Vì sao vụ cháy chung cư ở Hong Kong trở thành thảm họa tồi tệ nhất nhiều thập kỷ?

Đám cháy lan qua bảy tòa nhà tại cụm chung cư Wang Fuk Court, quận Tai Po, đã khiến ít nhất 44 người thiệt mạng và gần 300 người mất liên lạc, phơi bày hàng loạt lỗ hổng nghiêm trọng trong quy trình thi công và quản lý an toàn các dự án cải tạo nhà ở tại Hong Kong.

Biển lửa bùng lên lúc gần 15h ngày 26/11, nuốt trọn mặt ngoài những tòa nhà cao tầng và thổi tung các mảnh giàn giáo cháy rực xuống mặt đất. Cư dân mắc kẹt liên tục hét cầu cứu từ ban công và cửa sổ trong khi khói đen đặc quánh bao trùm toàn bộ khu dân cư đông đúc.

Tính đến 6h sáng 27/11, lực lượng cứu hỏa mới khống chế được lửa tại 4/7 tòa nhà, khiến đây trở thành vụ hỏa hoạn gây chết chóc nhất ở Hong Kong trong hàng chục năm qua.

Lửa lan như "mồi khô" qua giàn giáo tre

Toàn bộ tám tòa nhà của Wang Fuk Court đang trong giai đoạn sửa chữa mặt ngoài và được bao phủ bởi giàn giáo tre cùng lưới che màu xanh – một hình ảnh quen thuộc trong xây dựng Hong Kong.

Chính lớp giàn giáo truyền thống này lại trở thành “đường cao tốc” cho ngọn lửa.

Tre, dây buộc nylon và tấm lưới nhựa dễ cháy bốc thành cột lửa, dẫn nhiệt và khói men theo mặt ngoài tòa nhà, trước khi thổi sang các block bên cạnh nhờ gió mạnh.

Cảnh sát cho biết họ phát hiện nhiều vật liệu như nhựa, xốp, bạt che được gắn vào cửa sổ – tất cả đều “cháy dữ hơn mức tiêu chuẩn cho phép”, làm lửa lan theo cả chiều dọc lẫn chiều ngang chỉ trong vài phút.

Nghi vấn sai phạm nghiêm trọng, 3 người bị bắt

Lực lượng cứu hỏa nhận định các tấm xốp gắn kín cửa sổ đã chặn luồng thoát gió, khiến nhiệt và khói bị dồn ngược vào hành lang – một trong những nguyên nhân khiến cư dân không thể chạy thoát.

Cảnh sát Hong Kong đã bắt giữ 3 người đàn ông tuổi 52–68, gồm hai giám đốc và một kỹ sư của công ty thi công.

Họ bị cáo buộc ngộ sát do sơ suất nghiêm trọng, và cơ quan điều tra khẳng định có “cơ sở tin rằng các cá nhân phụ trách đã thiếu trách nhiệm ở mức lớn”, dẫn tới hậu quả thảm khốc.

Nhiều chuyên gia lập tức so sánh sự việc với vụ cháy Garley năm 1996, khiến 41 người thiệt mạng, cũng xuất phát từ công trình cải tạo và vật liệu dễ cháy.

Cứu hộ bị chặn đứng – cư dân mắc kẹt trong biển lửa

Hơn 700 lính cứu hỏa được triển khai, nhưng công tác tiếp cận hiện trường liên tục gặp trở ngại:

– giàn giáo sụp đổ

– lưới cháy rơi liên tiếp

– nhiệt độ cao gần 1.000°C

– lửa lan dọc theo các tầng trên quá nhanh

Lực lượng cứu hộ mới chỉ tiếp cận được các tầng 17–18, khiến nhiều người mắc kẹt ở tầng cao hơn hoàn toàn bị cô lập.

Trong số người mất tích có hơn chục người già, hai trẻ sơ sinh và nhiều thú cưng. Một số cư dân chạy lên nóc nhà vẫy khăn cầu cứu vì lối thoát bị chặn.

4.000 người hoảng loạn: chạy trốn chỉ với vài món đồ

Wang Fuk Court có gần 2.000 căn hộ với khoảng 4.000 cư dân. Nhiều người chỉ kịp lao ra khỏi nhà với ví, điện thoại hoặc một túi đồ nhỏ.

Trường học và nhà cộng đồng được trưng dụng làm nơi trú tạm. Nhiều gia đình ngồi trên vỉa hè quanh khu phong tỏa, bám vào hy vọng tìm được người thân mất liên lạc.

Không ít cư dân bức xúc vì không nhận được hướng dẫn sơ tán và đặt câu hỏi về khả năng triển khai chữa cháy đường không – đặc biệt khi lửa lan mạnh sang các block kế cận.

Giàn giáo tre – văn hóa xây dựng lâu đời, nhưng có còn phù hợp?

Hong Kong là một trong những nơi hiếm hoi vẫn dùng giàn giáo tre cho các công trình cao tầng. Loại vật liệu này rẻ, nhẹ, linh hoạt, và tạo sinh kế cho hàng chục nghìn lao động.

Nhưng rủi ro ngày càng rõ rệt: tre dễ cháy, dễ mục khi ngấm mưa, độ bền không ổn định, khó kiểm soát tiêu chuẩn an toàn

Từ 2018 đến nay, Hong Kong ghi nhận 23 người tử vong liên quan đến giàn giáo.

Dù chính quyền từng đề xuất thay thế một phần bằng giàn giáo kim loại, các nghiệp đoàn phản đối vì lo ảnh hưởng sinh kế của công nhân.

Thảm họa phơi bày lỗ hổng lớn trong quản lý an toàn

Vụ cháy Tai Po đang đặt ra hàng loạt câu hỏi:

Công tác điều tra đang tiếp tục, nhưng giới chức thừa nhận số người thiệt mạng và mất tích có thể còn tăng khi các lực lượng tiếp cận được toàn bộ bên trong những tòa nhà bị cháy rụi.