhận định.

Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài cũng chỉ ra rằng Việt Nam chưa thu hút được nhiều kỹ năng quản trị và công nghệ từ các dự án FDI. Nhiều doanh nghiệp FDI vào Việt Nam chủ yếu tận dụng nguồn lao động giá rẻ và các ưu đãi đầu tư, thay vì chuyển giao công nghệ thực sự.

Tạo cơ hội cho doanh nghiệp nội địa phát triển

Để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, Hiệp hội đề xuất Việt Nam cần có chiến lược lựa chọn các dự án FDI phù hợp với định hướng phát triển của đất nước, từ chối những dự án không đạt yêu cầu. Điều này sẽ tạo không gian phát triển cho các doanh nghiệp trong nước.

Về nhân lực, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng đề án “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050,” với mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030. Đây là cơ hội lớn cho các trường đại học và các cơ sở đào tạo chuyên ngành.