#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Sự rạn nứt của đế chế thương mại dưới thời Donald Trump

Từ những phán quyết bất lợi của Tòa án Tối cao đến con số thâm hụt kỷ lục 1.200 tỷ USD, chính sách "Nước Mỹ trên hết" đang vô tình tạo ra một hệ thống thương mại đa cực, nơi Washington dần bị gạt ra khỏi vị trí trung tâm.

Ngày 2/4/2025, Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan diện rộng, áp mức thuế cơ bản 10% với toàn bộ hàng nhập khẩu, đồng thời tăng mạnh thuế đối ứng với các đối tác có thặng dư thương mại lớn. Quyết định này ngay lập tức tạo cú sốc đối với hệ thống thương mại toàn cầu.

Mức thuế cao áp lên nhiều nền kinh tế lớn – từ Trung Quốc, Liên minh châu Âu đến Việt Nam – đã kích hoạt làn sóng bán tháo trên diện rộng. Chứng khoán, trái phiếu kho bạc và đồng USD đồng loạt suy yếu, kéo theo hiện tượng mà giới đầu tư gọi là “bán sạch nước Mỹ”.

Sau 12 tháng, tác động không chỉ dừng ở biến động ngắn hạn. Một xu hướng mới hình thành: dòng vốn chủ động rời khỏi Mỹ. Khái niệm “Anywhere But USA” trở nên phổ biến, phản ánh tâm lý tìm kiếm cơ hội ở các thị trường khác. Song song, cụm từ “Trump Always Chickens Out” cũng xuất hiện, cho thấy sự hoài nghi về tính nhất quán trong chính sách.

Hiệu suất thị trường đã phản ánh rõ sự dịch chuyển này. Nhiều chỉ số lớn tại Brazil, Anh, Nhật Bản và châu Á vượt trội so với S&P 500, trong khi nhà đầu tư giảm dần mức độ phụ thuộc vào tài sản Mỹ.

Một nguyên nhân quan trọng là rủi ro chính sách. Dù Washington có động thái hạ nhiệt căng thẳng, hệ thống thuế vẫn đối mặt thách thức pháp lý sau các phán quyết từ tòa án. Sự thiếu ổn định này khiến niềm tin thị trường bị bào mòn.

Đáng chú ý, mục tiêu giảm nhập khẩu không đạt như kỳ vọng. Thâm hụt thương mại của Mỹ vẫn nới rộng, trong khi chuỗi cung ứng chỉ dịch chuyển địa lý. Nhập khẩu từ Trung Quốc giảm mạnh, nhưng lại tăng ở các quốc gia Đông Nam Á khi doanh nghiệp điều chỉnh nguồn cung.

Không chỉ dòng vốn, cấu trúc thương mại cũng thay đổi. Thay vì phụ thuộc vào Mỹ, các nền kinh tế lớn như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Canada tăng cường liên kết nội khối. Giao thương giữa các khu vực này gia tăng, trong khi xuất khẩu sang Mỹ có xu hướng giảm.

Song song, thị trường tài chính phân hóa mạnh. Dòng tiền tập trung vào các lĩnh vực hưởng lợi từ chính sách như sản xuất nội địa, trí tuệ nhân tạo và an ninh năng lượng. Ngược lại, các tập đoàn đa quốc gia với chuỗi cung ứng phức tạp chịu áp lực định giá.

Một điểm đáng chú ý là các ngành công nghệ trọng điểm như bán dẫn, trung tâm dữ liệu phần lớn không bị đánh thuế, tạo điều kiện cho xuất khẩu từ các trung tâm sản xuất như Đài Loan tăng mạnh. Điều này càng thúc đẩy sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong một năm qua, hàng loạt thỏa thuận thương mại mới được ký kết giữa các nền kinh tế lớn mà không đặt Mỹ làm trung tâm. Xu hướng này cho thấy thế giới đang dần chuyển sang mô hình đa cực, nơi luật chơi thương mại và dữ liệu có thể được thiết lập độc lập hơn.

Từ vị thế trung tâm tuyệt đối, Mỹ vẫn giữ vai trò quan trọng nhưng không còn là lựa chọn mặc định. Khi dòng vốn phân tán và cạnh tranh gia tăng, Washington buộc phải thích nghi với một thực tế mới: thu hút đầu tư không còn là lợi thế tự nhiên, mà là cuộc đua cần chiến lược rõ ràng và ổn định hơn.