Toan tính rủi ro phía sau lời tuyên chiến của Donald Trump

Nằm cách bờ biển Iran chỉ 32 km, "trái tim năng lượng" Kharg không phải là một sàn diễn chính trị, mà là một pháo đài thép được bảo vệ bởi hàng loạt lưới lửa phòng không và tên lửa hành trình.

Đảo Kharg - mắt xích quan trọng trong hệ thống xuất khẩu năng lượng của Iran - đang trở thành tâm điểm chú ý sau tuyên bố gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng kiểm soát hòn đảo này trong tương lai.

Phát biểu được đưa ra không lâu sau đợt đối đầu quân sự căng thẳng nhất giữa Mỹ và Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Hai bên đã liên tiếp tung ra các đòn đáp trả bằng tên lửa, máy bay không người lái và các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu quân sự của nhau, đẩy khu vực Trung Đông vào trạng thái bất ổn mới.

Sau tuyên bố của ông Trump, nhiều cựu chỉ huy quân đội Mỹ đã đưa ra đánh giá về khả năng Washington triển khai chiến dịch kiểm soát đảo Kharg - hòn đảo nằm cách bờ biển Iran khoảng 32 km và được xem là một trong những mục tiêu khó tiếp cận nhất tại Vịnh Ba Tư.

Theo tướng Joseph Votel, cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), việc công khai ý định chiếm đảo ngay từ đầu là điều khá bất thường về mặt quân sự. Trong các chiến dịch tác chiến, yếu tố bất ngờ luôn đóng vai trò quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro và tạo lợi thế chiến thuật.

Dù vậy, ông cho rằng tuyên bố này cũng có thể là một phần trong chiến lược gây sức ép tâm lý nhằm buộc Tehran phải cân nhắc các lựa chọn ngoại giao.

Từ góc độ quân sự, ông Votel đánh giá việc chiếm giữ Kharg không phải nhiệm vụ đơn giản. Chiến dịch sẽ đòi hỏi lực lượng đổ bộ, phương tiện vận tải chiến thuật, yểm trợ đường không, các đòn tấn công mở đường cùng hệ thống bảo vệ lực lượng sau khi đổ bộ thành công.

Không chỉ vậy, Mỹ còn phải duy trì chuỗi hậu cần liên tục để tiếp tế nhiên liệu, đạn dược, thiết bị kỹ thuật, sơ tán thương vong và tăng viện trong trường hợp cần thiết.

Thách thức càng lớn hơn khi mọi hoạt động đều diễn ra sát lãnh thổ Iran, nơi lực lượng Mỹ có thể nằm trong tầm tấn công của tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, UAV và pháo phản lực từ phía Tehran.

Theo tính toán của ông Votel, một đơn vị cấp tiểu đoàn với khoảng 800-1.000 quân có thể đủ để thực hiện nhiệm vụ chiếm đảo ban đầu.

Tuy nhiên, ông Chris Miller - cựu quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - lại cho rằng quy mô thực tế có thể lớn hơn nhiều. Theo ông, Mỹ có thể cần tới hai lữ đoàn, tương đương hàng nghìn binh sĩ, cùng các tổ hợp phòng không cơ động, hệ thống công sự bảo vệ và lực lượng không quân quy mô lớn để vô hiệu hóa các trận địa tên lửa cũng như pháo binh Iran.

Dù đánh giá quân đội Mỹ đủ năng lực thực hiện chiến dịch, ông Miller nhấn mạnh khó khăn lớn nhất không nằm ở việc đánh chiếm mà ở khả năng duy trì quyền kiểm soát sau đó.

Việc tiếp tế bằng đường biển sẽ phải đối mặt với mạng lưới phòng thủ của Iran, trong khi vận tải đường không cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Điều này khiến chi phí duy trì lực lượng trên đảo có thể tăng rất nhanh theo thời gian.

Thiếu tướng Pat Donahoe, cựu Tư lệnh Trung tâm tác chiến cơ động Lục quân Mỹ, cũng đưa ra nhận định tương tự. Theo ông, việc giành quyền kiểm soát Kharg có thể thực hiện được, nhưng bài toán giữ đảo lâu dài mới là yếu tố quyết định thành bại của toàn bộ chiến dịch.

Trong trường hợp kiểm soát Kharg, lực lượng Mỹ sẽ phải hoạt động thường xuyên dưới áp lực từ các đòn tập kích của Iran, đồng thời duy trì tuyến hậu cần ổn định giữa môi trường chiến sự phức tạp.

Theo nhiều nguồn tin tình báo, Tehran cũng đã chuẩn bị cho kịch bản này từ nhiều tháng qua. Ngoài hệ thống phòng thủ sẵn có, Iran được cho là đã tăng quân số, củng cố năng lực phòng không và triển khai thêm các tổ hợp tên lửa phòng không vác vai nhằm bảo vệ hòn đảo chiến lược.

Những đánh giá từ giới quân sự Mỹ cho thấy Kharg không chỉ là một mục tiêu quân sự đơn thuần mà còn là phép thử đối với năng lực duy trì hiện diện dài hạn trong môi trường tác chiến có mức độ rủi ro cao. Bởi trong chiến tranh, chiếm được một vị trí quan trọng đã khó, nhưng giữ được nó mới là thách thức lớn nhất.