Sữa, bia bị xếp nhóm "rủi ro cao"?

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản hỏa tốc gửi Bộ Công Thương cảnh báo về những bất cập logic, lỗ hổng định lượng và gánh nặng chi phí tuân thủ từ một dự thảo thông tư mới.

Góp ý cho dự thảo danh mục hàng hóa rủi ro của Bộ Công Thương, VCCI cho rằng việc xây dựng hệ thống phân loại là cần thiết nhằm phục vụ quản lý chất lượng và bảo vệ người tiêu dùng.

Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh việc xác định mức độ rủi ro phải dựa trên dữ liệu định lượng, bằng chứng khoa học và phương pháp đánh giá minh bạch thay vì các nhận định mang tính khái quát.

Theo VCCI, hồ sơ dự thảo hiện chưa giải trình đầy đủ cách xác định các hệ số đánh giá rủi ro theo mô hình P-C-K. Nhiều nhóm hàng hóa chưa có dữ liệu cụ thể nhưng vẫn bị đưa vào diện rủi ro cao.

Đáng chú ý, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng cách phân loại hiện tại còn thiếu tính logic khi một số sản phẩm tiêu dùng phổ thông bị xếp ở mức rủi ro cao, trong khi có mặt hàng nguy hiểm hơn lại ở nhóm trung bình.

Lo ngại chi phí tuân thủ tăng mạnh

Một trong những nội dung gây nhiều tranh luận là việc dự thảo đưa hàng loạt thực phẩm chế biến như sữa dạng lỏng, sữa bột, sữa lên men, phô mai, dầu thực vật hay đồ uống không cồn vào nhóm rủi ro cao.

Theo VCCI, phần lớn các sản phẩm này hiện được sản xuất theo dây chuyền công nghiệp khép kín với hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt như HACCP hay ISO. Vì vậy, khả năng phát sinh sự cố trong điều kiện thông thường được đánh giá ở mức thấp.

Tổ chức này cảnh báo nếu áp dụng cơ chế tiền kiểm với các nhóm hàng chưa thực sự rủi ro, doanh nghiệp có thể phải gánh thêm nhiều thủ tục, chi phí và thời gian tuân thủ mà hiệu quả quản lý chưa chắc được cải thiện tương ứng.

VCCI cũng dẫn thực tế nhiều năm qua cho thấy các vụ ngộ độc thực phẩm diện rộng chủ yếu xuất phát từ thực phẩm tươi sống, thức ăn đường phố hoặc chuỗi cung ứng nhỏ lẻ, thay vì thực phẩm chế biến công nghiệp.

Bia cũng bị đặt dấu hỏi về phân loại

Không chỉ thực phẩm chế biến, việc bia và đồ uống có cồn bị xếp vào nhóm rủi ro cao cũng khiến nhiều doanh nghiệp băn khoăn.

Theo VCCI, bia là sản phẩm có độ ổn định cao, quy trình sản xuất được kiểm soát nghiêm ngặt và nguy cơ mất an toàn thực phẩm thấp. Dự thảo hiện bị cho là đang đánh đồng giữa rủi ro an toàn thực phẩm với tác động sức khỏe cộng đồng do lạm dụng đồ uống có cồn.

Tổ chức này cho rằng ở nhiều quốc gia, bia được quản lý như thực phẩm chế biến ổn định và không mặc định thuộc nhóm hàng hóa rủi ro cao.

Từ đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát lại toàn bộ tiêu chí phân loại, đồng thời chỉ áp dụng mức rủi ro cao khi có đủ căn cứ khoa học và dữ liệu đánh giá cụ thể.