#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thặng dư 100.000.000.000 USD - Trade War 2.0: Mỹ có trừng phạt Việt Nam?

Trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu ngày càng gia tăng, Việt Nam đang trở thành một nhân tố quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, với việc thặng dư thương mại hơn 100 tỷ USD với Mỹ trong năm 2024, Việt Nam có nguy cơ bị Washington xem xét áp thuế cao hơn. Những cáo buộc về né thuế từ doanh nghiệp Trung Quốc và thao túng tiền tệ càng khiến nguy cơ này trở nên hiện hữu hơn.

Vậy Mỹ có thực sự mạnh tay với Việt Nam hay sẽ tìm cách đàm phán để cân bằng lợi ích? Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào các nguyên nhân, kịch bản có thể xảy ra và giải pháp để Việt Nam có thể ứng phó trước làn sóng mới của Trade War 2.0.

1. Bối cảnh thương mại Mỹ - Việt Nam trong năm 2024

Việt Nam đã phát triển nhanh chóng trở thành một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Mỹ trong khu vực Đông Nam Á. Trong năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đã vượt mức 100 tỷ USD, chủ yếu nhờ vào các ngành:

Điện tử & linh kiện

Dệt may & giày dép

Đồ gỗ & nội thất

Máy móc & thiết bị cơ khí

Tuy nhiên, sự tăng trưởng mạnh mẽ này cũng kéo theo áp lực từ chính quyền Mỹ. Washington lo ngại rằng một phần hàng hóa từ Trung Quốc có thể mượn xuất xứ Việt Nam để né thuế, từ đó làm suy yếu hiệu quả của cuộc chiến thương mại mà Mỹ đã áp đặt lên Trung Quốc trước đó.

Ngoài ra, Mỹ cũng từng cáo buộc Việt Nam can thiệp vào tỷ giá tiền tệ để duy trì lợi thế xuất khẩu, điều này có thể khiến Washington tăng cường áp lực thương mại lên Việt Nam.

2. Những nguyên nhân Mỹ có thể trừng phạt Việt Nam

Có 4 yếu tố chính khiến Mỹ có thể áp thuế cao hơn đối với hàng hóa Việt Nam:

a) Thặng dư thương mại quá lớn với Mỹ

Việt Nam hiện có thặng dư thương mại hơn 100 tỷ USD với Mỹ. Đây là một con số lớn, có thể khiến Washington xem xét việc áp thuế để cân bằng lại cán cân thương mại, giống như cách Mỹ từng làm với Trung Quốc dưới thời chính quyền Donald Trump.

b) Doanh nghiệp Trung Quốc lợi dụng Việt Nam để né thuế

Một số báo cáo cho thấy nhiều công ty Trung Quốc đã chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam để tránh bị áp thuế cao khi xuất khẩu vào Mỹ. Chính quyền Mỹ có thể sử dụng điều này làm lý do để điều tra và áp thuế cao hơn lên một số ngành sản xuất tại Việt Nam.

c) Mỹ có thể coi Việt Nam là nước thao túng tiền tệ

Trước đây, Việt Nam đã từng bị Mỹ đưa vào danh sách giám sát về thao túng tiền tệ do chính sách điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước. Nếu Mỹ tiếp tục cáo buộc Việt Nam có hành vi kiềm chế tỷ giá để thúc đẩy xuất khẩu, Washington có thể sử dụng điều này để làm căn cứ áp thuế trừng phạt.

d) Áp lực từ các ngành sản xuất nội địa của Mỹ

Các ngành công nghiệp của Mỹ, đặc biệt là dệt may, nội thất, và điện tử, đã chịu áp lực từ hàng nhập khẩu giá rẻ từ Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp Mỹ có thể vận động hành lang để chính phủ áp thuế bảo hộ, giúp sản phẩm nội địa cạnh tranh hơn.

3. Những lý do Mỹ có thể không trừng phạt Việt Nam

Mặc dù có những yếu tố khiến Mỹ xem xét áp thuế, nhưng vẫn có 4 lý do chính khiến Washington có thể chưa vội mạnh tay với Việt Nam:

a) Việt Nam là đối tác chiến lược trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương

Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ nhằm cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc. Việc áp thuế mạnh lên Việt Nam có thể gây tác động tiêu cực đến mối quan hệ này.

b) Việt Nam đang tăng cường kiểm soát nguồn gốc xuất xứ

Chính phủ Việt Nam đã có nhiều biện pháp để ngăn chặn hàng Trung Quốc đội lốt xuất xứ Việt Nam. Những nỗ lực này có thể giúp Việt Nam tránh được các biện pháp trừng phạt từ Mỹ.

c) Doanh nghiệp Mỹ hưởng lợi từ chuỗi cung ứng tại Việt Nam

Nhiều tập đoàn lớn của Mỹ như Apple, Nike, Intel đã mở rộng sản xuất tại Việt Nam. Nếu Mỹ áp thuế cao hơn, chính các doanh nghiệp Mỹ cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

d) Mỹ có thể ưu tiên đàm phán thay vì trừng phạt

Thay vì áp thuế ngay lập tức, Mỹ có thể chọn con đường đàm phán song phương để tìm cách giải quyết vấn đề thương mại với Việt Nam một cách ôn hòa hơn.

4. Ba kịch bản có thể xảy ra

Kịch bản 1: Mỹ áp thuế cao lên một số ngành trọng điểm (50%)

Mỹ có thể tăng thuế đối với một số mặt hàng xuất khẩu chính từ Việt Nam, như đồ gỗ, điện tử hoặc dệt may.

Kịch bản 2: Mỹ chỉ tăng cường giám sát và không áp thuế ngay lập tức (30%)

Washington có thể gia hạn điều tra nhưng chưa áp thuế ngay, đồng thời gây áp lực buộc Việt Nam kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc xuất xứ hàng hóa.

Kịch bản 3: Mỹ đàm phán thay vì áp thuế (20%)

Nếu Mỹ ưu tiên lợi ích chiến lược, hai nước có thể đạt được một thỏa thuận thương mại để tránh xung đột.

5. Dự báo và giải pháp

Dự báo:

Nguy cơ Mỹ áp thuế cao là có thật, nhưng sẽ không ở mức độ gay gắt như với Trung Quốc.

Việt Nam có thể sẽ phải đàm phán nhiều hơn với Mỹ để tránh bị trừng phạt nặng.

Các doanh nghiệp xuất khẩu cần sẵn sàng với kịch bản bị giám sát gắt gao hơn về nguồn gốc hàng hóa.

Giải pháp:

Kết luận

Trade War 2.0 có thể sẽ không tác động tiêu cực ngay lập tức đến Việt Nam như cách Mỹ đã làm với Trung Quốc, nhưng rủi ro vẫn còn đó. Để tránh bị cuốn vào vòng xoáy căng thẳng thương mại, Việt Nam cần có chiến lược chủ động hơn trong thương mại và ngoại giao.

Những diễn biến tiếp theo sẽ rất quan trọng, và doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các chính sách thương mại của Mỹ để có thể điều chỉnh chiến lược kịp thời.