Tháng 9/2026 – Điểm rơi của dòng vốn thụ động: Nhà đầu tư nên chuẩn bị gì từ bây giờ?

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp bởi FTSE Russell được xem là bước ngoặt lớn, nhưng theo các chuyên gia, đây không phải tín hiệu để dòng tiền ngoại “đổ bộ đồng loạt” mà là quá trình sàng lọc khắt khe hơn.

Trao đổi tại chương trình tài chính, ông Nguyễn Quang Đạt – Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) – cho rằng nâng hạng chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ nằm ở chất lượng thị trường và doanh nghiệp niêm yết.

Dòng vốn ngoại chưa quay lại ngay

Dù kỳ vọng dòng vốn quốc tế sẽ gia tăng, thực tế khối ngoại vẫn chưa quay lại mua ròng. Từ năm 2022 đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng mạnh, với tổng giá trị hơn 6 tỷ USD, kéo tỷ lệ sở hữu từ khoảng 22% xuống còn 12%.

Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố như rủi ro bất động sản, lợi suất trái phiếu tại Mỹ và Nhật tăng cao, cùng những biến động địa chính trị toàn cầu. Đặc biệt, căng thẳng tại Trung Đông gần đây cũng góp phần khiến dòng vốn thận trọng hơn.

Tuy nhiên, ông Đạt kỳ vọng từ giữa năm 2026, xu hướng này có thể đảo chiều khi lạm phát hạ nhiệt, môi trường vĩ mô ổn định hơn và các yếu tố hỗ trợ như IPO, cổ phần hóa bắt đầu phát huy tác dụng.

Không phải cổ phiếu nào cũng hưởng lợi

Một điểm quan trọng được nhấn mạnh là nâng hạng không đồng nghĩa với việc toàn bộ thị trường tăng giá. Thay vào đó, dòng tiền sẽ tập trung vào một nhóm cổ phiếu cụ thể.

Theo ông Đạt, các tiêu chí để hút vốn ngoại gồm: Vốn hóa lớn, thanh khoản cao, Room ngoại còn dư, minh bạch và chuẩn quản trị quốc tế.

Những cổ phiếu đáp ứng đủ các điều kiện này có khả năng được định giá lại và trở thành “điểm đến” của dòng tiền mới.

Ngoài ra, các quỹ ETF theo rổ chỉ số của FTSE Russell có thể giải ngân khoảng 1-1,5 tỷ USD, nhưng phần lớn dòng vốn vẫn đến từ các quỹ chủ động – thường có quy mô gấp nhiều lần và mang tính chọn lọc cao hơn.

Cơ hội từ biến động toàn cầu

Một yếu tố đáng chú ý là sự suy giảm vốn hóa tại các thị trường Trung Đông (giảm 35-40%) có thể khiến tỷ trọng của Việt Nam trong rổ thị trường mới nổi tăng lên. Điều này mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn nếu Việt Nam cải thiện được chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Để tận dụng cơ hội, chuyên gia ABS cho rằng cần: Tăng nguồn cung cổ phiếu chất lượng, đặc biệt từ doanh nghiệp nhà nước, nới room ngoại và sớm triển khai chứng chỉ lưu ký không quyền biểu quyết, cải thiện pháp lý, minh bạch thông tin và chuẩn hóa quản trị.

Thị trường bước vào “cuộc chơi lớn”

Việc nâng hạng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn với toàn thị trường. Hạ tầng giao dịch, tốc độ xử lý lệnh, quản trị rủi ro theo thời gian thực và khả năng kết nối quốc tế trở thành điều kiện bắt buộc.

Các công ty chứng khoán buộc phải chuyển dịch mô hình, từ môi giới truyền thống sang quản lý tài sản và tư vấn đầu tư chuyên sâu. Đồng thời, minh bạch và bảo mật cũng trở thành yếu tố sống còn trong bối cảnh hội nhập sâu.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Thông điệp quan trọng nhất là: nâng hạng không phải “mua tất tay”, mà là giai đoạn tái cơ cấu danh mục.

Nhà đầu tư nên: Ưu tiên cổ phiếu bluechip, có nền tảng cơ bản tốt, theo dõi dòng tiền ETF và quỹ ngoại, tránh tâm lý mua theo phong trào.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng gắn với biến động toàn cầu, chiến lược đầu tư cần kỷ luật hơn, chọn lọc hơn và đặt hiệu quả dài hạn lên trên những nhịp sóng ngắn hạn.