Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản mã hóa

Mặc dù chưa có hành lang pháp lý chính thức, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam vẫn ghi nhận quy mô giao dịch ấn tượng, ước tính đạt từ 105 đến 120 tỷ USD trong giai đoạn 2022–2024. Thực tế này cho thấy nhu cầu và hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa đang diễn ra sôi động, bất chấp sự thiếu vắng của khung pháp lý điều chỉnh. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh để định hình vai trò của Việt Nam trong lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng này.

Tại buổi làm việc gần đây với đoàn công tác của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), TS. Nguyễn Quốc Hùng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam – nhấn mạnh, dù Việt Nam chưa ban hành quy định pháp lý chính thức về tài sản mã hóa, các hoạt động giao dịch vẫn diễn ra phổ biến trong cộng đồng.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhiều lần khẳng định, tiền mã hóa không được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Các giao dịch liên quan có thể vi phạm pháp luật và người tham gia phải tự chịu rủi ro. Đồng thời, NHNN cũng chưa cấp phép cho bất kỳ tổ chức tín dụng nào cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa.

Trong khi đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 94/2025/NĐ-CP quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng, với trọng tâm là ba lĩnh vực: chấm điểm tín dụng, cho vay ngang hàng (P2P Lending) và chia sẻ dữ liệu thông qua Open API. Tuy nhiên, công nghệ blockchain và tài sản mã hóa vẫn chưa được đưa vào danh mục thử nghiệm trong khuôn khổ sandbox này.

Dù vậy, theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, trong bối cảnh chuyển đổi số và định hướng phát triển ngân hàng số, việc nghiên cứu áp dụng tiền mã hóa là một trong những ưu tiên quan trọng trong thời gian tới. Hiện Chính phủ đã giao Bộ Tài chính chủ trì nghiên cứu xây dựng khung pháp lý thí điểm cho tài sản mã hóa. Trong quá trình này, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cùng các tổ chức tín dụng sẽ tiếp tục phối hợp, đóng góp ý kiến nhằm xây dựng chính sách phù hợp, đảm bảo an toàn hệ thống tài chính và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Trước đó, chuyên gia về tiền mã hóa – TS. Jeff Nijsse, giảng viên cấp cao ngành Kỹ thuật phần mềm tại Đại học RMIT – cũng bày tỏ kỳ vọng Việt Nam sớm ban hành khuôn khổ pháp lý để quản lý tiền mã hóa, như một phần trong Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ blockchain. Theo ông, chiến lược này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc làm rõ môi trường pháp lý, phát triển nguồn nhân lực và công nghệ, từ đó giúp Việt Nam bắt kịp các nền kinh tế dẫn đầu trong khu vực như Singapore và Hồng Kông.

TS. Jeff Nijsse nhận định: “Trong bối cảnh tiền mã hóa đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu, khả năng xây dựng chính sách quốc gia đồng thời với duy trì cơ chế giám sát phù hợp sẽ là yếu tố quyết định vị thế của Việt Nam trong tương lai của nền kinh tế số”.