Thuế Mỹ “nóng” tác động mạnh, ngành giày dép Đông Nam Á chịu áp lực

Các mức thuế mới từ Mỹ bắt đầu ảnh hưởng mạnh tới ngành giày dép Đông Nam Á, khiến nhiều nhà sản xuất phải điều chỉnh chiến lược, đẩy nhanh tự động hóa và thận trọng hơn trong tuyển dụng.

Theo Nikkei Asia, các nhà đầu tư nước ngoài đã hủy một số dự án tại Indonesia, trong khi doanh nghiệp Việt Nam gánh thêm chi phí, tìm cách chia sẻ với khách hàng và mở rộng thị trường mới. Chính sách thuế mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng nhằm thúc đẩy sản xuất quay về Mỹ hiện chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Việt Nam và Indonesia là hai quốc gia xuất khẩu giày dép lớn thứ hai và thứ ba thế giới, với lần lượt 1,6 tỷ đôi và 600 triệu đôi xuất khẩu năm 2024. Campuchia cũng nằm trong top 10. Tổng thống Trump đã áp thuế 19% với hàng Indonesia và Campuchia, 20% với Việt Nam.

Ông Yoseph Billie Dosiwoda, Giám đốc Hiệp hội Giày dép Indonesia, cho biết: “Thuế quan khiến nhiều nhà đầu tư hủy dự án. Nếu duy trì trên 15%, sản phẩm Indonesia sẽ mất khả năng cạnh tranh.” Xuất khẩu giày Indonesia sang Mỹ giảm khoảng 23% trong 9 tháng đầu 2025 so với cùng kỳ, khiến làn sóng cắt giảm lao động lan rộng.

Tại Việt Nam, xuất khẩu sang Mỹ cũng giảm 4% trong tháng 11 sau khi giảm 13% trong ba tháng trước. Các doanh nghiệp đang tìm khách hàng mới, nâng giá sản phẩm cao hơn và đẩy mạnh tự động hóa để bù chi phí. Một lãnh đạo doanh nghiệp chia sẻ: “Thuế quan chỉ khiến chúng tôi phải tăng tốc quá trình chuyển đổi, vốn là điều sớm muộn cũng phải làm.”

Các nhà kinh tế cảnh báo nhu cầu bên ngoài suy yếu có thể gây áp lực lên việc làm. Hiệp hội giày dép Indonesia và Việt Nam đang mở rộng thị trường sang EU, Nhật Bản… Thỏa thuận thương mại Indonesia – EU dự kiến giảm gần như toàn bộ thuế quan, nhưng khó có hiệu lực trước nửa cuối 2027.

Tác động của thuế quan Mỹ cũng lan sang người tiêu dùng: giá giày tại Mỹ đã tăng từ tháng 7, chỉ số giá tiêu dùng tháng 9 cho thấy giày nữ tăng 2,8%. CEO thương hiệu Steve Madden cho biết tăng giá chưa bù đắp hết chi phí thuế, biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Dù vậy, các thương hiệu Mỹ vẫn ưa chuộng nguồn cung từ Indonesia, Việt Nam và Campuchia, tập trung vào năng lực và sản lượng của nhà máy hơn là địa điểm sản xuất. Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ dự báo nhập khẩu sẽ tiếp tục giảm trong năm 2026, nhưng Indonesia, Ấn Độ và Campuchia vẫn là các điểm cung ứng mới nổi hàng đầu.