Trump đe dọa áp thuế 35% lên hàng hóa Canada, manh nha chính sách thuế toàn cầu cao hơn

Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế 35% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada kể từ ngày 1/8, đánh dấu bước leo thang mới trong quan điểm thương mại bảo hộ, bất chấp nỗ lực hòa giải từ phía Ottawa. Quyết định này không chỉ nhằm vào thâm hụt thương mại, mà còn phản ánh chiến lược “mặc cả cứng rắn” với các đối tác trước thềm bầu cử.

Trong thư gửi Thủ tướng Canada Mark Carney được công bố hôm thứ Năm, Trump cáo buộc Canada áp dụng hàng loạt rào cản thuế quan và phi thuế quan, gây ra “thâm hụt thương mại không bền vững” với Mỹ. Ông đặc biệt chỉ trích chính sách thuế sữa của Canada và liên hệ tới cuộc chiến chống fentanyl – dù dữ liệu liên bang cho thấy phần lớn fentanyl không qua biên giới Canada.

Mức thuế mới và các ngoại lệ

Mức thuế 35% cao hơn nhiều so với thuế suất 25% hiện hành mà chính quyền Trump áp dụng ngoài khuôn khổ USMCA – hiệp định thương mại ba bên giữa Mỹ, Canada và Mexico. Tuy nhiên, theo một quan chức giấu tên, các mặt hàng đã được miễn thuế theo hiệp định sẽ tiếp tục được bảo lưu, trong đó có ô tô và năng lượng – các lĩnh vực có sự hội nhập sâu giữa hai quốc gia.

Mỹ cũng sẽ giữ mức thuế thấp hơn (dưới 10%) đối với một số mặt hàng năng lượng và xem xét tăng thuế đối với các ngành chiến lược như kim loại – vốn từng phải chịu mức thuế 50% dưới thời Trump. Tuy nhiên, quan chức này thừa nhận kế hoạch thuế vẫn “chưa được pháp lý hóa” và có thể thay đổi sát thời điểm thực thi.

Tín hiệu leo thang thương mại

Trump đồng thời cho biết đang cân nhắc áp dụng một mức thuế cơ sở toàn cầu từ 15%–20% với “hầu hết các đối tác thương mại”, thay cho mức 10% hiện hành – một đề xuất có thể làm thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu nếu được triển khai. Đây là động thái tiếp theo trong chuỗi cảnh báo gửi tới các quốc gia mà Trump cho là “lợi dụng nước Mỹ”. Các thư tương tự cũng sẽ được gửi tới EU trong thời gian tới.

Trả lời NBC News cùng ngày, Trump khẳng định không có ý định nới lỏng chính sách thương mại của mình, và cho rằng thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm gần đây là minh chứng cho tính đúng đắn của đường lối này.

Tác động thị trường và phản ứng từ Canada

Ngay sau tuyên bố của Trump, đồng USD tăng 0,6% so với đồng CAD, trong khi thị trường chứng khoán tương lai Mỹ giảm mạnh do lo ngại gián đoạn thương mại. Đồng CAD dẫn đầu đà giảm trong rổ tiền tệ G10, kéo theo AUD và NZD – hai đồng tiền nhạy cảm với tăng trưởng toàn cầu.

Tại Ottawa, chính phủ Canada phản ứng gay gắt. Bộ trưởng Ngoại giao Melanie Joly tuyên bố sẽ “phản đối mạnh mẽ” các kế hoạch thuế của Mỹ và đang chờ thêm thông tin từ Nhà Trắng. Trước đó, chính phủ Carney từng nhượng bộ bằng cách rút lại đề xuất đánh thuế dịch vụ kỹ thuật số – một trong những điều khiến Trump tạm dừng đàm phán.

Tuy nhiên, mối quan hệ song phương vẫn đầy căng thẳng khi Trump từng ám chỉ rằng Canada nên trở thành “tiểu bang thứ 51” của Mỹ – một phát biểu gây tranh cãi nhưng phản ánh quan điểm coi nhẹ chủ quyền thương mại của các nước đối tác.

Phân tích chuyên gia:

Đây là bước đi chính trị hơn là kinh tế – nhằm củng cố hình ảnh “cứng rắn vì nước Mỹ” trước thềm bầu cử.

Tuy nhiên, nếu triển khai thiếu kiểm soát, nó có thể kích hoạt phản ứng trả đũa từ các đối tác và làm tổn hại chuỗi cung ứng khu vực Bắc Mỹ.

Việc nhắm vào Canada – một đồng minh thân cận và có quan hệ thương mại chặt chẽ – cho thấy Trump đang theo đuổi chiến lược “phủ đầu toàn diện” về thương mại.