Vì sao giá nhà tăng chóng mặt? Bộ Xây dựng nêu thẳng nguyên nhân

Bộ Xây dựng cho biết, giá bất động sản, đặc biệt là nhà ở và đất ở, liên tục leo thang trong thời gian qua không chỉ đến từ chi phí đầu vào hay nguồn cung hạn chế, mà còn xuất phát từ hành vi găm hàng, đầu cơ, nâng giá và nhiễu loạn thông tin thị trường của một bộ phận chủ đầu tư, nhà đầu tư và cá nhân môi giới.

Giá nhà vượt xa khả năng chi trả của người dân

Theo đánh giá mới nhất của Bộ Xây dựng, mặt bằng giá bất động sản hiện nay đã vượt quá khả năng chi trả của đại bộ phận người dân, nhất là tại các đô thị lớn. Tình trạng này là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố kéo dài trong nhiều năm.

Trước hết, chi phí đầu tư dự án tăng mạnh, trong đó tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng lớn, khiến giá thành sản phẩm bị đẩy lên cao. Bên cạnh đó, nguồn cung bất động sản và nhà ở vẫn ở mức hạn chế do nhiều dự án chậm triển khai, vướng mắc thủ tục pháp lý, khó khăn trong tiếp cận vốn.

Cơ cấu sản phẩm trên thị trường cũng được đánh giá là mất cân đối, khi nguồn cung chủ yếu tập trung ở phân khúc trung và cao cấp, trong khi thiếu nghiêm trọng nhà ở giá phù hợp và nhà ở xã hội dành cho người thu nhập thấp.

Pháp lý chồng chéo, dự án đình trệ làm đội giá

Bộ Xây dựng cho rằng, dù hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai, nhà ở, đầu tư đã được sửa đổi, bổ sung, song vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn, đặc biệt trong các quy định về đất đai, đấu thầu, đấu giá quyền sử dụng đất.

Việc triển khai pháp luật tại một số địa phương còn chậm, thủ tục hành chính rườm rà, thiếu thống nhất trong áp dụng, khiến nhiều dự án nhà ở không thể triển khai đúng tiến độ. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xác định giá đất tại một số nơi kéo dài, làm gia tăng chi phí và đẩy giá bán sản phẩm lên cao.

Hiện vẫn còn không ít dự án bất động sản bị đình trệ nhiều năm do vướng mắc pháp lý, trong khi nguồn lực đã đầu tư rất lớn. Thực trạng này không chỉ gây lãng phí đất đai, vốn xã hội mà còn làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nguồn cung, gián tiếp đẩy giá nhà tăng cao.

Nhà ở xã hội chưa đáp ứng nhu cầu thực

Một nguyên nhân quan trọng khác được Bộ Xây dựng chỉ ra là việc phát triển nhà ở xã hội còn nhiều hạn chế. Một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác quy hoạch quỹ đất, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và tạo quỹ đất sạch để phát triển nhà ở xã hội.

Nguồn cung nhà ở dành cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp và người lao động tại đô thị vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của xã hội, tạo áp lực lớn lên thị trường nhà ở thương mại.

Găm hàng, đầu cơ làm méo mó thị trường

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng nhấn mạnh hiện tượng một số doanh nghiệp chủ đầu tư, nhà đầu tư và cá nhân môi giới có hành vi găm hàng, nâng giá, đầu cơ và tung tin sai lệch, gây nhiễu loạn thông tin thị trường.

Những hành vi này khiến giá bất động sản bị đẩy lên cao hơn giá trị thực, làm gia tăng rủi ro cho thị trường và gây khó khăn cho người dân có nhu cầu ở thực trong việc tiếp cận nhà ở.

Đề xuất loạt giải pháp hạ nhiệt thị trường

Để kiểm soát giá bất động sản và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội, ngày 10/11/2025, Bộ Xây dựng đã có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ, đề xuất một loạt giải pháp trọng tâm.

Trong đó, Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện Đề án thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, trình Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét ban hành Nghị quyết.

Song song, Bộ tiếp tục thúc đẩy thực hiện các chính sách phát triển nhà ở xã hội, khẩn trương triển khai Nghị định về quỹ nhà ở quốc gia và Nghị quyết của Chính phủ về đột phá phát triển nhà ở xã hội. Đồng thời, nghiên cứu chính sách phát triển nhà ở giá phù hợp để đề xuất đưa vào Luật sửa đổi Luật Nhà ở dự kiến trình trong năm 2026.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đang rà soát các quy định về tín dụng bất động sản nhằm đề xuất biện pháp điều tiết phù hợp với thực tiễn. Bộ Tài chính tiếp tục đánh giá các chính sách tài chính, thuế liên quan đến lĩnh vực bất động sản để có giải pháp điều tiết kịp thời, hiệu quả.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành liên quan được yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch đô thị – nông thôn, nhằm tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, góp phần ổn định và phát triển thị trường bất động sản theo hướng bền vững.