Thuế Mỹ 'hạ nhiệt' tạm thời: Doanh nghiệp Việt hối hả tìm cách thích nghi

Thị trường xuất khẩu sang Mỹ đang bước vào một giai đoạn đặc biệt sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các chính sách thuế dựa trên Đạo luật IEEPA, đưa mức thuế tạm thời về ngưỡng 10% từ ngày 24/2/2026.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đây được coi là "cửa sổ cơ hội" để đẩy mạnh các đơn hàng theo xu hướng "front-loading" (nhập hàng sớm). Theo ông Nguyễn Đức Nghĩa (HUBA), ngay cả trước khi thuế hạ nhiệt, xuất khẩu sang Mỹ vẫn tăng trưởng ấn tượng từ 10 - 20%. Việc mức thuế trung bình thực tế giảm từ 21,6% xuống còn 16% đang tạo ra động lực tài chính trực tiếp, giúp hàng Việt tăng tính cạnh tranh so với giai đoạn trước.

Bà Dương Hồng Loan, Viện trưởng Viện Sáng kiến Việt Nam, nhận định rằng sau những "cú sốc" thuế đối ứng, cộng đồng doanh nghiệp đã hình thành tư duy kinh doanh bền bỉ và thích nghi tốt hơn. Thay vì thụ động chờ đợi, các đơn vị xuất khẩu hiện nay đã chủ động hơn trong việc tính toán tỷ lệ nội địa hóa và các chi tiết kỹ thuật để đấu tranh cho mức thuế hợp lý. Tuy nhiên, bà Loan cũng cảnh báo về rủi ro khi quá phụ thuộc vào một thị trường duy nhất và khuyến khích doanh nghiệp tận dụng thời điểm này để đa dạng hóa tệp khách hàng quốc tế, tránh các cú sốc chính sách trong tương lai.

Đối diện với các rào cản cấu trúc và chiến lược pháp lý

Mặc dù thuế quan đang tạm thời "hạ nhiệt", giới chuyên gia dự báo đây chỉ là bước đệm cho những chính sách khắc nghiệt hơn từ chính quyền Washington. Giáo sư Trần Ngọc Anh (Đại học Indiana) nhấn mạnh doanh nghiệp cần chủ động triển khai các công cụ tài chính và pháp lý thay vì chờ đợi chính sách mới. Mỹ có thể sẽ viện dẫn Chương 301 để điều tra về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất hoặc các vấn đề lao động, đặc biệt nhắm vào những ngành hàng mũi nhọn như dệt may, da giày và máy móc thiết bị với mức thuế trừng phạt có thể cao hơn rất nhiều so với con số 10% hiện tại.

Để ứng phó, bà Nguyễn Thu Trang (Đại học Luật Temple) khuyến nghị doanh nghiệp phải am hiểu tường tận các khung luật như Chương 301, 232 và các quy định về lao động cưỡng bức. Việc chuẩn bị hồ sơ chuỗi cung ứng minh bạch, từ nguồn gốc nguyên liệu đến điều kiện nhân công, và hoàn thiện các bảng câu hỏi từ Bộ Thương mại Mỹ đúng hạn là điều kiện tiên quyết để duy trì sự hiện diện tại thị trường này. Sự minh bạch về dữ liệu không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là vũ khí để doanh nghiệp bảo vệ lợi ích trong các cuộc điều tra thương mại có tính cấu trúc và dài hạn.

Chuyển đổi số và hành lang minh bạch trong xuất khẩu

Trong bối cảnh các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe, giải pháp công nghệ được xem là chìa khóa để vượt qua rào cản thuế quan. Ông Trần Chí Dũng (VLA) đề xuất doanh nghiệp nên đầu tư vào "mạng lưới cung ứng số" (digital supply network) để cung cấp dữ liệu theo thời gian thực. Việc áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp minh bạch hóa thông tin với các cơ quan kiểm soát phía Mỹ mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành logistics.

Việc sở hữu một hành lang số minh bạch giúp doanh nghiệp tự tin chứng minh các yêu cầu kỹ thuật và nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, từ đó giảm thiểu rủi ro bị áp thuế chống bán phá giá hoặc các chế tài thương mại khác. Trong giai đoạn từ nay đến tháng 7/2026, sự kết hợp giữa tư duy chiến lược, am hiểu pháp lý và ứng dụng công nghệ sẽ quyết định khả năng bứt phá của hàng hóa Việt Nam tại thị trường lớn nhất thế giới này.