#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vì sao chưa sàn nào ở Việt Nam đủ năng lực bảo đảm an toàn tài sản mã hóa?

Dù khung pháp lý cho công nghệ blockchain và tài sản mã hóa tại Việt Nam đang dần hình thành, song theo các chuyên gia, bài toán lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực – những yếu tố then chốt quyết định khả năng vận hành an toàn của thị trường.

Khoảng trống lớn về hạ tầng và vận hành

Chiều 12/12, tại Diễn đàn Triển vọng thị trường vốn Việt Nam 2026 với chủ đề “Bứt phá trên nền tảng mới”, do Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) phối hợp cùng Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance tổ chức, ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Chủ tịch Công ty 1Matrix – đã có những chia sẻ thẳng thắn về thực trạng phát triển thị trường tài sản mã hóa trong nước.

Theo ông Trung, việc xây dựng khung khổ pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Để tài sản số thực sự trở thành một kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, Việt Nam cần giải quyết đồng thời nhiều vấn đề về hạ tầng kỹ thuật, công nghệ lõi và mô hình vận hành.

“Ranh giới giữa tài sản số và tài chính truyền thống không chỉ là câu chuyện khái niệm, mà nằm ở nền tảng công nghệ cốt lõi”, ông Trung nhấn mạnh.

Blockchain không thay thế hoàn toàn hệ thống truyền thống

Phân tích sâu hơn, ông Trung so sánh thị trường chứng khoán với thị trường tài sản số. Trong đó, hệ thống khớp lệnh của chứng khoán đóng vai trò như GPU – xử lý giao dịch tập trung, còn blockchain giống như CPU – ghi nhận, xác thực và đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu.

Với các mô hình hiện đại, hai lớp này cần được tách bạch: khớp lệnh được xử lý ở tầng riêng, trong khi thanh toán – quyết toán (settlement) được ghi nhận trên blockchain. Đây là hướng đi mà nhiều thị trường tài chính lớn trên thế giới đang theo đuổi.

Một khác biệt căn bản nữa là nhịp vận hành. Nếu ngân hàng truyền thống hoạt động theo khung giờ cố định, lãi suất tính theo tháng hoặc năm, thì thị trường tài sản số vận hành 24/7, cho phép tính lợi suất theo thời gian thực, thậm chí theo từng phút. Điều này tạo ra sự thay đổi lớn về thanh khoản và tốc độ luân chuyển dòng tiền.

Token hóa và sự tham gia của các định chế lớn

Liên quan đến xu hướng token hóa, ông Trung dẫn các dự báo cho thấy đến năm 2030, giá trị tài sản được token hóa có thể chiếm khoảng 10% GDP toàn cầu, tương đương 16.000 tỷ USD. Trên thực tế, nhiều định chế tài chính hàng đầu như JPMorgan, HSBC hay ICBC đã tích hợp blockchain sâu vào hệ thống core banking, với năng lực xử lý lên tới hàng trăm nghìn giao dịch mỗi giây.

Theo ông Trung, thị trường tài sản số toàn cầu đã bước qua giai đoạn sơ khai – vốn gắn với các cú sụp đổ đình đám như FTX – để chuyển sang giai đoạn tham gia mạnh mẽ hơn của các định chế tài chính chuyên nghiệp.

“Năm 2023 là năm sụp đổ của nhiều ‘thiên tài’, nguyên nhân chính là giới tài chính nhảy vào quá nhanh, tập trung nhiều vào pháp lý mà coi nhẹ công nghệ. Giờ đây, thị trường đang trưởng thành, vận hành liên tục, không còn khái niệm giờ mở cửa hay khớp lệnh một lần mỗi ngày”, ông nói.

Một xu hướng nổi bật khác được ông Trung đề cập là vai trò ngày càng lớn của stablecoin trong thanh toán, hoán đổi và lưu trữ giá trị. Thậm chí, stablecoin hiện được sử dụng rộng rãi hơn so với tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC), trong bối cảnh người dùng lo ngại các vấn đề liên quan đến quyền riêng tư.

Tại Việt Nam, dòng vốn liên quan đến tài sản số được đánh giá là rất lớn, song chưa được phản ánh đầy đủ trong các thống kê chính thức. Việt Nam thường xuyên nằm trong nhóm 10 quốc gia có mức độ chấp nhận tài sản mã hóa cao nhất thế giới, với một bộ phận lớn lao động tự do sẵn sàng nhận thu nhập thông qua các kênh này.

“Chưa sàn nào đủ năng lực lưu ký an toàn”

Dù pháp lý đang đi đúng hướng, ông Trung cho rằng công nghệ và nhân lực vẫn là những “điểm nghẽn” lớn nhất. Các vụ hack sàn giao dịch trên thế giới cho thấy rủi ro không chỉ đến từ lỗi phần mềm, mà còn từ lỗ hổng mô hình toán học, cho phép tin tặc giải mã hành vi mà không cần tiếp cận khóa bảo mật.

Đặc biệt, nghiệp vụ lưu ký tài sản số phức tạp hơn rất nhiều so với lưu ký chứng khoán truyền thống, do bao gồm cả lưu ký off-chain (ngoài chuỗi) và on-chain (trên chuỗi).

“Hiện tại, chưa có sàn giao dịch nào tại Việt Nam thực sự sở hữu đủ nhân lực và công nghệ để bảo đảm an toàn cho nghiệp vụ lưu ký tài sản mã hóa”, ông Trung nói thẳng.

Theo ông, Việt Nam cần đầu tư nghiêm túc vào hạ tầng công nghệ bảo mật, đồng thời giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao. Quan trọng hơn, các yếu tố nhân lực – công nghệ – pháp lý – tuân thủ phải được triển khai đồng bộ.

“Tôi thường ví rằng, đã có một dây chuyền sản xuất thì không thể mỗi bộ phận chạy một kiểu, bên này làm theo hướng này, bên kia làm theo hướng khác rồi chờ xem ai thành công. Như vậy sẽ rất lãng phí nguồn lực”, ông kết luận.