Trung quốc tăng tốc tự chủ chip AI, và thách thức Mỹ

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng leo thang, Trung Quốc tiếp tục tung ra những bước đi quyết liệt nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ và khẳng định chủ quyền công nghệ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

** Lệnh cấm NVIDIA: tín hiệu cứng rắn từ Bắc Kinh

Ngày 17/9/2025, Cơ quan Quản lý Không gian Mạng Trung Quốc (CAC) đã bất ngờ ban hành lệnh cấm các tập đoàn công nghệ lớn như ByteDance (chủ sở hữu TikTok), Alibaba hay Tencent mua, thử nghiệm hoặc thậm chí huỷ các đơn hàng chip AI RTX Pro 6000D của NVIDIA. Đây là phiên bản GPU được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc để tuân thủ các hạn chế xuất khẩu của Mỹ.

Động thái này không chỉ là phản ứng trước áp lực từ Washington, mà còn là một thông điệp chiến lược: Trung Quốc muốn ưu tiên và bảo vệ hệ sinh thái chip nội địa.

** Tự tin với chip “made in China"

Theo Financial Times, CAC đã triệu tập lãnh đạo các ông lớn công nghệ để đánh giá khả năng thay thế. Kết luận: các chip trong nước như Huawei Ascend 910B, sản phẩm của Cambricon hay GPU AI của Baidu Kunlun đã đạt mức “tương đương hoặc vượt trội” RTX Pro 6000D cũng như dòng H20 trước đó, Một lãnh đạo công nghệ Trung Quốc khẳng định: “Thông điệp giờ đây đã rõ ràng: Bắc Kinh không cần chờ cửa từ Mỹ, mà sẽ đi con đường riêng.”

Điều này đánh dấu một bước ngoặt: từ vị thế “phụ thuộc” sang “tự chủ”, biến “Chip War” thành mặt trận cạnh tranh công nghệ sống còn giữa hai siêu cường.

** Đầu tư khổng lồ & tham vọng “Made in China 2025”

Từ năm 2015, chương trình “Made in China 2025” đã bơm hàng trăm tỷ USD vào bán dẫn với mục tiêu đạt 70% tự chủ chip nội địa vào 2027.

Sản lượng chip AI dự kiến tăng gấp ba vào năm 2026, nhờ các nhà máy mới của Huawei và SMIC (Semiconductor Manufacturing International Corporation).

Các mô hình AI lớn như DeepSeek đang chứng minh khả năng cạnh tranh về thuật toán và quy mô dữ liệu, giúp Trung Quốc thu hẹp khoảng cách với Mỹ.

Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn tụt hậu 2–3 năm về công nghệ in thạch bản cực tím (EUV lithography), vốn là “cửa ải” cho thế hệ chip tiên tiến nhất.

Một chuyên gia từ MERICS nhận định: “Tự chủ AI không chỉ là sản xuất chip. Đó còn là hệ sinh thái phần mềm, dữ liệu và mô hình. Trung Quốc có lợi thế về quy mô dữ liệu khổng lồ – yếu tố Mỹ khó sánh kịp.”

** Tác động: Mỹ và NVIDIA lao đao.

Ở phía bên kia, NVIDIA – ông vua GPU AI của Mỹ, với thị phần 80–90% và vốn hóa trên 4.000 tỷ USD (tính đến 18/9/2025) – đang chịu đòn nặng. Trung Quốc vốn chiếm 20–25% doanh thu của NVIDIA. Chỉ sau lệnh cấm, cổ phiếu công ty đã giảm hơn 3% trong ngày, bốc hơi hàng chục tỷ USD giá trị vốn hóa.

Các nhà phân tích từ Morningstar cảnh báo: “Mất Trung Quốc sẽ ảnh hưởng lớn đến tốc độ tăng trưởng, nhất là khi thị trường Mỹ và châu Âu dần bão hòa.”

Dù vậy, NVIDIA vẫn dẫn đầu với các dòng chip cao cấp như H100 và Blackwell, vốn khó có đối thủ thay thế ngay lập tức. Đồng thời, chính các lệnh cấm xuất khẩu từ thời Biden (2022) lại vô tình củng cố vị thế độc quyền của NVIDIA ở mảng chip AI cao cấp ngoài Trung Quốc.

** Mỹ vẫn đi trước.

Theo CSIS, Trung Quốc dù tiến nhanh nhưng vẫn đối mặt với:

- Hạn chế về công nghệ sản xuất chip tiên tiến (EUV).

- Lệ thuộc một phần vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là thiết bị từ Hà Lan (ASML), Nhật Bản, Hàn Quốc.

- Rủi ro về chất lượng sản phẩm khi “scale up” quá nhanh.

- Khoảng cách công nghệ cao cấp vẫn còn, và Mỹ vẫn nắm lợi thế ở mảng chip tiên tiến nhất.

Thế nhưng, Mỹ không thể xem nhẹ, bởi hơi thở nóng hổi của mãnh hổ Trung Quốc đã áp sát sau lưng.

"Chip War” đã trở thành cuộc đối đầu định hình tương lai AI toàn cầu – nơi mỗi bước đi đều mang tính địa chính trị, kinh tế và an ninh quốc gia.

Thân ái!

Trợ lý Chú Ba tài chính Lâm Minh Chánh

#Chip #AI #Chipai #trungquoc #Hoaky

#China #America

#chubataichinh #LMC #LamMinhChanh