Tích góp 80 năm, có đủ mua nhà ở Hà Nội?

Dù thu nhập tăng đều qua các năm, giá nhà tại Hà Nội vẫn tăng nhanh gấp nhiều lần, khiến ngay cả người có thu nhập cao cũng khó tiếp cận nhà ở. Người trẻ ngày càng xa rời giấc mơ an cư, trừ khi chấp nhận dịch chuyển ra vùng ven hoặc có chính sách hỗ trợ hiệu quả từ Nhà nước.

Theo thống kê, một căn hộ 2 phòng ngủ 70m2 có giá lên đến 5,3 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu dồn toàn bộ thu nhập, một gia đình cũng phải mất 27 năm để sở hữu, còn nếu chỉ trích 30% thu nhập, con số này sẽ là 80 năm.

Thu nhập tăng – vì sao vẫn không mua nổi nhà?

Theo Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), trong thập kỷ qua, thu nhập bình quân đầu người tại Hà Nội đã tăng gấp đôi, từ 4,11 triệu đồng/tháng (năm 2014) lên 8,3 triệu đồng/tháng vào giữa năm nay, tương đương tốc độ tăng 6,4%/năm. Tuy nhiên, giá căn hộ lại tăng nhanh gấp đôi tốc độ này, trung bình 11,7%/năm – từ 25 triệu đồng/m² lên tới 75,5 triệu đồng/m².

Với tốc độ chênh lệch giữa tăng thu nhập và tăng giá nhà như hiện nay, giấc mơ sở hữu nhà của người dân ngày càng xa vời. Nếu năm 2014, một gia đình hai lao động có thể mua được căn hộ 70m² (giá khoảng 1,75 tỷ đồng) sau gần 18 năm tích cóp toàn bộ thu nhập, thì đến nay, với giá căn hộ chạm mốc 5,3 tỷ đồng, họ sẽ cần tới gần 27 năm. Áp dụng nguyên tắc an toàn tài chính – chi không quá 30% thu nhập cho nhà ở – con số này nhảy vọt lên… 80 năm.

Không chỉ người thu nhập trung bình, ngay cả nhóm thu nhập cao cũng hụt hơi. Dữ liệu từ Savills Việt Nam cho thấy, với thu nhập hộ gia đình khoảng 250 triệu đồng/năm và giá căn hộ trung bình khoảng 4 tỷ đồng, người dân Hà Nội phải tiết kiệm không chi tiêu suốt 18 năm mới đủ tiền mua nhà. Trong khi đó, giá nhà trên thị trường thứ cấp lại tăng tới 17-20% mỗi năm, gấp gần ba lần tốc độ tăng lương (6%/năm).

Thậm chí, giới ngân hàng – một trong những ngành có thu nhập cao nhất cả nước – cũng gặp khó. Mức lương cao nhất ngành này năm 2014 đạt 22,5 triệu đồng/tháng, đến giữa năm nay tăng lên 55,44 triệu đồng/tháng – tăng gấp đôi sau hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, trong cùng khoảng thời gian, giá chung cư tại các đô thị lớn đã tăng hơn 3 lần. Hiện nay, một cặp vợ chồng cùng làm ngân hàng nếu nhịn chi tiêu hoàn toàn, có thể mua nhà sau khoảng 3,5 năm. Nhưng nếu chỉ dùng 30% thu nhập như khuyến nghị, thời gian tích lũy tăng lên 10 năm – chưa kể giá nhà tiếp tục tăng.

Mua nhà: Giấc mơ dài hơi với người trẻ

Theo VARS IRE, việc mua nhà chưa bao giờ dễ dàng – kể cả với người thu nhập cao. Khoảng cách ngày càng lớn giữa giá nhà và thu nhập khiến nhiều người trẻ buộc phải từ bỏ hoặc trì hoãn kế hoạch an cư. Không ít người trong độ tuổi 25–35 chấp nhận thuê dài hạn thay vì gồng mình trả nợ để sở hữu một căn hộ.

Tại một tọa đàm về nhà ở diễn ra tháng 7, ông Hà Quang Hưng – Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) – cho biết, người trẻ (22–40 tuổi) đang trở thành nhóm khách hàng chủ lực trên thị trường bất động sản. Tuy nhiên, khả năng chi trả thực tế của nhóm này rất hạn chế do thu nhập không theo kịp đà tăng của giá nhà. Một căn hộ 70m², giá từ 3–4 tỷ đồng tại đô thị lớn, đòi hỏi người mua phải tích lũy 20–25 năm thu nhập.

Lối ra: Dịch chuyển và chính sách

Ông Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) – nhận định, tình trạng giá nhà cao vượt xa thu nhập đang khiến nhóm trung lưu ngày càng khó tiếp cận nhà ở. Các dự án mới hầu hết đều có giá từ 60 triệu đồng/m² trở lên, vượt xa khả năng chi trả của người dân.

Tuy vậy, với mặt bằng lãi suất đang ở mức thấp, các hộ gia đình có thu nhập ổn định và khoản tích lũy khoảng 30% giá trị căn hộ vẫn có thể vay mua nhà. Tuy nhiên, điều kiện kèm theo là phải chấp nhận dịch chuyển ra các khu vực ngoại ô, đô thị vệ tinh hoặc các huyện xa trung tâm – nơi giá nhà còn ở mức “dễ thở” hơn.

Giải pháp căn cơ, theo các chuyên gia, là phát triển mạnh nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp, đồng thời kiểm soát chặt mặt bằng giá, hạn chế các cơn “sốt ảo”. Hạ tầng giao thông cũng cần được đầu tư đồng bộ, rút ngắn thời gian di chuyển giữa vùng ven và trung tâm, tạo điều kiện cho người dân chấp nhận sống xa hơn nhưng vẫn tiện nghi.

Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh hơn nhiều lần so với thu nhập, việc sở hữu nhà tại các đô thị lớn – đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM – đang dần trở thành “giấc mơ xa xỉ”. Nếu không có các chính sách đồng bộ và thiết thực, người trẻ sẽ tiếp tục đứng ngoài cuộc chơi nhà đất, còn thị trường bất động sản cũng khó phát triển bền vững.