Than và khí đều tăng cao, sắp tới giá điện sẽ tăng?

Thị trường năng lượng trong nước đang đối mặt với những thách thức lớn khi giá mua điện bình quân của Tập đoàn Điện lực Việt Nam trong tháng ba ghi nhận mức tăng đáng kể lên ngưỡng 1.907,65 đồng một kWh.

Diễn biến này phản ánh cú sốc chi phí rất mạnh nếu nhìn lại thời điểm cuối năm 2025, cụ thể là vào tháng mười một năm ngoái, mức giá thu mua đầu vào chỉ neo ở ngưỡng 954,89 đồng một học kwh, nghĩa là chưa bằng một nửa so với giai đoạn hiện tại. Nguyên nhân cốt lõi cấu thành nên sự nhảy vọt này xuất phát từ các tác động tiêu cực của cuộc xung đột kéo dài tại khu vực Trung Đông, trực tiếp đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái bất ổn. Dù mức giá mua điện bình quân này hiện vẫn đang thấp hơn mức giá bán lẻ điện bình quân áp dụng cho người dân là 2.204,06 đồng một kWh, áp lực tài chính đè nặng lên doanh nghiệp là rất rõ ràng khi khoảng chênh lệch biên an toàn ngày càng bị thu hẹp đáng kể.

Bên cạnh sự leo thang của giá mua điện, chi phí các loại nhiên liệu hóa thạch phục vụ cho hoạt động phát điện cũng liên tục neo giữ ở mức rất cao, cản trở nỗ lực tối ưu hóa dòng chi phí của ngành điện. Theo số liệu công bố từ Cục Điện lực thuộc Bộ Công Thương, giá than sản xuất mua từ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đang dao động phổ biến từ 1,8 đến 2,8 triệu đồng một tấn tùy thuộc vào chủng loại, trong khi giá khí cho phát điện tại khu vực Cà Mau cũng giữ mức cao từ 7,9 đến 13,1 USD cho mỗi triệu BTU. Thêm vào đó, sự biến động của giá dầu DO cùng áp lực từ tỷ giá quy đổi ngoại tệ gia tăng càng làm trầm trọng hơn bài toán chi phí vận hành. Gánh nặng này càng bị đẩy lên cao điểm khi bước vào mùa nắng nóng, nhu cầu phụ tải cực đại của toàn hệ thống điện quốc gia trong tháng năm đã chạm mốc 54.654 MW, bứt phá tăng hơn 8.000 MW so với giai đoạn cuối năm trước.

Trước thực trạng các biến số đầu vào liên tục biến động bất lợi, việc điều hành giá bán lẻ điện trong thời gian tới được dự báo sẽ phải tính toán vô cùng khắt khe nhằm hài hòa giữa lợi ích doanh nghiệp và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Dưới góc nhìn chuyên gia và căn cứ theo khung pháp lý mới từ Nghị định 72/2025/NĐ-CP, cơ chế rà soát định kỳ ba tháng một lần sẽ là công cụ then chốt để điều tiết thị trường. Định chế này cho phép tập đoàn đề xuất điều chỉnh giá bán khi chi phí giá thành thực tế biến động từ 2% trở lên, với các thẩm quyền quyết định phân cấp rõ ràng theo các biên độ tăng trưởng cụ thể. Nhìn lại giai đoạn từ năm 2023 đến nay, việc doanh nghiệp được chấp thuận điều chỉnh tăng giá bán lẻ bốn lần liên tiếp đã mang lại những tín hiệu tích cực cho bảng cân đối kế toán, giúp thu hẹp đáng kể khoản lỗ lũy kế của công ty mẹ từ mức gần 45.000 tỷ đồng vào cuối năm 2024 xuống còn khoảng 5.611 tỷ đồng vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, trong bối cảnh lạm phát vẫn là yếu tố nhạy cảm, việc có tiếp tục điều chỉnh giá điện hay không vẫn đòi hỏi sự điều phối cẩn trọng từ Bộ Công Thương và các bộ ngành liên quan.