Thỏa thuận Mỹ và Iran chính thức khai thông eo biển Hormuz

Bản ghi nhớ (MoU) mang tính bước ngoặt này không chỉ tái lập trật tự an ninh hàng hải mà còn mở ra một cuộc đổi chác địa chính trị khốc liệt xung quanh kho vũ khí hạt nhân của Tehran.

Mỹ và Iran vừa ghi nhận bước tiến ngoại giao quan trọng khi hoàn tất ký kết điện tử biên bản ghi nhớ hòa bình, tạo nền tảng cho tiến trình chấm dứt xung đột và khôi phục ổn định tại khu vực Trung Đông.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận văn kiện đã được hai bên ký điện tử ngày 14/6. Một lễ ký kết chính thức dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 nhằm hoàn thiện các thủ tục cuối cùng.

Theo các tuyên bố từ Washington, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz đã bắt đầu được nối lại. Nhiều tàu chở dầu đã di chuyển qua tuyến vận tải chiến lược này sau thời gian dài chịu tác động bởi bất ổn an ninh khu vực.

Diễn biến trên nhanh chóng tác động đến thị trường năng lượng. Giá dầu thế giới giảm mạnh xuống mức thấp nhất trong khoảng ba tháng khi giới đầu tư đánh giá nguy cơ gián đoạn nguồn cung đã phần nào được tháo gỡ.

Theo nội dung được tiết lộ, Iran có thể tiếp cận quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD do các quốc gia vùng Vịnh tài trợ nếu hoàn thành các cam kết đã đặt ra. Tuy nhiên, Mỹ khẳng định mọi động thái nới lỏng trừng phạt sẽ chỉ được thực hiện sau khi Tehran đáp ứng đầy đủ các yêu cầu liên quan đến chương trình hạt nhân và cơ chế giám sát quốc tế.

Washington cũng bác bỏ các thông tin cho rằng Iran được giải ngân ngay hàng chục tỷ USD từ các nguồn tài sản bị phong tỏa. Giới chức Mỹ nhấn mạnh trọng tâm của thỏa thuận là từng bước tháo gỡ các rào cản kinh tế để đổi lấy những cam kết dài hạn về an ninh và hạt nhân.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho biết hai nước đã đạt được đồng thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 107 ngày. Văn kiện chi tiết dự kiến sẽ được công bố trong thời gian ngắn tới đây.

Dù đã đạt được bước tiến quan trọng, các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục diễn ra nhằm hoàn thiện những nội dung then chốt liên quan đến thanh sát quốc tế, chương trình hạt nhân, bảo đảm an ninh khu vực và lộ trình thực thi lâu dài.

Iran khẳng định bảo vệ lợi ích quốc gia

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết biên bản ghi nhớ là kết quả của nhiều tháng đối thoại và thương lượng căng thẳng. Theo ông, đa số nghị sĩ Iran đã bày tỏ sự ủng hộ đối với văn kiện này sau quá trình xem xét kỹ lưỡng.

Nhà lãnh đạo Iran nhấn mạnh các điều khoản cuối cùng đã được điều chỉnh nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia và duy trì các lợi ích chiến lược của Tehran.

Ông Pezeshkian đánh giá đây là bước ngoặt quan trọng hướng tới hòa bình, đồng thời khẳng định Iran vẫn chuẩn bị cho mọi kịch bản nếu các cam kết không được thực hiện đúng như thỏa thuận.

Vai trò của lãnh đạo tối cao gây chú ý

Một trong những điểm được dư luận quan tâm là việc Lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei không trực tiếp ký vào biên bản ghi nhớ.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ cho rằng điều này hoàn toàn phù hợp với thông lệ trong hệ thống chính trị Iran. Vai trò ký kết được giao cho Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, người hiện được đánh giá là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất tại Tehran.

Về phía Mỹ, việc Tổng thống Donald Trump trực tiếp tham gia ký kết được xem là tín hiệu thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ đối với tiến trình hòa giải và nỗ lực đưa thỏa thuận đi đến kết quả cuối cùng.