Trump và khả năng "thỏa thuận đột phá" với Trung Quốc: Soybeans on Steroids

Sự trở lại của Donald Trump tại Nhà Trắng được dự báo sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, liệu tư duy giao dịch thực dụng của ông có thể mở đường cho một thỏa thuận bất ngờ với Chủ tịch Tập Cận Bình? Call it soybeans on steroids.

Quan hệ Mỹ - Trung: Dấu hiệu của leo thang

Nhiều chuyên gia dự đoán rằng nhiệm kỳ thứ hai của Trump có thể đưa quan hệ Mỹ - Trung xuống mức thấp hơn nữa. Trong nhiệm kỳ đầu, Trump đã chuyển mối quan hệ hai nước sang hướng đối đầu mạnh mẽ, và nội các mới của ông được kỳ vọng sẽ bao gồm nhiều nhân vật có lập trường cứng rắn với Trung Quốc.

Thêm vào đó, chính quyền Biden đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt và xây dựng mạng lưới liên minh nhằm hạn chế sức mạnh của Trung Quốc. Điều này tạo nên bối cảnh quan hệ song phương gần như đóng băng. Nhà đầu tư nổi tiếng Ray Dalio đã mô tả tình hình là một chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết,” đi kèm với sự chuẩn bị cho một cuộc đối đầu mà Mỹ xem Trung Quốc là đối thủ lớn nhất.

Một thỏa thuận bất ngờ có khả thi?

Tuy nhiên, ngoài viễn cảnh căng thẳng tiếp tục leo thang, một kịch bản khác – thậm chí có khả năng cao hơn – là việc Trump hướng đến một “thỏa thuận lớn” với Trung Quốc. Đây không chỉ là chiến lược củng cố di sản chính trị, mà còn là cách để ông khẳng định vai trò nhà lãnh đạo đàm phán xuất sắc của mình.

Trump luôn nhìn nhận ngoại giao qua lăng kính của các “thương vụ lớn.” Các biện pháp thuế quan áp dụng vào năm 2018 của ông, thay vì là một chiến lược dài hạn, chủ yếu là đòn bẩy để đạt được thỏa thuận thương mại trị giá 200 tỷ USD với Trung Quốc, trong đó tập trung vào nông sản như đậu nành.

Với bản tính thực dụng và sự ưu tiên dành cho hình ảnh cá nhân, Trump có thể tái hiện chiến lược này. Ông có thể áp đặt thuế quan mạnh mẽ đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, thậm chí nhắm vào các công ty Trung Quốc hoạt động tại các quốc gia láng giềng như Mexico. Cách tiếp cận này tạo ra áp lực đàm phán đáng kể trước khi các tác động tiêu cực ảnh hưởng đến người tiêu dùng Mỹ.

Lợi ích và rủi ro

Nếu thành công, một thỏa thuận kiểu soybeans on steroids có thể mang lại lợi ích kinh tế ngắn hạn, củng cố hình ảnh của Trump như một nhà đàm phán bậc thầy. Tuy nhiên, cách tiếp cận này không phải không có rủi ro.

Trước hết, việc tập trung vào thỏa th uận mang tính giao dịch có thể làm tổn hại mối quan hệ với các đồng minh của Mỹ tại châu Á, chẳng hạn Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Trump đã nhiều lần chỉ trích các đồng minh này vì “không đóng góp đủ” cho liên minh, trong khi lại thể hiện sự ngưỡng mộ với các nhà lãnh đạo mạnh tay như Tập Cận Bình. Điều này có thể khiến Bắc Kinh thêm tự tin thúc đẩy các tham vọng khu vực.

Thứ hai, dù có thể mang lại lợi ích ngắn hạn, cách tiếp cận giao dịch này có nguy cơ làm suy yếu các chiến lược dài hạn của Mỹ trong việc kiềm chế sức mạnh kinh tế và quân sự của Trung Quốc.

Một kịch bản khó đoán

Sự khó lường và phong cách đàm phán đầy kịch tính của Trump khiến mọi kịch bản đều trở nên có thể xảy ra. Trong nhiệm kỳ thứ hai, nếu một thỏa thuận với Trung Quốc thực sự được ký kết, nó không chỉ đơn thuần là một bước tiến về thương mại mà còn có thể làm thay đổi cục diện địa chính trị toàn cầu.

Soybeans on steroids có thể chỉ là màn dạo đầu cho một loạt biến động mà thế giới chưa từng ngờ tới.