Trump siết thuế chip: Ngành bán dẫn có nguy cơ lao đao?

Việc Tổng thống Trump áp thuế lên chip bán dẫn có thể đẩy giá smartphone, laptop tăng cao, làm suy giảm nhu cầu và đe dọa đến sự ổn định của ngành bán dẫn.

Thúc đẩy sản xuất trong nước hay khơi mào chiến tranh thương mại?

Ngay từ khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần đe dọa áp thuế mạnh tay lên hàng hóa nhập khẩu từ các đối tác thương mại lớn, nhằm khuyến khích doanh nghiệp chuyển dây chuyền sản xuất về Mỹ và giảm thâm hụt thương mại.

Cuối tháng trước, ông tuyên bố sẽ áp thuế ít nhất 25% đối với chip bán dẫn nhập khẩu – linh kiện quan trọng trong smartphone, máy tính, xe hơi và thậm chí cả ngành công nghiệp quốc phòng. Theo Trump, các công ty muốn tránh thuế chỉ cần đặt nhà máy tại Mỹ. "Nếu họ đến Mỹ và sản xuất tại đây, sẽ không có thuế quan nào cả," ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo chính sách này có thể kích hoạt một cuộc chiến thương mại, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Mỹ.

Đài Loan và cuộc cạnh tranh chip bán dẫn

Được mệnh danh là "lá chắn silicon của thế giới", Đài Loan hiện sản xuất hơn một nửa lượng chip toàn cầu, trong đó có gần như toàn bộ các dòng chip tiên tiến nhất. Dù là cường quốc công nghệ, Mỹ vẫn phụ thuộc vào nguồn cung từ TSMC – nhà sản xuất chip hàng đầu đặt tại Đài Loan, với 92% số chip cao cấp của Mỹ đến từ đây.

Tổng thống Trump nhiều lần chỉ trích Đài Loan "cướp" việc làm trong ngành chip của Mỹ. Tuy nhiên, thực tế là Đài Loan đã tự phát triển ngành bán dẫn của mình nhờ tầm nhìn dài hạn, đầu tư mạnh mẽ và đổi mới công nghệ.

Dù vậy, trong nhiều năm qua, Mỹ đã đặt ra một "thỏa thuận ngầm": nước này sẽ bảo vệ Đài Loan về mặt quân sự, đổi lại TSMC phải hợp tác nhiều hơn với Washington. Để cân bằng quan hệ, lãnh đạo Đài Loan đã cam kết tăng cường đầu tư vào Mỹ.

Hiện tại, TSMC đã chi hơn 65 tỷ USD để xây dựng ba nhà máy tại bang Arizona, với một nhà máy dự kiến đi vào hoạt động cuối năm nay. Ngoài ra, công ty cũng đang mở rộng sản xuất tại Nhật Bản và châu Âu.

Tuy nhiên, việc đầu tư quá nhiều ra nước ngoài có thể khiến Đài Loan đánh mất vị thế chiến lược của mình. "Nếu TSMC dịch chuyển sản xuất quá mạnh, họ có thể mất đi 'lá chắn silicon' quan trọng này," nhà nghiên cứu Dan Hutcheson từ TechInsights nhận định.

Nguy cơ suy thoái ngành bán dẫn?

Chính quyền Đài Loan đang đánh giá tác động từ chính sách thuế của Trump, đồng thời tìm cách bảo vệ các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng. Một trong những yếu tố quan trọng là liệu thuế quan chỉ áp dụng với chip nhập khẩu trực tiếp vào Mỹ hay cả các sản phẩm có chứa chip như smartphone và laptop.

Dù vậy, phần lớn các nhà sản xuất chip Đài Loan tỏ ra không quá lo ngại. Họ cho rằng mức thuế 25% là đáng kể nhưng khó có thể thay đổi cục diện ngành công nghiệp bán dẫn trong ngắn hạn. "Tác động của thuế quan không lớn và chúng tôi chưa có kế hoạch mở nhà máy tại Mỹ," đại diện công ty sản xuất chip Vanguard (Đài Loan) khẳng định.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Robyn Klingler-Vidra tại Đại học King's College London, mức thuế này có thể gây ảnh hưởng sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, làm tăng giá thành sản phẩm công nghệ, giảm nhu cầu chip và dẫn đến suy thoái trong ngành bán dẫn.

Ông Joseph Wu, lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Đài Loan, cảnh báo: "Cuối cùng, chính người tiêu dùng Mỹ sẽ gánh chịu chi phí tăng cao. Có thể chính phủ Mỹ sẽ phải xem xét lại quyết định này."

Doanh nghiệp chờ thời

Thuế quan có thể buộc các công ty bán dẫn di dời sản xuất về Mỹ, nhưng thực tế, xu hướng này đã diễn ra trước cả khi Trump đưa ra lời đe dọa. Sau những cú sốc từ đại dịch Covid-19, các tập đoàn công nghệ đã chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng để tránh rủi ro gián đoạn.

Scott Almassy, Giám đốc công ty tư vấn PwC, nhận xét: "Ngành công nghiệp chip đã có xu hướng dịch chuyển từ trước, còn thuế quan của Mỹ chỉ là một yếu tố phụ chứ không phải lực đẩy chính."

CEO Nvidia Jensen Huang cũng cho biết: "Nếu nguồn cung từ Đài Loan bị gián đoạn, chúng tôi vẫn có thể xoay xở để sản xuất ở nơi khác, nhưng sẽ không thể đạt hiệu suất và chi phí tối ưu như trước."

Trong khi đó, Tổng thống Trump đã tuyên bố đây là một thắng lợi của ông, nhất là sau khi Apple cam kết mở nhà máy AI tại Texas và tuyển dụng 20.000 lao động tại Mỹ. Tuy nhiên, giới phân tích nhấn mạnh rằng Apple từng đưa ra những tuyên bố tương tự dưới thời các tổng thống trước nhưng chưa thực sự hiện thực hóa chúng.

Với việc Trump tuyên bố sẽ tiếp tục nâng thuế cao hơn nữa, các doanh nghiệp vẫn đang chờ đợi để xem liệu họ có thực sự cần điều chỉnh chiến lược hay không. Trong khi đó, ngành bán dẫn vẫn là một cuộc chơi dài hơi, nơi thuế quan chỉ là một trong nhiều biến số định hình tương lai.