Ứng phó "Cú sốc" Trung Đông: Lợi thế xoay trục về các "Ông lớn" Dầu khí nội địa

(ĐTCK) - Việc eo biển Hormuz đối mặt với nguy cơ phong tỏa đang đặt an ninh năng lượng toàn cầu vào tình trạng báo động đỏ. Tại Việt Nam, những động thái phản ứng khẩn cấp từ các doanh nghiệp đầu ngành như Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) hay PVOIL đang hé lộ một bức tranh phân hóa sâu sắc, đồng thời mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu năng lượng.

1. BSR và bài toán nguồn cung: Rủi ro ngắn hạn, bệ phóng dài hạn

Nhà máy lọc dầu Dung Quất (BSR) hiện đang sử dụng 30-35% dầu thô nhập khẩu. Việc cước vận tải và phí bảo hiểm qua khu vực rủi ro tăng vọt (có thể lên tới 300-500%) đang tạo ra áp lực rất lớn lên chi phí đầu vào của BSR.

Tuy nhiên, "trong nguy có cơ". Để đảm bảo nhà máy có thể vận hành ở mức công suất kỷ lục 118-120% trong tháng 5 và tháng 6 tới, BSR đã kiến nghị Chính phủ áp dụng cơ chế ưu tiên mua tối đa dầu thô khai thác trong nước (từ các lô Ruby, Bunga Orkid, Chim Sáo) và hạn chế xuất khẩu dầu thô đến hết quý III/2026.

• Đánh giá tác động: Nếu đề xuất này được thông qua, BSR sẽ giải quyết được bài toán thiếu hụt nguyên liệu, đảm bảo duy trì công suất tối đa. Trong bối cảnh giá dầu thế giới neo cao, việc duy trì được nguồn cung nguyên liệu ổn định sẽ giúp BSR tối ưu hóa được biên lợi nhuận lọc hóa dầu (Crack spread) và ghi nhận mức lãi khổng lồ từ đánh giá lại hàng tồn kho.

2. Nhóm phân phối (PLX, OIL): Kịch bản 2022 lặp lại và lợi thế thị phần

Theo chia sẻ từ lãnh đạo PVOIL, bài toán lớn nhất hiện nay là cơ chế điều hành giá. Nếu giá xăng dầu trong nước không được điều chỉnh linh hoạt (tính đúng, tính đủ phụ phí nhập khẩu), các doanh nghiệp đầu mối nhỏ lẻ sẽ lập tức ngừng nhập hàng để cắt lỗ (tương tự kịch bản đầu năm 2022).

• Đánh giá tác động: Khi các đầu mối tư nhân rút lui, gánh nặng đảm bảo an ninh năng lượng sẽ đặt lên vai các doanh nghiệp Nhà nước như Petrolimex (PLX) và PVOIL (OIL). Dù phải chịu áp lực cung ứng, nhưng đây lại là cơ hội "ngàn vàng" để PLX và OIL thâu tóm và mở rộng thị phần bán lẻ mạnh mẽ. Với nền tảng tài chính vững chắc và nguồn cung nội địa được đảm bảo từ Dung Quất và Nghi Sơn, các "ông lớn" này sẽ củng cố vững chắc vị thế độc tôn trên thị trường.

3. Chiến lược hành động: Định vị lại danh mục Dầu khí

Từ những phân tích trên, dòng tiền đầu tư vào nhóm Dầu khí cần có sự chọn lọc kỹ lưỡng:

• Ưu tiên nhóm Phân phối & Bán lẻ (PLX, OIL): Nắm giữ vị thế an toàn nhất nhờ chính sách giá dự kiến sẽ được Chính phủ điều hành linh hoạt để đảm bảo nguồn cung, cùng câu chuyện thâu tóm thị phần từ các tay chơi nhỏ lẻ.

• Nắm giữ nhóm Lọc hóa dầu (BSR): Chú ý theo dõi sát sao các quyết định của Chính phủ về việc ưu tiên nguồn dầu thô nội địa. Nếu chính sách này được thông qua, BSR sẽ là "cỗ máy in tiền" cực kỳ mạnh mẽ trong quý II và quý III/2026.

• Tiếp tục vung tiền vào Thượng nguồn (PVS, PVD): Khi nguồn cung nhập khẩu khó khăn, Chính phủ buộc phải đẩy nhanh tiến độ các đại dự án thăm dò, khai thác dầu khí trong nước (E&P) để tự chủ năng lượng. Đây là "đại lợi" dài hạn cho PVS và PVD.

Ngọc Trâm