Tỷ giá và bài toán ổn định giữa "giông bão" địa chính trị

Biến động địa chính trị tại Trung Đông khiến dòng tiền toàn cầu dịch chuyển sang các tài sản trú ẩn như USD và vàng, tạo sức ép mới lên tỷ giá trong nước.

Những biến động tại Trung Đông đang lan rộng sang các thị trường tài chính toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuần giao dịch đầu tháng 3 (2-6/3), VN-Index giảm hơn 112 điểm, gần như xóa sạch thành quả tăng của hai tuần trước đó.

Cùng thời điểm, khối ngoại đẩy mạnh bán ròng với tổng giá trị lên tới 6.421 tỷ đồng sau 5 phiên giao dịch. Đây được xem là phản ứng phổ biến của nhà đầu tư quốc tế khi căng thẳng địa chính trị leo thang, khiến dòng vốn có xu hướng rút khỏi các thị trường rủi ro để chuyển sang tài sản trú ẩn như vàng và USD.

Trên phạm vi toàn cầu, USD vẫn giữ vai trò chủ đạo trong dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương. Theo dữ liệu của IMF, đồng bạc xanh chiếm khoảng 58% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu, vượt xa euro (khoảng 20%), yen Nhật (6%), bảng Anh (5%) và nhân dân tệ (khoảng 2%).

USD tăng giá, tỷ giá trong nước chịu sức ép

Trên thị trường quốc tế, chỉ số USD-Index (DXY) có tuần biến động mạnh. Sau khi tăng nhanh đầu tuần, đồng USD điều chỉnh nhẹ khi thị trường tạm thời lạc quan hơn về khả năng căng thẳng địa chính trị được kiểm soát. Tuy vậy, xu hướng chung của đồng bạc xanh vẫn là đi lên khi nhu cầu phòng ngừa rủi ro của nhà đầu tư tăng cao.

Kết tuần, chỉ số USD-Index tăng 1,41%, lên mức 98,99 điểm.

Diễn biến này tạo áp lực nhất định lên thị trường ngoại hối trong nước. Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, căng thẳng tại Trung Đông đã khiến tỷ giá VND/USD có xu hướng nhích lên so với cuối năm 2025. Tính đến trưa 4/3, tỷ giá liên ngân hàng ở mức khoảng 26.220 VND/USD.

Ông Hà cho biết bối cảnh quốc tế đang trở nên phức tạp và khó lường, trong khi nền kinh tế Việt Nam có độ mở cao nên chịu tác động trực tiếp từ các biến động bên ngoài.

Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị khiến giá dầu tăng mạnh – có thời điểm tăng 8-13% – qua đó tạo thêm áp lực lạm phát đối với nhiều nền kinh tế.

Trong bối cảnh này, các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới có xu hướng thận trọng hơn với việc hạ lãi suất, thậm chí một số cơ quan phát tín hiệu có thể tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát. Điều này tiếp tục tạo sức ép lên tỷ giá và thị trường tiền tệ tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tỷ giá vẫn trong tầm kiểm soát

Trước những biến động bên ngoài, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.

Trên thực tế, áp lực tỷ giá đã quay trở lại từ đầu năm 2026 sau giai đoạn hạ nhiệt vào cuối năm trước. Nguyên nhân một phần do nguồn cung ngoại tệ thường tăng mạnh trước Tết – nhờ thanh toán đơn hàng xuất khẩu và kiều hối – đã dần trở lại trạng thái bình thường sau kỳ nghỉ.

Theo ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích của Chứng khoán SHS, căng thẳng tại Trung Đông là cú sốc địa chính trị khó dự đoán, khiến vai trò trú ẩn của USD được củng cố và kéo chỉ số DXY đi lên.

Ông cho rằng xu hướng né tránh rủi ro toàn cầu đang gia tăng, trong khi đồng euro và yen chịu bất lợi do nhạy cảm hơn với chi phí năng lượng. Đồng thời, kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nới lỏng chính sách tiền tệ cũng có thể bị điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn khi giá năng lượng tăng.

“Tỷ giá đã có giai đoạn căng thẳng gần đây và có thể tiếp tục chịu áp lực trong thời gian tới. Tuy nhiên, nhiều khả năng mức biến động sẽ không vượt quá khoảng 26.550 VND/USD”, ông Hạnh dự báo.