Sóng gió chính trường: 130 ngày thay đổi Elon Musk

Elon Musk chính thức rút khỏi chính trường sau 130 ngày gây tranh cãi với vai trò cải cách bộ máy chính phủ Mỹ. Việc dấn thân vào chính trị khiến Tesla lao đao, thương hiệu tổn hại nghiêm trọng và Musk buộc phải quay lại toàn lực cứu đế chế công nghệ đang tụt dốc.

130 ngày bước vào chính trường đã biến tham vọng chính trị của Elon Musk thành một canh bạc khốc liệt. Khi ánh hào quang chưa kịp tỏa sáng thì Tesla đã lao dốc, cổ đông hoang mang, niềm tin thị trường rạn nứt. Trước làn sóng chỉ trích và sức ép nhà đầu tư, Elon Musk buộc phải rút lui, tuyên bố quay về toàn tâm vực dậy đế chế công nghệ từng khiến thế giới phải nể phục. Nhưng sau những vết nứt niềm tin, liệu cú tái xuất này còn đủ sức lật ngược thế cờ?

Elon Musk: Từ “kiến trúc sư cải cách” đến kẻ thất trận chính trị

Cuối tháng 5/2025, Elon Musk tuyên bố rút khỏi vị trí người đứng đầu Ban Hiệu suất Chính phủ Mỹ (DOGE) sau 130 ngày gây tranh cãi. Từng được xem là “kiến trúc sư trưởng” của nỗ lực cải cách bộ máy liên bang dưới thời Tổng thống Donald Trump, Musk nhanh chóng trở thành tâm điểm của làn sóng chỉ trích khi kết quả không như kỳ vọng. Tuyên bố tiết kiệm 1.000 tỷ USD ngân sách liên bang rốt cuộc chỉ mang về con số khiêm tốn 175 tỷ USD, buộc chính ông phải thừa nhận: cải cách chính phủ là “một cuộc chiến khắc nghiệt” và bản thân đã “vỡ mộng với Nhà Trắng”.

Dòng trạng thái trên X hôm 24/5 cho thấy một bước ngoặt rõ ràng: “Tôi sẽ quay lại và toàn tâm toàn ý cho Tesla, X và các dự án công nghệ chiến lược”. Nhưng quyết định rút lui này không chỉ là sự lựa chọn mà còn là hệ quả tất yếu khi đế chế công nghệ của Elon Musk đang đứng trước bờ vực mất kiểm soát.

Tesla – đòn trừng phạt của thị trường

Việc dấn thân vào chính trường khiến Musk trả giá đắt. Trong quý I/2025, lợi nhuận ròng của Tesla lao dốc tới 71%, doanh thu ô tô giảm 20%, doanh số sụt giảm hai chữ số ở các thị trường chủ lực như Mỹ và Đức – quý tệ nhất trong ba năm trở lại đây. Vốn hóa Tesla bốc hơi khoảng 800 tỷ USD, tài sản cá nhân của Musk giảm gần 135 tỷ USD. Hệ quả không chỉ đến từ yếu tố kinh doanh, mà còn do làn sóng phản đối mang động cơ chính trị. Hình ảnh Musk gắn liền với chính sách cắt giảm ngân sách, gây phẫn nộ, dẫn đến biểu tình, phá hoại showroom và thậm chí là đốt xe Tesla trên toàn nước Mỹ.

Tại châu Âu, sự ủng hộ của Musk dành cho các đảng cực hữu càng khiến hình ảnh Tesla xấu đi. Tháng 4/2025, Tesla lần đầu tiên bị BYD của Trung Quốc vượt mặt về doanh số tại lục địa già.

Giáo sư Scott Galloway (ĐH New York) không ngần ngại gọi đây là “một trong những vụ tự hủy thương hiệu lớn nhất lịch sử”. Việc gắn thương hiệu Tesla – biểu tượng của đổi mới, bền vững và tiến bộ – với hình ảnh cá nhân và chính trị gây chia rẽ của Elon Musk đã làm rạn vỡ mối liên kết với nhóm khách hàng trung thành. “Ba phần tư cử tri Cộng hòa không hứng thú với xe điện, và Musk lại đang chiều chuộng những người không muốn thấy Tesla hiện diện”, Galloway chỉ ra.

Từ vị trí thương hiệu đáng tin cậy thứ 8 năm 2021, Tesla tụt xuống vị trí thứ 95 vào năm 2025. Dan Ives – chuyên gia tại Wedbush – nhận định: “Ngay cả khi Musk rút khỏi DOGE, thiệt hại thương hiệu có thể đã là vĩnh viễn”.

Elon Musk trở lại: Có kịp cứu lấy đế chế?

Ngay từ khi Musk đảm nhiệm vai trò chính trị, cổ đông Tesla đã lo ngại sự xao nhãng. Tháng 3, ông thừa nhận đang gánh vác đến 17 chức danh điều hành khác nhau, từ Tesla, SpaceX, X đến Neuralink, The Boring Company và xAI. Việc vắng mặt tại các cuộc họp chiến lược khiến nhiều quyết định quan trọng bị trì hoãn, làm dấy lên nghi ngờ về năng lực điều hành thực tế.

Tháng 4/2025, Musk tuyên bố giảm thời gian làm việc tại DOGE xuống còn 1–2 ngày/tuần, ngay lập tức kéo giá cổ phiếu Tesla bật tăng. Đến cuối tháng 5, một nhóm nhà đầu tư lớn gửi thư yêu cầu Musk dành ít nhất 40 giờ/tuần cho Tesla, đồng thời Tesla lập ủy ban đánh giá lại gói lương thưởng để khuyến khích CEO trở lại toàn thời gian. Có tin đồn rằng hội đồng quản trị thậm chí đã bắt đầu tìm kiếm người kế nhiệm.

Trước áp lực dồn dập, ngày 28/5, Elon Musk chính thức tuyên bố rút lui khỏi DOGE, khẳng định “tương lai của Tesla đang sáng hơn bao giờ hết”. Cổ phiếu Tesla tăng mạnh, đưa vốn hóa trở lại mốc hơn 1.000 tỷ USD. Neuralink – một trong những start-up mũi nhọn của ông – cũng huy động thành công 650 triệu USD.

Nhưng liệu lần trở lại này có thể giúp Elon Musk cứu vãn tất cả? Những bài toán hóc búa như doanh số sa sút, thí nghiệm Starship thất bại, tương lai mơ hồ của mạng xã hội X… vẫn là thử thách đang chờ ông ở phía trước.