Tâm lý ngược đời của NĐT Việt: Hăm hở ‘săn sale’ áo 50%, nhưng lại hoảng loạn ‘bán tháo’ khi cổ phiếu giảm 5%

Sau nhịp tăng mạnh từ quý II đến quý III/2025, VN-Index đang bước vào giai đoạn điều chỉnh kéo dài. Cùng lúc, áp lực bán ròng hàng nghìn tỷ đồng từ khối ngoại khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn.

Thế nhưng, theo Dragon Capital, lịch sử đã nhiều lần chứng minh: những giai đoạn “sale-off” như hiện nay không hề xa lạ và thường chính là bệ phóng cho những chu kỳ hồi phục mạnh mẽ.

“Săn sale” áo 50%, “bán tháo” cổ phiếu giảm 5% – nghịch lý tâm lý đầu tư

Trong khi thị trường chứng khoán điều chỉnh, người Việt lại sôi động “săn sale” trong dịp ngày đôi 9/9/2025, dành tới 12 triệu giờ mua sắm trực tuyến và tiết kiệm hơn 2.000 tỷ đồng.

Một nghịch lý thú vị: chúng ta hào hứng khi hàng hóa giảm giá, nhưng lại hoảng loạn khi cổ phiếu giảm giá.

Theo Lý thuyết Triển vọng (Prospect Theory) của hai nhà tâm lý học đạt Nobel Daniel Kahneman và Amos Tversky, con người không ra quyết định dựa hoàn toàn trên lý trí.

Nỗi đau khi mất mát lớn gấp đôi niềm vui khi đạt được lợi ích, tạo ra “thiên kiến né tránh tổn thất” (loss aversion).

Vì vậy, khi cổ phiếu giảm giá, cảm giác thua lỗ khiến não bộ phản ứng như thể đang “chịu đau đớn thật”, kích hoạt phản xạ “bỏ chạy” — và dẫn đến hành vi bán tháo trong hoảng sợ.

Thị trường Việt Nam từng nhiều lần “sale-off” rồi hồi sinh mạnh mẽ

Trong 5 năm qua (2020–2025), chứng khoán Việt Nam trải qua nhiều đợt điều chỉnh sâu do dịch bệnh, biến động kinh tế toàn cầu hay thay đổi chính sách.

Tuy nhiên, sau mỗi đợt giảm, VN-Index đều hồi phục và thiết lập đỉnh mới.

Điển hình là quỹ DCDS của Dragon Capital – quỹ cổ phiếu lâu đời nhất thị trường – vẫn ghi nhận tăng trưởng vượt trội so với VN-Index và liên tục chinh phục mặt bằng giá mới.

Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, VN-Index đã vượt toàn bộ các mức đỉnh của 4 năm trước, và DCDS tiếp tục bứt phá.

Dragon Capital: Nền tảng vĩ mô vững – Cơ hội lớn vẫn ở phía trước

Theo Dragon Capital, thị trường Việt Nam đang hội tụ nhiều yếu tố tích cực để duy trì đà tăng trưởng trong năm 2025–2026:

Lợi nhuận doanh nghiệp vượt kỳ vọng: 80 doanh nghiệp trong danh mục Dragon Capital tăng trưởng lợi nhuận 22,4% trong 9 tháng đầu năm, dự kiến cả năm đạt 21,3% và tiếp tục 16,2% trong 2026.

Định giá hấp dẫn: P/E dự phóng 12,5–13 lần cho 2025 và chỉ 11 lần cho 2026, thấp hơn các thị trường khu vực dù tốc độ tăng trưởng cao hơn.

Cơ hội nâng hạng: Khi Việt Nam được nâng từ thị trường cận biên lên mới nổi, dòng vốn ngoại quy mô lớn có thể tạo hiệu ứng tái định giá (re-rating) mạnh mẽ.

"Thị trường đang sale – bạn có đủ bình tĩnh để mua?”

Dragon Capital cho rằng, thay vì sợ hãi khi cổ phiếu giảm giá, nhà đầu tư nên học cách nhìn nhận cơ hội trong nghịch cảnh – giống như khi “săn sale” một món hàng mình tin tưởng vào giá trị thật của nó.

“Trong đầu tư, giá giảm không phải là thảm họa – mà là cơ hội để mua được giá trị với mức chiết khấu tốt hơn.”

Từ một góc nhìn khác, có lẽ điều phân biệt nhà đầu tư thành công và người thua lỗ không nằm ở khả năng dự đoán thị trường, mà ở sự kỷ luật và tâm lý bình tĩnh – dám “mua khi người khác sợ hãi” và “nắm giữ khi người khác nghi ngờ.”