USD: Vị thế thống trị thương mại quốc tế đang lung lay?

Nhiều doanh nghiệp quốc tế hiện từ chối thanh toán bằng USD, chuyển sang sử dụng euro, nhân dân tệ hoặc đồng nội tệ để giảm thiểu rủi ro tỷ giá và chi phí giao dịch. Xu hướng này phản ánh sự suy giảm vai trò thống trị của USD trong thương mại toàn cầu.

Đồng USD từng là "đồng tiền không thể từ chối" trong thương mại toàn cầu. Nhưng nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp xuất khẩu không còn muốn nhận thanh toán bằng đồng bạc xanh — một tín hiệu rõ rệt cho thấy vị thế quốc tế của USD đang lung lay ngay trên chính sân nhà.

Thay vì chấp nhận đồng bạc xanh, nhiều nhà cung cấp quốc tế nay chủ động yêu cầu thanh toán bằng euro, nhân dân tệ (NDT), peso Mexico hay đô la Canada – như một biện pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá ngày càng lớn gắn với USD. Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc trong cán cân niềm tin toàn cầu đối với đồng tiền từng được xem là bất khả thay thế.

Bà Paula Comings – Trưởng bộ phận kinh doanh ngoại hối tại US Bancorp – cho biết, trước đây, việc gợi ý dùng đồng tiền khác ngoài USD thường bị né tránh vì USD được xem là “chuẩn mực vàng” trong thanh toán quốc tế. Nhưng hiện tại, ngày càng nhiều đối tác nước ngoài không chỉ sẵn sàng mà còn chủ động yêu cầu được thanh toán bằng chính đồng tiền nội tệ của họ.

Dù từng tăng giá vào quý IV/2024 nhờ căng thẳng tại Trung Đông, đồng USD lại trượt dốc khoảng 8% từ đầu năm 2025 so với rổ tiền tệ chủ chốt – sau khi đã tăng 7% trước đó. Biến động mạnh như vậy khiến việc định giá hàng hóa trở nên rủi ro hơn, bóp méo lợi nhuận và làm xói mòn sức hấp dẫn của USD trong mắt các doanh nghiệp toàn cầu.

Thực tế, một công ty gỗ tại Trung Tây nước Mỹ đã bắt đầu chuyển đổi USD sang euro trước khi thanh toán cho đối tác châu Âu – đổi lại mức chiết khấu 2% cho giao dịch bằng euro. Một nhà bán lẻ đồ gia dụng Mỹ cũng chuyển sang dùng nhân dân tệ trong giao dịch với nhà cung cấp Trung Quốc, trong khi một công ty thực phẩm chấp nhận thanh toán đơn hàng 400.000 euro cho nhà cung cấp thiết bị tại Italy để đổi lấy mức giá ưu đãi.

Ông Karl Schamotta – Giám đốc chiến lược thị trường tại Corpay – nhận định, các doanh nghiệp xuất khẩu tại Đông Á, Mỹ Latinh và nhiều khu vực khác đang ngày càng chuyển sang niêm yết giá và định giá hợp đồng bằng euro, nhân dân tệ hoặc đồng nội tệ của họ.

Theo bà Comings, việc các nhà cung cấp quốc tế sẵn sàng "quay lưng" với USD không chỉ là một lựa chọn kinh tế, mà còn là lời cảnh báo âm thầm về sự suy giảm niềm tin với vai trò độc tôn của đồng tiền này trên sân khấu thương mại toàn cầu.