Thuế quan Mỹ: Cơ hội hay thách thức lớn cho thương mại Việt Nam?

Khi đồng euro giảm giá thì xuất khẩu của Việt Nam sang EU gặp bất lợi, cộng hưởng với sự cạnh tranh của hàng xuất khẩu cùng loại của Trung Quốc sang khu vực này sẽ làm cho tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đến EU sẽ bị sút giảm, nhất là các hàng dệt may, giày dép.

Thuế quan Mỹ không chỉ tác động đến dòng chảy thương mại mà còn làm biến động mạnh các đồng tiền của nhiều quốc gia đối tác. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức nặng nề hơn bao giờ hết.

Chỉ còn chưa đầy hai tuần nữa, nước Mỹ sẽ chính thức chào đón Tổng thống mới, Donald Trump – một nhà lãnh đạo luôn sử dụng thuế quan như vũ khí chiến lược để thúc đẩy chính sách “Nước Mỹ trên hết”.

Ông Trump đã cam kết mạnh mẽ áp thuế 10% lên hàng nhập khẩu toàn cầu, 60% đối với hàng hóa Trung Quốc, cùng mức thuế phụ thu 25% nhắm vào các sản phẩm từ Canada và Mexico. Những lời tuyên bố này đang khiến thị trường toàn cầu từ Trung Quốc, châu Âu, đến Canada và Mexico rơi vào trạng thái bất an.

Nhiều chuyên gia lo ngại rằng các biện pháp thuế quan khắc nghiệt của ông Trump sẽ làm đảo lộn trật tự thương mại thế giới, gia tăng chi phí, và kích hoạt những phản ứng trả đũa dây chuyền, đẩy bất ổn lan rộng.

Theo Goldman Sachs, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ là mục tiêu chính trong cuộc chiến thương mại 2.0 này. Đồng nhân dân tệ (NDT) của Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp nhất trong 16 tháng, giao dịch ở mức 7,3 NDT/USD. Ngân hàng Barclays dự báo nếu thuế nhập khẩu 60% được áp dụng, đồng NDT có thể lao dốc mạnh, chạm ngưỡng 7,5 NDT/USD vào cuối năm 2025 và thậm chí giảm sâu đến 8,4 NDT/USD.

Để đối phó, Trung Quốc có thể để đồng NDT suy yếu hơn nữa nhằm hỗ trợ lợi nhuận cho các nhà xuất khẩu. Tuy nhiên, việc mất giá này có thể dẫn đến dòng vốn tháo chạy khỏi Trung Quốc, gây hỗn loạn thị trường tài chính quốc gia và khu vực.

Reuters nhận định, tác động của thuế quan Mỹ không chỉ dừng lại ở Trung Quốc mà còn lan sang các quốc gia xuất khẩu lớn khác như Việt Nam và Malaysia. Đồng NDT giảm giá khiến thương mại song phương Việt - Trung đối mặt nhiều thách thức. Hàng hóa Trung Quốc trở nên cạnh tranh hơn, làm gia tăng áp lực lên các doanh nghiệp sản xuất trong nước.

Nếu Việt Nam giảm giá VND để cạnh tranh, điều này cũng mang lại những hệ lụy phức tạp. Giá hàng xuất khẩu sẽ rẻ hơn, nhưng hàng nhập khẩu lại tăng giá, kéo theo chi phí sản xuất đội lên. Thêm vào đó, các khoản nợ bằng USD sẽ trở nên đắt đỏ hơn, và nhà đầu tư quốc tế sẽ chịu thiệt khi chuyển lợi nhuận về nước.

Tại châu Âu, thuế quan Mỹ như một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế vốn đã ảm đạm. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) được dự đoán sẽ cắt giảm lãi suất thêm 100 điểm cơ bản để đối phó. Đồng euro đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 11/2022, giao dịch ở mức 1,0321 euro/USD.

Sự suy yếu của đồng euro không chỉ ảnh hưởng đến châu Âu mà còn đặt ra những thách thức lớn cho xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này. Cạnh tranh từ hàng hóa Trung Quốc càng làm giảm lợi thế của các sản phẩm chủ lực như dệt may và giày dép của Việt Nam tại thị trường EU.

Bốn trong mười thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam – EU, Trung Quốc, Canada và Mỹ – đều đang chứng kiến những biến động sâu sắc. Trong bối cảnh này, liệu Việt Nam có thể hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong năm nay? Một bài toán đầy thách thức đang chờ lời giải đáp, khi nền kinh tế Việt Nam phải đối mặt với những làn sóng bất ổn từ cả bên trong lẫn ngoài biên giới.