Thủy sản 2025: Khi cơ hội là đặc quyền của kẻ mạnh

Dù kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025 xác lập mặt bằng cao mới, bức tranh ngành vẫn phân hóa sâu sắc, khi không ít doanh nghiệp loay hoay trong vòng xoáy thua lỗ, chưa thấy lối ra rõ ràng.

Năm 2025 đánh dấu cột mốc chưa từng có của ngành thủy sản Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt 11,3 tỷ USD, tăng khoảng 12–13% so với năm 2024. Tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò trụ cột, đóng góp phần lớn vào giá trị xuất khẩu, đưa toàn ngành xác lập mặt bằng tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, phía sau con số kỷ lục ấy là một bức tranh kinh doanh phân hóa sâu sắc. Ngay cả trong nhóm doanh nghiệp đầu ngành như Nam Việt (ANV), Vĩnh Hoàn (VHC), Sao Ta (FMC) hay Minh Phú (MPC), kết quả lợi nhuận cũng không đồng đều; còn ở khối doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, gam màu chủ đạo vẫn là khó khăn và thua lỗ kéo dài.

Thực tế cho thấy, đỉnh kim ngạch xuất khẩu không đồng nghĩa với sự cải thiện đồng loạt về hiệu quả kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay tìm “lối thoát” trong bối cảnh chi phí cao, biên lợi nhuận mỏng và áp lực tài chính ngày càng lớn.

Ở chiều tích cực, Nam Việt ghi nhận bước nhảy vọt về lợi nhuận khi lãi sau thuế năm 2025 đạt gần 1.000 tỷ đồng, gấp khoảng 21 lần cùng kỳ, dù doanh thu thuần chỉ đạt gần 6.952 tỷ đồng. Trong khi đó, Vĩnh Hoàn tiếp tục khẳng định vị thế “nữ hoàng cá tra” với lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 1.347 tỷ đồng, tăng nhẹ so với năm trước.

Đáng chú ý, chiến lược đa dạng hóa sản phẩm của Vĩnh Hoàn bắt đầu phát huy tác dụng khi mảng collagen và gelatin tăng trưởng 22% trong năm 2025, dù vẫn chỉ đóng vai trò bổ trợ bên cạnh hoạt động kinh doanh cá tra truyền thống.

Ở lĩnh vực tôm, Sao Ta ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 416 tỷ đồng. Dù giảm nhẹ so với cùng kỳ, doanh nghiệp vẫn nằm trong nhóm có hiệu quả kinh doanh cao nhất ngành, nhờ sản lượng xuất khẩu cải thiện. Tuy nhiên, biên lợi nhuận chịu sức ép từ chi phí bán hàng và các nghĩa vụ thuế tại thị trường xuất khẩu.

Tại Minh Phú, lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt hơn 537 tỷ đồng, phản ánh sự phục hồi nhất định trong bối cảnh đơn hàng xuất khẩu cải thiện và áp lực cạnh tranh tại một số thị trường chủ lực giảm bớt sau giai đoạn khó khăn kéo dài.

Bên cạnh các “điểm sáng” kể trên, một số doanh nghiệp quy mô vừa cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý. Thủy sản Cửu Long An Giang (ACL) đạt lợi nhuận sau thuế hơn 38,5 tỷ đồng, tăng gần 258% so với cùng kỳ, nhờ giá bán xuất khẩu cải thiện và chi phí tài chính được kiểm soát tốt hơn.

Dẫu vậy, số liệu từ báo cáo tài chính quý IV/2025 cho thấy bức tranh toàn ngành vẫn còn nhiều mảng tối. Không ít doanh nghiệp tiếp tục chìm trong thua lỗ, phản ánh rõ sự phân hóa nội tại và những vấn đề mang tính cấu trúc chưa được giải quyết.

Xuất nhập khẩu Thủy sản An Giang (AGF) tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh âm với khoản lỗ hơn 2,5 tỷ đồng trong năm 2025, kéo dài chuỗi thua lỗ nhiều năm, khiến vốn chủ sở hữu suy giảm đáng kể. Doanh nghiệp cho biết quy mô vùng nuôi thu hẹp, chi phí tài chính cao và thiếu hụt vốn lưu động là những lực cản chính.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Thủy sản Mekong (TS4), khi doanh nghiệp lỗ hơn 5,7 tỷ đồng, đảo chiều so với mức lãi khiêm tốn của cùng kỳ. Doanh thu sụt giảm trong khi chi phí quản lý và chi phí tài chính vẫn neo cao, tiếp tục bào mòn lợi nhuận.

Đáng chú ý nhất là Thủy sản Jostoco (JOS), doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ sau thuế gần 189,5 tỷ đồng trong quý IV/2025 – mức lỗ lớn nhất trong nhóm thủy sản. Theo giải trình, kết quả này chịu tác động nặng nề từ chi phí tài chính lớn, nghĩa vụ lãi vay cao cùng việc phải trích lập dự phòng cho các khoản công nợ và đầu tư kém hiệu quả.

Tổng thể, năm 2025 cho thấy một nghịch lý rõ nét của ngành thủy sản: kim ngạch xuất khẩu lập đỉnh, nhưng hiệu quả kinh doanh không lan tỏa. Sự phân hóa ngày càng sâu sắc đang đặt ra yêu cầu tái cấu trúc mạnh mẽ hơn, nếu ngành muốn chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng bền vững về chất.