Từ đỉnh cao đến bờ vực: Ông lớn xây lắp điện đối mặt nguy cơ hủy niêm yết

Từ vị thế đầu tàu ngành xây lắp điện, doanh nghiệp này nay rơi vào vòng xoáy sa sút: doanh thu lao dốc, thua lỗ triền miên, và cổ phiếu chính thức tiến sát ranh giới bị hủy niêm yết. Một câu chuyện điển hình cho sự đảo chiều khốc liệt trên thương trường – nơi không có chỗ cho hào quang quá khứ nếu hiện tại không còn sức chống đỡ.

Chỉ trong vòng hai năm, Tổng công ty CP Xây dựng điện Việt Nam (HOSE: VNE) đã rơi từ vị thế doanh nghiệp xây lắp điện hàng đầu với doanh thu vượt 2.100 tỷ đồng, xuống đáy khủng hoảng với khoản lỗ trăm tỷ, dòng tiền âm và liên tiếp vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin. Bức tranh tài chính rệu rã đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực quản trị cũng như khả năng duy trì niềm tin thị trường.

Doanh thu lao dốc, lỗ kỷ lục và áp lực nợ đè nặng

Từng là lá cờ đầu ngành xây lắp điện khu vực miền Trung và cả nước, VNE – tiền thân là Công ty Xây lắp Điện 3 – từng liên tiếp lập kỷ lục về doanh thu giai đoạn 2020–2022: gần 1.300 tỷ đồng năm 2020, gần 2.000 tỷ năm 2021 và đỉnh cao 2.132,86 tỷ đồng năm 2022. Tuy nhiên, đà tăng trưởng ấy đã đảo chiều một cách chóng vánh.

Năm 2023, doanh thu giảm một nửa xuống còn 1.057 tỷ đồng, ghi nhận khoản lỗ ròng 28,5 tỷ đồng. Đến năm 2024, doanh thu tiếp tục co lại chỉ còn hơn 700 tỷ đồng, trong khi lỗ ròng vọt lên 265,8 tỷ đồng – mức lỗ sâu nhất trong lịch sử hoạt động.

Tình hình chưa dừng lại. Trong quý I/2025, doanh thu thuần của VNE chỉ đạt 65,89 tỷ đồng – giảm hơn 60% so với cùng kỳ, khiến lợi nhuận sau thuế âm 23,45 tỷ đồng. Lãi cơ bản trên cổ phiếu âm 270 đồng, phản ánh mức thiệt hại trực tiếp lên cổ đông. Chi phí tài chính lên đến 30,6 tỷ đồng – gần như toàn bộ là lãi vay – trong khi doanh thu tài chính chỉ vỏn vẹn 57 triệu đồng, cho thấy cấu trúc tài chính cực kỳ mất cân đối.

Cạn dòng tiền, phình nợ vay và công nợ khó thu

VNE đang rơi vào vòng xoáy mất thanh khoản. Quý I/2025, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm gần 6 tỷ đồng do hàng tồn kho và phải thu khách hàng phình to. Tồn kho cuối kỳ ở mức 387,96 tỷ đồng, phải thu ngắn hạn lên tới 651,67 tỷ đồng. Trong khi đó, vay ngắn hạn duy trì trên 1.060 tỷ đồng, gây áp lực trả nợ thường trực.

Hoạt động đầu tư gần như không phát sinh, chỉ thu về hơn 46 triệu đồng từ lãi và cổ tức. Dòng tiền tài chính dương 6,4 tỷ đồng nhờ vay mới 43 tỷ đồng. Tuy nhiên, tiền mặt cuối kỳ đạt 28,64 tỷ – không đáng kể so với gánh nặng nợ.

Tính đến cuối quý I/2025, tổng tài sản đạt 3.151,68 tỷ đồng, trong đó 49% là tài sản ngắn hạn – phần lớn là tồn kho và công nợ. Tài sản dài hạn hơn 1.600 tỷ đồng, bao gồm gần 600 tỷ chi phí xây dựng cơ bản dở dang. Đáng lo ngại, nợ phải trả chiếm gần 78% tổng nguồn vốn, trong khi vốn chủ sở hữu chỉ còn 708 tỷ đồng và lỗ lũy kế đã lên tới 151,17 tỷ đồng.

Vướng sai phạm nghiêm trọng, cổ phiếu đối mặt nguy cơ hủy niêm yết

Không chỉ suy giảm tài chính, VNE còn dính hàng loạt vi phạm trong công bố thông tin. Ngày 30/6/2025, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã xử phạt tổng cộng 320 triệu đồng vì chậm công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2024, thiếu nội dung trong báo cáo thường niên và – nghiêm trọng nhất – công bố thông tin sai lệch về kết quả kinh doanh.

Cụ thể, VNE từng báo lãi 1,3 tỷ đồng trong báo cáo tài chính quý IV/2023, trong khi kiểm toán xác nhận lỗ thực tế 28,5 tỷ đồng – mức chênh lệch tới hơn 2.200%. Công ty buộc phải cải chính thông tin và đối diện nguy cơ bị xem xét xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Hồi chuông cảnh báo và thách thức tái cấu trúc

“Chúng tôi thẳng thắn nhìn nhận rằng năm 2024 là một năm lùi bước đối với VNECO”, ông Nguyễn Anh Tuấn – Chủ tịch HĐQT VNE – thừa nhận trong báo cáo thường niên 2024. Cảnh báo này không còn là lời nói mang tính hình tượng, mà đã hiển hiện trong mọi chỉ số tài chính.

Với cổ phiếu đã bị đưa vào diện kiểm soát, nguy cơ hủy niêm yết đang đến gần hơn bao giờ hết. Nếu không nhanh chóng tái cấu trúc công nợ, xử lý tồn kho, minh bạch thông tin và phục hồi dòng tiền, VNE có thể trở thành một ví dụ điển hình về cú sụp đổ của một doanh nghiệp từng là biểu tượng ngành.