Tiền số có bị lãng quên trong hệ sinh thái tài chính với 8 triệu tài khoản?

Số liệu từ Hiệp hội Blockchain Việt Nam cho thấy trong giai đoạn 2021-2022, Việt Nam nằm trong top 3 thế giới về tỷ lệ người dân sở hữu tài sản số, tương đương với 21% dân số tham gia.

Các chuyên gia cho rằng tiền số là một phần quan trọng của hệ sinh thái tài chính, và việc có một sàn giao dịch riêng là điều tất yếu.

Cần thiết nhưng phải kiểm soát chặt chẽ

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa đề xuất áp dụng chính sách thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình kinh doanh công nghệ tài chính (fintech) trong dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về xây dựng trung tâm tài chính. Theo đó, Ủy ban Quản lý trung tâm tài chính sẽ có quyền cấp phép, giám sát và quản trị rủi ro với sandbox, bao gồm cả các sàn giao dịch tài sản số và tiền mã hóa.

Giới phân tích nhận định, đây là một bước tiến quan trọng trong bối cảnh công nghệ blockchain ngày càng phát triển và ứng dụng rộng rãi. Thống kê từ Hiệp hội Blockchain Việt Nam cho thấy, giai đoạn 2021-2022, Việt Nam đứng thứ ba thế giới về tỷ lệ người dân sở hữu tài sản số, với khoảng 21% dân số tham gia. Đến năm 2023, dòng tài sản số vào Việt Nam đạt 120 tỷ USD, phản ánh tiềm năng thị trường. Tuy nhiên, nếu không có khung pháp lý phù hợp, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển lĩnh vực này.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối khách hàng cá nhân tại Công ty Chứng khoán Yuanta, cho rằng crypto là một phần không thể thiếu của hệ sinh thái tài chính, tương tự như cổ phiếu hay trái phiếu. Ông đề xuất kết nối với các sàn giao dịch quốc tế hoặc phát hành đồng tiền số trong nước, hướng đến một nền tảng tài chính toàn diện.

Dù vậy, crypto cũng tiềm ẩn rủi ro lớn, đặc biệt với những đồng tiền số có thanh khoản thấp, dễ bị thao túng giá. Theo ông Minh, sàn giao dịch cần ưu tiên các tài sản có vốn hóa lớn, đồng thời có sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý để hạn chế gian lận và các hoạt động phi pháp. Hiện, Chính phủ đã giao Bộ Tài chính xây dựng khung pháp lý nhằm kiểm soát rủi ro liên quan đến tài sản số, tránh nguy cơ rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Vừa làm, vừa điều chỉnh

Theo ông Đức Trần, đại diện Quỹ IDG Việt Nam, Fintech đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu và Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng này. Ông đề xuất áp dụng mô hình thử nghiệm sandbox trong hai năm, nhưng tách biệt với hệ thống tài chính, ngân hàng và bảo hiểm hiện tại, tập trung tại TP.HCM. Hệ thống này cũng cần có khả năng kết nối quốc tế, khai thác lợi thế từ 8 triệu tài khoản tiền mã hóa của cộng đồng blockchain Việt Nam.

Một số chuyên gia khác cho rằng Việt Nam nên học hỏi kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính lớn như Hồng Kông hay Singapore, nơi crypto đã có cơ chế quản lý rõ ràng. Việc thử nghiệm cần có sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và tổ chức tài chính quốc tế để đảm bảo minh bạch và ổn định thị trường.

Các chuyên gia cũng đề xuất ứng dụng công nghệ giám sát hiện đại như AI và big data để phát hiện sớm hành vi gian lận, thao túng thị trường. Nếu triển khai đúng hướng, việc thử nghiệm sàn giao dịch tiền số không chỉ giúp Việt Nam bắt kịp xu thế tài chính số toàn cầu mà còn tạo nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái tài chính số bền vững.