#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thuế quan “Ngày Giải phóng” của ông Donald Trump đang viết lại thương mại toàn cầu?

6 tháng sau thuế quan “Ngày giải phóng” của Tổng thống Donald Trump được ban hành, nhiều chỉ số đang cho thấy nền kinh tế toàn cầu đã tươi sáng hơn…

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế mới mang tên “Ngày Giải Phóng” (Liberation Day) — một kế hoạch gây tranh cãi được cho là nhằm “giải phóng” Mỹ khỏi những ràng buộc của thương mại tự do toàn cầu.

Dù các mức thuế quan mà ông Trump áp dụng bị giới kinh tế mô tả là “phi lý”, nhưng thông điệp chính trị lại rất rõ ràng: kỷ nguyên của thương mại tự do toàn cầu đã chính thức kết thúc.

Cú sốc đầu tiên: Thị trường đảo lộn, thế giới giận dữ

Ngay sau tuyên bố, thị trường tài chính toàn cầu chao đảo, các đồng minh truyền thống của Mỹ thể hiện sự tức giận, còn giới phân tích thì đồng loạt dự báo một “thảm họa kinh tế”.

Torsten Slok, chuyên gia của Apollo, ước tính xác suất nền kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái do chính sách thuế mới lên tới 90%.

Thực tế, nhiều lĩnh vực kinh tế Mỹ bắt đầu “thấm đòn”. Giá hàng hóa như ô tô, đồ gia dụng tăng hơn 3% chỉ trong quý II/2025 — mức cao nhất trong hơn ba thập kỷ. Đồ chơi, phần lớn nhập từ Trung Quốc, tăng giá gần 5%.

Bất ngờ lớn: Mỹ không suy thoái, ngược lại còn tăng trưởng mạnh

Thế nhưng, 6 tháng sau khi chính sách có hiệu lực, kịch bản tồi tệ đã không xảy ra.

Kinh tế Mỹ tăng trưởng 3,8% trong quý II/2025, và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Atlanta dự báo mức tăng tương tự cho quý III.

Người tiêu dùng Mỹ vẫn chi tiêu, doanh nghiệp vẫn đầu tư, và thị trường chứng khoán tiếp tục lập đỉnh. Thậm chí, OECD đã nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu lên 3,2%, từ mức 2,9% trước đó — phần nào nhờ sức bật của kinh tế Mỹ.

Lý do: Thuế quan “mềm” hơn lời đe dọa

Một trong những nguyên nhân chính là các mức thuế thực tế thấp hơn nhiều so với tuyên bố ban đầu.

Thuế trung bình của Mỹ ban đầu được ước tính 30%, nhưng thực tế chỉ khoảng 18%.

Thuế với hàng hóa Trung Quốc từng bị đe dọa tới 145%, song đến tháng 9 chỉ còn một phần ba con số này.

Với Hàn Quốc, mức thuế giảm từ 25% xuống 15%, trong khi nhiều quốc gia nhỏ như Lesotho chưa bao giờ bị áp dụng thực tế.

Một loạt miễn trừ thuế từ các hiệp định thương mại tự do giúp gần 50% hàng nhập khẩu Mỹ không bị ảnh hưởng.

Điện thoại, máy tính được miễn hoàn toàn, còn hàng hóa Brazil dù bị công bố áp thuế 50% nhưng lại có tới 700 ngoại lệ, khiến phạm vi ảnh hưởng chỉ còn khoảng 30%.

Các nước “hiền lành” bất ngờ: Không trả đũa Mỹ

Trái với dự đoán của giới chuyên môn, các quốc gia không trả đũa.

Nguyên nhân là sức ảnh hưởng của Mỹ trong thương mại toàn cầu đã giảm, chỉ còn 12–13% tổng kim ngạch nhập khẩu thế giới, so với 20% hồi đầu thế kỷ 21.

Brazil, Đông Nam Á và nhiều nước khác đã đa dạng hóa thị trường, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ nên chọn cách im lặng để tránh tổn thất.

Trung Quốc xoay trục, thế giới tái cấu trúc

Dù là “mục tiêu chính”, Trung Quốc vẫn duy trì ổn định nhờ chuyển hướng xuất khẩu.

Từ tháng 6 đến tháng 8, xuất khẩu Trung Quốc tăng 6%, trong đó sang Đông Nam Á tăng 20%, châu Âu tăng gần 10%.

Hàng dệt may Trung Quốc tràn vào châu Âu, còn điện tử thì “đổ bộ” Đông Nam Á.

Chính sách của Trump vô tình thúc đẩy hợp tác thương mại mới giữa các nước:

Mỹ thu thêm 19 tỷ USD mỗi tháng – nhưng cái giá không nhỏ

Theo ước tính, Washington thu về thêm 19 tỷ USD mỗi tháng từ chính sách thuế mới, giúp bù đắp phần nhỏ cho gói cắt giảm thuế nội địa.

Tuy nhiên, thâm hụt thương mại vẫn mở rộng, sản xuất không hồi sinh, và đầu tư nội địa chưa tăng đáng kể.

Các doanh nghiệp Mỹ đang “chịu đòn” thay người tiêu dùng, sử dụng hàng tồn kho nhập trước thuế để trì hoãn tăng giá. Nhưng khi lớp đệm này hết, giá hàng hóa sẽ leo thang, khiến thu nhập hộ gia đình Mỹ giảm khoảng 2.400 USD/năm, theo Đại học Yale.

Nếu lạm phát kéo dài, Fed buộc phải giữ lãi suất cao lâu hơn, đe dọa nhu cầu tiêu dùng và tăng trưởng trong trung hạn.

Trật tự thương mại mới đang hình thành

Điều thú vị nhất là: trong khi Mỹ dựng hàng rào thuế quan, phần còn lại của thế giới lại đang gắn kết hơn.

Nhiều nước nhỏ lập liên minh thương mại mới, như New Zealand, Singapore và UAE với “Liên minh Đối tác Đầu tư và Thương mại Tương lai” gồm 14 quốc gia.

RCEP – hiệp định thương mại lớn nhất châu Á – đang mở rộng thành viên, còn EU và CPTPP cũng tăng tốc hợp tác.

Ngay cả những quốc gia từng hoài nghi toàn cầu hóa như Ấn Độ hay Indonesia cũng khẳng định tầm quan trọng của thương mại mở và công bằng.

Mỹ đang tự cô lập mình, còn thế giới thì đang học cách thích nghi

“Ngày Giải Phóng” của Donald Trump không làm thế giới sụp đổ, nhưng đã đánh dấu sự kết thúc của một thời đại.

Thương mại toàn cầu bước sang giai đoạn phân tán và tái cấu trúc, nơi các quốc gia đa dạng hóa quan hệ, tự bảo vệ mình và giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Mỹ có thể tạm thời thắng về chính trị, nhưng về kinh tế, cái giá của sự “tự do” này vẫn đang dần hiện rõ.

Thương gia - Thông tin cập nhật, quan điểm độc lập

Thuế quan “Ngày Giải phóng” của ông Donald Trump đang viết lại thương mại toàn cầu?