Vì sao tiền ngoại vẫn "tháo chạy" trước giờ G?

FTSE Russell đã xác nhận lộ trình nâng hạng chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, dòng vốn ngoại vẫn chưa đảo chiều.

Theo giới phân tích, vấn đề không chỉ nằm ở việc thay đổi “tên gọi” thị trường, mà còn ở khả năng hấp thụ và vận hành dòng vốn lớn trong thực tế.

Đầu tháng 3/2026, lộ trình tái phân loại của thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên rõ ràng hơn khi FTSE Russell xác nhận sẽ nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào ngày 21/9/2026.

Vì sao tiền ngoại vẫn "tháo chạy" trước giờ G?

Tuy nhiên, quá trình này chưa kết thúc. FTSE Russell vẫn tiếp tục theo dõi các điều kiện vận hành của thị trường, đặc biệt là khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài thông qua các nhà môi giới toàn cầu để phục vụ việc mô phỏng và bám chỉ số.

Điều này cho thấy nâng hạng thị trường và dòng vốn thực tế không phải lúc nào cũng diễn ra cùng lúc.

Diễn biến dòng vốn ngoại gần đây phản ánh rõ sự thận trọng này. Trong tháng 2/2026, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 7.900 tỷ đồng. Trước đó, năm 2025 chứng khoán Việt Nam đã bị rút ròng khoảng 5,1 tỷ USD và xu hướng này vẫn tiếp diễn trong hai tháng đầu năm 2026.

Tính đến cuối tháng 2/2026, quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam đạt khoảng 332 tỷ USD, trong khi tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài chỉ còn khoảng 14,5%.

Lực hút vốn từ nâng hạng có thể không lớn

Một trong những kỳ vọng lớn nhất của việc nâng hạng là dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF theo chỉ số. Tuy nhiên, tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số của FTSE Russell dự kiến vẫn khá nhỏ.

Theo ước tính, Việt Nam có thể chiếm khoảng 0,22% trong FTSE Emerging và khoảng 0,34% trong FTSE Emerging All Cap. Ngoài ra, việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn thay vì ngay lập tức.

Điều này đồng nghĩa lực mua mang tính “cơ học” có thể xuất hiện, nhưng quy mô không quá lớn. Trong khi đó, dòng vốn chủ động – vốn có ảnh hưởng mạnh hơn – vẫn phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của thị trường đối với các yêu cầu giải ngân và giao dịch ở quy mô lớn.

Room ngoại và cấu trúc thị trường vẫn là rào cản

Một trong những hạn chế lớn đối với dòng vốn ngoại là giới hạn sở hữu nước ngoài tại nhiều doanh nghiệp.

Theo đánh giá của MSCI, các giới hạn này vẫn ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong những ngành nghề có điều kiện. Trong một số trường hợp, việc khan hiếm room ngoại khiến nhà đầu tư phải trả mức giá cao hơn đáng kể để có được cổ phần.

Không chỉ vậy, cấu trúc chỉ số của thị trường cũng khá tập trung. Một số nhóm doanh nghiệp lớn chiếm tỷ trọng đáng kể trong chỉ số chuẩn, khiến các quỹ đầu tư buộc phải dồn tỷ trọng vào một số cổ phiếu nhất định nếu muốn bám sát chỉ số tham chiếu.

Bên cạnh đó, dù thanh khoản thị trường đã cải thiện mạnh trong thời gian qua, số lượng cổ phiếu thực sự đáp ứng tiêu chí của các quỹ lớn – về quy mô, room ngoại, tính minh bạch và thanh khoản – vẫn còn hạn chế.

Từ thay đổi cơ chế đến khả năng vận hành thực tế

Trong thời gian gần đây, Việt Nam đã triển khai nhiều cải cách nhằm cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc bỏ yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải có đủ tiền trước khi đặt lệnh.

Tuy nhiên, các tổ chức xếp hạng như MSCI cho rằng thị trường vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng hiệu quả vận hành của cơ chế mới.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng đang được theo dõi, bao gồm khả năng giao dịch thông qua các nhà môi giới toàn cầu, tính minh bạch thông tin bằng tiếng Anh, cũng như các vấn đề liên quan đến thị trường ngoại hối và cơ chế thanh toán bù trừ.

Những yếu tố này cho thấy quá trình nâng hạng không chỉ dừng ở việc thay đổi tiêu chí kỹ thuật, mà còn phụ thuộc vào khả năng vận hành ổn định của toàn bộ hệ thống thị trường.