Thuế nhập khẩu Mỹ chốt 10%: Washington “đánh úp”, thị trường thêm bất định

Mỹ chính thức áp mức thuế nhập khẩu toàn cầu 10% từ ngày 24/2, thấp hơn con số 15% từng được Tổng thống Donald Trump công bố trước đó. Quyết định bất ngờ này không chỉ đảo chiều kỳ vọng của thị trường, mà còn làm dày thêm lớp sương mù bao phủ chính sách thương mại của Washington.

Quyết định áp thuế 10% thay vì con số 15% như tuyên bố trước đó của Nhà Trắng đang đẩy thị trường tài chính toàn cầu vào một trạng thái "bất định mới". Giữa gọng kìm của Tòa án Tối cao và tham vọng bảo hộ mậu dịch, chiến lược thương mại của Tổng thống Donald Trump đang trở thành một ván bài cân não đầy khó lường.

Thuế nhập khẩu Mỹ chốt 10%: Washington “đánh úp”, thị trường thêm bất định

Từ ngày 24/2, toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ – trừ các mặt hàng được miễn trừ – sẽ chịu mức thuế bổ sung 10%, theo thông báo của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP). Mức thuế này xuất phát từ sắc lệnh được ban hành ngày 20/2, thay vì 15% như tuyên bố sau đó một ngày của Tổng thống Trump.

Động thái được đưa ra trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ vừa bác bỏ các mức thuế trước đây với lập luận chúng không đủ cơ sở pháp lý khi viện dẫn tình trạng khẩn cấp. Ban đầu, Nhà Trắng công bố thuế tạm thời 10% trên phạm vi toàn cầu, rồi nhanh chóng nâng kỳ vọng lên 15%, trước khi “chốt” lại ở mức thấp hơn.

Trong văn bản hướng dẫn thực thi sắc lệnh, CBP khẳng định hàng nhập khẩu sẽ chịu “mức thuế bổ sung theo giá trị 10%”, song không đưa ra giải thích vì sao con số 15% biến mất. Sự thiếu nhất quán này càng làm gia tăng tính khó lường của chính sách thương mại Mỹ.

Financial Times dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho biết mức 15% có thể được triển khai ở giai đoạn sau, dù thông tin này chưa được Reuters xác nhận. Trong báo cáo gửi nhà đầu tư, Deutsche Bank lưu ý bài phát biểu Thông điệp Liên bang sắp tới của Tổng thống Trump có thể hé lộ định hướng tiếp theo về thuế quan.

Theo các nhà phân tích, “thế giới hậu SCOTUS” nhiều khả năng sẽ chứng kiến mặt bằng thuế thấp hơn so với giai đoạn trước. Dù vậy, các mức thuế mới đã chính thức có hiệu lực từ nửa đêm, trong khi việc thu các mức thuế cũ – từng dao động từ 10% đến 50% – bị dừng theo phán quyết của tòa án. Hiện vẫn chưa rõ doanh nghiệp có được hoàn trả các khoản thuế đã nộp theo cơ chế bị hủy bỏ hay không.

Chính quyền Trump viện dẫn Điều 122 của luật thương mại, cho phép tổng thống áp thuế trong tối đa 150 ngày để xử lý tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán “nghiêm trọng và quy mô lớn”. Sắc lệnh nêu rõ Mỹ đang đối mặt thâm hụt thương mại hàng hóa khoảng 1.200 tỷ USD mỗi năm, thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4% GDP.

Ngày 23/2, Tổng thống Trump cảnh báo các quốc gia không được rút khỏi các thỏa thuận thương mại đã ký với Mỹ, nếu không sẽ phải đối mặt các mức thuế cao hơn dựa trên những cơ sở pháp lý khác.

Phản ứng quốc tế nhanh chóng xuất hiện. Nhật Bản yêu cầu Washington bảo đảm quyền lợi không thấp hơn các thỏa thuận hiện hành; Liên minh châu Âu, Anh và Đài Loan cùng phát tín hiệu ưu tiên duy trì các cam kết đã đạt được. Ông Carsten Brzeski, Giám đốc toàn cầu mảng kinh tế vĩ mô của ING, nhận định rằng ngay cả với giới hạn 150 ngày, bất định thương mại vẫn khó sớm chấm dứt, bởi tổng thống về lý thuyết có thể gia hạn liên tiếp các biện pháp này.

Trong khi đó, Trung Quốc kêu gọi Mỹ từ bỏ các “mức thuế đơn phương”, đồng thời bày tỏ sẵn sàng bước vào một vòng đàm phán thương mại mới với nền kinh tế lớn nhất thế giới.