Thông tư 02 về gia hạn nợ xấu: Đã đến lúc hoàn thành 'sứ mệnh lịch sử'?

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng việc Thông tư 02 hết hiệu lực sẽ không gây ra quá nhiều cú sốc cho các ngân hàng.

Chỉ còn chưa đầy một tháng trước khi Thông tư 02 hết hiệu lực, câu hỏi liệu thông tư này có được gia hạn tiếp tục hay không đang thu hút sự chú ý của doanh nghiệp, người vay và các ngân hàng.

Thông tư 02 và "Sứ mệnh lịch sử" trong hành trình hỗ trợ nền kinh tế

Theo kế hoạch, Thông tư 02/2023 sẽ chính thức hết hiệu lực vào ngày 31/12/2024, khép lại hành trình gần 1 năm rưỡi kể từ khi được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành tháng 4/2023 và có hiệu lực từ tháng 6/2023. Thông tư này được thiết kế nhằm hỗ trợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ để giúp khách hàng gặp khó khăn vượt qua giai đoạn thử thách, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế chưa phục hồi hoàn toàn sau đại dịch Covid-19.

Nhờ Thông tư 02, các doanh nghiệp không bị xếp nhóm nợ xấu, giúp họ tiếp cận vốn dễ dàng hơn để duy trì hoạt động kinh doanh. Đồng thời, các ngân hàng cũng được giảm áp lực về nợ xấu nhờ cơ chế này. Ban đầu, thông tư dự kiến chỉ có hiệu lực đến ngày 30/6/2024 nhưng đã được gia hạn thêm đến 31/12/2024 qua Thông tư 06, vì nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hoàn toàn phục hồi.

Tác động khi Thông tư 02 hết hiệu lực

Việc Thông tư 02 chấm dứt đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sẽ không còn được gia hạn nợ, dẫn đến tỷ lệ nợ xấu dự báo gia tăng, đặc biệt khi tỷ lệ trích lập dự phòng của nhiều ngân hàng chưa theo kịp sự tăng trưởng nợ xấu. Báo cáo tài chính cho thấy, tính đến quý III/2024, tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành đã giảm xuống còn 81,6%, trong khi tỷ lệ nợ xấu nội bảng tăng lên mức 4,55%, cao hơn gấp đôi so với năm 2022.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định tác động tiêu cực của việc Thông tư 02 hết hiệu lực có thể không quá lớn. Nhiều ngân hàng đã chuẩn bị nguồn lực tài chính qua lộ trình trích lập dự phòng, giảm thiểu rủi ro phát sinh từ nợ xấu sau thời hạn 31/12/2024. Những ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, VietinBank, Techcombank,... với nền tảng tài chính vững chắc được dự báo sẽ ít chịu ảnh hưởng.

Định hướng trong tương lai

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân - Giảng viên Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) cho rằng, Thông tư 02 đã hoàn thành vai trò hỗ trợ các ngân hàng và doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn, nhưng việc kết thúc hiệu lực sẽ tạo động lực để ngành ngân hàng tiến tới xử lý nợ xấu một cách bền vững hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh Luật Các tổ chức tín dụng 2024 hạn chế quyền thu giữ tài sản bảo đảm, các ngân hàng cần tiếp tục tăng cường trích lập dự phòng và thúc đẩy thu hồi nợ.

Song song với việc kết thúc Thông tư 02, NHNN cũng đang lấy ý kiến cho Dự thảo Thông tư mới nhằm hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng bởi thiên tai, cho phép cơ cấu lại thời hạn trả nợ đến cuối năm 2026. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ khác trong bối cảnh biến động kinh tế và thiên tai ngày càng khó lường.